III SA/Gl 1004/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie : WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję, Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) nie stwierdził u M. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu orzeczenia podano, że M. W. była zatrudniona w latach 1976-1993 w "A" w S.1993-1997 w "B" w S. jako [...] oraz w latach 1997-1999 w "C" w B. i w 1999-2001 w "D" w B. raz w 2001 do nadal w "E" w B.– na stanowisku [...]. Postępowanie epidemiologiczne wykazało, że ta pracując na stanowisku [...] wykonywała pracę zróżnicowaną, nie wymagającą ruchów monotypowych w nadgarstkach kończyn górnych, powtarzających się w krótkich odstępach czasu. Ponadto orzeczeniem lekarskim Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. nie rozpoznano u w/wym. choroby zawodowej. W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji. W odwołaniu od tej decyzji M. W. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy oraz badanie konsultacyjne, bez uzasadnienia swojego żądania. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej M. W. oraz zajmowanych przez nią stanowisk. Przyznał, że sposób wykonywania pracy – praca zróżnicowana - nie był związany z monotypią ruchów oraz znaczącym przeciążeniem narządu ruchu w zakresie stawów nadgarstkowych, uznał więc, że M. W. nie pracowała w warunkach istotnego ryzyka powstania choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Dalej wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz ustalenie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznana chorobą. Odwołująca się była badana w Poradni chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z [...] r.) i w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z [...] r.). Lekarze specjaliści obu tych placówek diagnostycznych potwierdzili rozpoznanie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, lecz uznali, ze choroba ta stanowi jedną typowych manifestacji stwierdzonej u badanej samoistnej choroby [...] w związku z czym nie zakwalifikowali tegoż schorzenia jako choroby zawodowej z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Zatem wobec braku narażenia a czynnik szkodliwy w środowisku pracy oraz braku rozpoznania M. W. choroby zawodowej nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. W. nie zgodziła się z twierdzeniem, że rozpoznany u niej obustronny zespół cieśni nadgarstka nie jest związany z wykonywaną przez nią pracą, a z samoistną chorobą [...]. Wskazała, że [...] rozpoznano u niej kilka miesięcy po rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka., z czego wynika, że stwierdzona u niej choroba w postaci [...] jest skutkiem, a nie przyczyną rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem skarżącej niezbędna jest w tej sytuacji opinia biegłego lekarza neurologa i ortopedy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Ponadto wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym został wyczerpany dwustopniowy tryb adań lekarskich przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. dotyczącego chorób zawodowych. Na rozprawie skarżąca dodatkowo podkreśliła, że nie dokonano oceny pracy wykonywanej przez nią w zakładach w S., gdzie przez 17 lat [...] i gdzie dużo pracowała w godzinach nadliczbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Zatem jednym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Z tym, że kompetencja tych jednostek obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, określonej jako przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jak wynika z materiału sprawy skarżąca była poddana badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach diagnostycznych, tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w S., które to placówki rozpoznały u niej zespół cieśni nadgarstka, jednakże wykluczyły etiologię zawodową tegoż schorzenia. Jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała u badanej [...], stan po operacyjnym [...] oraz [...]. Biorąc pod uwagę obecność samoistnej choroby [...] uznano brak podstaw do rozpoznania etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze Instytutu uznali natomiast, że rozpoznany zespół cieśni nadgarstka stanowi jedną z typowych manifestacji stwierdzonej u skarżącej od wielu lat samoistnej choroby [...]–[...]. Z tak sformułowanego stanowiska biegłych nie wynika, czy choroba w postaci [...] stanowi wyłączną przyczynę rozpoznanego u skarżącej choroby zespołu cieśni nadgarstka. Nie wskazano przy tym, w oparciu o dokumentację medyczną, kiedy zdiagnozowano u skarżącej zespół cieśni nadgarstka i czy już wówczas stwierdzono u niej chorobę w postaci [...]. Ponadto nie wskazano czy i w jakim zakresie czynności jakie przez 28 lat skarżąca wykonywała mogły przyczynić się do powstania tego schorzenia. Wskazać należy, iż orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., nie może zatem ograniczyć się do ogólnych stwierdzeń, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu uzasadnienie zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek diagnostycznych nie spełnia wymogów opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Powyższe oznacza, że we wskazanym zakresie postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia Przedwczesne jest również ustalenie odnoszące się do braku narażenia zawodowego w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy, skoro nie przeprowadzono oceny takiego narażenia w poprzednich zakładach pracy. Oceny tej, zdaniem Sądu, nie może zastąpić wywiad zawodowy przeprowadzony u ostatniego pracodawcy. Ocenę taką w świetle regulacji § 2 ust. 4 rozporządzenia sporządza się bowiem przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej przez pracodawców. Jeżeli takiej dokumentacji nie ma to organ powinien wykorzystać inne możliwe środki dowodowe. W tej sytuacji zasadny jest zarzut skarżącej, iż nie przeprowadzono oceny narażenia w "A" w S. oraz w "B" w S. gdzie przez 17 lat [...] i gdzie, jak zaznaczyła, "dużo pracowała" w godzinach nadliczbowych. Wątpliwości budzi wniosek organów, iż czynności, jakie wykonywała skarżąca, były zróżnicowane, w sytuacji gdy z charakterystyki stanowisk pracy skarżącej wynika, że ta w okresie zatrudnienia wykonywała czynności porównywalne jak [...]. W tej sytuacji należało określić czas i stopień obciążenia wysiłkiem fizycznym, a następnie jego wpływ na możliwość powstania choroby cieśni nadgarstka. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia przy ocenie stopnia narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu - wobec istnienia wyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku o ocenę narażenia zawodowego, a następnie zwrócić się do lekarzy Instytutu, którzy wydali w tej sprawie orzeczenie o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym w oparciu o dokumentację medyczną skarżącej oraz o ustalenia dotyczące warunków pracy skarżącej w całym okresie zatrudnienia. Lekarze powinni jednoznacznie rozstrzygnąć czy wyłączną przyczyną stwierdzonej u skarżącej choroby – zespołu cieśni nadgarstka - był [...], czy też schorzenie w postaci [...] jedynie miało wpływ na rozwój zespołu cieśni nadgarstka spowodowany rodzajem wykonywania pracy bądź czy warunki pracy mogły przyczynić się jedynie do rozwoju tej choroby wywołanej inną przyczyną. Wydanie opinii powinno być również poprzedzone przeprowadzeniem konsultacji z zakresu neurologii. Przy czym ocenę w powyższym zakresie należy odnieść do definicji choroby zawodowej określonej w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej, w konsekwencji czego wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z przepisami art. 107 § 3 kpa. Sąd nie znalazł podstaw do orzekania o wykonalności zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 przywołanej wyżej ustawy.