III SA/Gl 1000/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na Dyrektora Zakładu Karnego w J. w przedmiocie nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładu karnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 10 października 2024 r. K. K. (dalej: "skarżący" lub "strona skarżąca") wniósł do tutejszego Sądu skargę na Dyrektora Zakładu Karnego w J. (dalej jako: "organ:) w przedmiocie nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładu karnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił m. in. poświadczenie nieprawdy przez Dyrektora Zakładu Karnego w J. i funkcjonariuszy tego zakładu, zmuszanie skarżącego do złożenia prośby o zatrudnienie nieodpłatne i wykonywanie pracy nieodpłatnej, wpisanie nieuzasadnionych wniosków o wymierzenie kary dyscyplinarnej, zastraszanie skarżącego przez funkcjonariuszy zakładu, uniemożliwianie korzystania z łaźni po wykonaniu pracy oraz brak ciepłej wody na pawilonach mieszkalnych, wydawanie zimnego obiadu, naliczanie opłaty za prąd oraz transportowanie żywności w nieprawidłowy sposób. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu w pierwszej kolejności wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak kognicji sądów administracyjnych. Wskazał, że zarzuty formułowane w skardze nie mogą być przedmiotem oceny dokonywanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nadzór nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności sprawują takie organy jak Służba Więzienna, sąd powszechny a w szczególności sąd penitencjarny, a organem władnym do stwierdzenia czy doszło do popełnienia przestępstwa jest sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej jako "p.p.s.a.", powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie: p.p.s.a, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133, 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556, 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a., a także kwestie rozpoznane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach. Jak wynika z treści skargi, skarżący wskazuje na nieprawidłowości dotyczące funkcjonowania i działania zakładu karnego w J., w którym skarżący był osadzony w okresie od 28.03.2023 r. do 16.02.2024 r. w zakresie poświadczenia nieprawdy przez Dyrektora Zakładu Karnego w J. i funkcjonariuszy tego zakładu, zmuszanie skarżącego do złożenia prośby o zatrudnienie nieodpłatne i wykonywanie pracy nieodpłatnej, wpisanie nieuzasadnionych wniosków o wymierzenie kary dyscyplinarnej, zastraszanie skarżącego przez funkcjonariuszy zakładu, uniemożliwianie korzystania z łaźni po wykonaniu pracy oraz brak ciepłej wody na pawilonach mieszkalnych, wydawanie zimnego obiadu, naliczanie opłaty za prąd oraz transportowanie żywności w nieprawidłowy sposób. Skarżący nie wskazuje zatem decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności, które organy administracji publicznej wydały lub dokonały, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłoby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Dodać należy, że prawa i obowiązki osadzonych zostały uregulowane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2024 poz. 706), dalej jako "k.k.w.", a konkretnie w Oddziale 4 "Prawa i obowiązki skazanego". Nie mogą one być jednak przedmiotem oceny przez sąd administracyjny, bowiem nadzór nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności wykonują określone w powołanej wyżej ustawie organy. Są wśród nich nie tylko organy Służby Więziennej, ale też sąd powszechny, w szczególności sąd penitencjarny lub sędzia penitencjarny, należący do organów postępowania wykonawczego w myśl art. 2 k.k.w. Natomiast, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2022, poz. 1960), skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej, załatwiają odpowiednio - w zależności od treści skargi i zarzutów w niej podniesionych – kierownik jednostki organizacyjnej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona i Minister Sprawiedliwości. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia