III SA/Gl 1005/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 listopada 2008 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości. W motywach rozstrzygnięcia orzekający przyjął, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem dochodu w tym gospodarstwie jest jego świadczenie [...] w kwocie [...] zł netto. Skarżący ma [...] lat i jest osobą [...]. Korzysta z poradni lekarzy specjalistów, wydatkując przy tym relatywnie duże środki pieniężne na lekarstwa. W oparciu o nadesłane wówczas dokumenty źródłowe ustalono, że stałe miesięczne wydatki skarżącego wynoszą co najmniej [...] zł. W dniu [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym K. R. wniósł ponownie w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ponownie wskazał na otrzymywaną [...] oraz na dzierżawione składniki majątku. Postanowieniem z 28 stycznia 2009 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem, w którym skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację. Po rozpoznaniu wniosku Sąd zważył, co następuje: Z treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. ) wynika, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, należy mieć przy tym na względzie, że skarżącemu przyznano już postanowieniem z dnia 7 listopada 2008 r. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jego obecnemu wnioskowi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika będzie w praktyce oznaczać, że niejako "na raty," w dwóch etapach, przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym, na który – w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To z kolei skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do najogólniej pojmowanej sytuacji materialnej skarżącego, stwierdzić trzeba, że już na etapie poprzednio rozpoznanego wniosku wykazał on, iż omówione okoliczności zachodzą w jego przypadku (poprzedni wniosek został jednak rozpoznany w węższym zakresie, zgodnie z jego zakresem, wskazanym przez skarżącego w druku PPF z dnia [...]r.) Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie może on ponieść – ze względu na bardzo niskie dochody w zestawieniu z wydatkami związanymi przede wszystkim z utrzymaniem gospodarstwa domowego – jakichkolwiek dodatkowych wydatków bez zagrożenia dla podstawowych wręcz warunków swojej egzystencji, w tym na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Konkluzje te znajdują przy tym pełne potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym podczas rozpoznawania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uznano przy tym, że od wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy upłynęło relatywnie niewiele czasu, co w zestawieniu z zawartością obecnie złożonego formularza, pozwoliło przyjąć, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie. Należało w tym miejscu zaakcentować, że skarżący alternatywnie wnosił w tej sprawie o ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. W tym zakresie pozostawił pełną swobodę co do wyboru przedstawiciela jednej z dwóch korporacji. Wobec tego na podstawie art. 246 orzeczono w pkt 2 sentencji. Jednocześnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był w tej sprawie zbędny, a postępowanie w tym przedmiocie bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), co skutkowało dyspozycją przyjętą w pkt 1 sentencji.