III SA/Gl 1005/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr SKO.FD/41.4/100/2025/9267 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oddala skargę. Przedmiotem sporu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach – dalej SKO, organ , Kolegium z dnia 8 sierpnia 2025 roku nr SKO.FD/41.4/10/2025/9267, podjęte na podstawie art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) którym to po rozpatrzeniu wniosku E. M. dalej strona, skarżąca z dnia 4 czerwca 2025r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak; [...] w sprawie określenia przypadającej do zwrotu dotacji udzielonej w latach 2021 i 2022 w łącznej wysokości 172.435,52 zł oraz określenia terminu naliczania odsetek odmownie załatwiono wniosek. Postanowienie powyższe zostało wydane w następującym stanie. Decyzją z dnia 23 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta G. określił przypadającą do zwrotu dotację udzieloną w latach 2021 i 2022 w łącznej wysokości 172.435,52 zł oraz określił termin naliczania odsetek. E. M. zwróciła się do organu o przewrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 stycznia 2024 r. znak: [...]. Wniosek o przywrócenie terminu został zdaniem organu zawarty w piśmie z dnia 28 lutego 2025 r. zawierającym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W toku postępowania Prezydent Miasta G. wyjaśnił, iż do organu nie wpłynęło żadne odwołanie od ww. decyzji. Pismem z dnia 31 marca 2025 r. Prezydent Miasta G. przekazał Kolegium ponowny wniosek E. M. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 stycznia 2024 r. znak; [...], który to wniosek został jednoznacznie sformułowany w piśmie z dnia 24 marca 2025 r. Prezydent Miasta G. wskazał, iż do organu nie wpłynęło żadne odwołanie od ww. decyzji. Kolegium pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. wezwało stronę do usunięcia braku formalnego wniosku polegającego na niedopełnieniu obowiązku złożenia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia - w terminie 7 dni , pod rygorem pozostawienia ww. wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Ww. wezwanie pismo zostało doręczone stronie 23 kwietnia 2025 r. W związku z tym, iż strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pismem z dnia 19 maja 2025 r. Kolegium poinformowało stronę o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: [...] w sprawie określenia przypadającej do zwrotu dotacji udzielonej w latach 2021 i 2022 w łącznej wysokości 172.435,52 zł oraz określenia terminu naliczania odsetek. Pismem z dnia 4 czerwca 2025 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: [...] w sprawie określenia przypadającej do zwrotu dotacji udzielonej w latach 2021 i 2022 w łącznej wysokości 172.435,52 zł oraz określenia terminu naliczania odsetek. We wniosku podniosła, iż uchybienie terminu na uzupełnienie braków formalnych podania nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, uzasadnionych wyjątkowymi okolicznościami osobistymi. Podała, iż w dniu 3 kwietnia 2025 r. zmarła jej matka, co było dla niej źródłem głębokiego cierpienia emocjonalnego. Pogrzeb odbył się w dniu 7 kwietnia 2025 r. i wymagał od Wnioskodawczyni pełnego zaangażowania i poświęcenia całego czasu i ostatków sił. Strona zaznaczyła, iż nie dostała zawiadomienia mailowego o istnieniu korespondencji dotyczącej wezwania Kolegium do uzupełnienia braków formalnych wniosku i dopiero w dniu 1 czerwca 2025 r., po powrocie do względnej stabilności emocjonalnej, dowiedziała się o istnieniu wezwania Kolegium do uzupełnienia braków formalnych we wniosku. Do wniosku strona załączyła skrócony odpis aktu zgonu S. M., a także odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak; [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2025r. nie znalazło podstaw do przychylenia się do wniosku. Wskazało, iż art. 58 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Za bezsporną w niniejszej sprawie uznało okoliczność, że Wezwanie Kolegium do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostało doręczone stronie 23 kwietnia 2025r. Natomiast uzupełnienie podania poprzez złożenie odwołania nastąpiło w dniu 4 czerwca 2025 r. Wraz z tym uzupełnieniem strona wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych podania. Zdaniem Kolegium, strona nie uprawdopodobniła, że w chwili upływu terminu do uzupełniania podania rzeczywiście istniała niezależna od niej przeszkoda, uniemożliwiająca uzupełnianie braków tego wniosku. Ze złożonego w tym zakresie wniosku i dołączonych doń dokumentów wynika, że w dniu 3 kwietnia 2025 r. zmarła matka Wnioskodawczyni a jej pogrzeb miał miejsce 7 kwietnia 2025 r. Wezwanie Kolegium z dnia 8 kwietnia 2025 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, doręczone zostało stronie 23 kwietnia 2025 r., a więc prawie trzy tygodnie po śmierci matki strony . W tej sytuacji w ocenie Kolegium strona nie wykazała, iż mimo dołożenia należytej staranności nie udało jej się zachować terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Kolegium zwróciło uwagę iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Tym bardziej, iż podaniem które nie zostało uzupełnione w terminie był właśnie wniosek o przywrócenie terminu, zatem Wnioskodawczyni winna przyłożyć szczególną uwagę na terminowość składanych wniosków, bądź też konieczność ich uzupełniania w ustawowym terminie. Odnosząc się do argumentu Strony, iż nie otrzymała zawiadomienia mailowego o istnieniu korespondencji dotyczącej wezwania Kolegium do uzupełnienia braków formalnych wniosku, Kolegium wskazało, iż również ten argument nie może znaleźć uznania Kolegium. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r. 111 OSK 2162/21), któremu to wymogowi Wnioskodawczyni nie sprostała. Na marginesie Kolegium zaznaczyło, iż z podania z dnia 4 czerwca 2025 r. można wywnioskować, iż strona nie otwierała skrzynki do e- doręczeń aż do dnia 1 czerwca 2025 r. kiedy to - jak twierdzi - dowiedziała się o istnieniu wezwania Kolegium. Kolegium wskazało, iż Wnioskodawczyni inicjując postępowanie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: [...] winna liczyć się z korespondencją ze strony Kolegium, a zatem i sprawdzać czy na jej adres do e- doręczeń wpłynęło chociażby rozstrzygnięcie w zakresie złożonego przez nią wniosku. Podsumowując, Kolegium uznało, iż nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu, a zatem termin nie mógł zostać przywrócony. W skardze do WSA w Gliwicach strona Kolegium zarzuciła naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 44 k.p.a. poprzez błędne uznanie doręczania zastępczego decyzji prezydenta miasta G. z dni. 23 grudnia 2024, w dniu w dniu 22 stycznia 2025r., - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, iż do uchybienia terminu doszło bez jej winy oraz uznanie, że w sprawie nie zachowano terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Mając na względzie wskazane zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu postanowienia strona zaznaczyła iż przy ocenie uprawdopodobnienia SKO nie bierze pod uwagę, całości wyjaśnień strony iż po śmierci matki była w ciężkim stanie psychicznym z uwagi na szok wywołany śmiercią osoby bliskiej. W orzecznictwie sądów administracyjnych śmierć osoby najbliższej i wynikające z niej przeżycia psychiczne oraz obowiązki organizacyjne (pogrzeb, formalności spadkowe) są traktowane jako poważne okoliczności życiowe, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi. Brak winy zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Całkowicie pominięte w rozważaniach, że skarżąca niezwłocznie po powzięciu wiadomości o wezwaniu przez SKO do uzupełnienia braków, braki te uzupełniła. Podniosła, iż mama zmarła nagle w dniu 3 kwietnia i choć pogrzeb i związane z nim kwestie organizacyjne odbyły się 7 kwietnia to wnioskodawczyni jeszcze przez wiele tygodni znajdowała się w stanie katatonii i ciężkim stanie psychicznym. O istnieniu pisma z wezwaniem do uzupełnia braków formalnych dowiedział się z innego zawiadomienia które zostało jej doręczone za pośrednictwem systemu e-doręczeń w dniu 1 czerwca i niezwłocznie po powzięciu wiedzy o zawiadomieniu uzupełniła ten brak. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr SKO.FD/41.4/100/2025/9267 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak; [...] w sprawie określenia kwoty do zwrotu dotacji udzielonej w latach 2021 i 2022 w łącznej wysokości 172.435,52 zł oraz określenia terminu naliczania odsetek. Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że ostatecznym postanowieniem 8 sierpnia 2025 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak; [...] w sprawie określenia kwoty do zwrotu dotacji udzielonej w latach 2021 i 2022 w łącznej wysokości 172.435,52 zł oraz określenia terminu naliczania odsetek. Na wstępie wobec zarzutu strony co do wadliwego przyjęcia w sprawie przez Kolegium, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia w dniu w dniu 22 stycznia 2025r. decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak; [...] wskazać należy, iż w dniu 8 sierpnia 2025r. SKO w Katowicach wydało postanowienie nr SKO.FD/41.4/86/2025/9267 o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania od w/w decyzji. W postanowieniu tym Kolegium dokonało prawnej oceny skuteczności doręczenia decyzji Prezydenta Miasta G. z 23 grudnia 2024r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji do zwrotu za lata 2021 i 2022. To postanowienie było z kolei przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przez WSA w Gliwicach prowadzonej pod sygn. akt III SA/GL 1003/25 gdzie stwierdzono iż postanowienie odpowiada prawu. Ten pogląd Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela w całości i przyjmuje za własny i w konsekwencji za niezasadne uznaje zarzuty podniesione w tym zakresie. Podnosi przy tym, iż jak wskazano w tym wyroku doręczenie w/w decyzji było skuteczne i zgodne z prawem i miało miejsce 22 stycznia 2025r. Oceniając merytorycznie legalność wydanego w sprawie postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż odpowiada ono prawu. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 58 § 1 i 2 k.p.a, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.), przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Z powołanej regulacji wyraźnie wynika, że organ administracji publicznej jest zobowiązany przywrócić termin do dokonania określonej czynności procesowej, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; (b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; (c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 6 kwietnia 2016 r., III SA/Po 1265/15). Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Wprawdzie uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006r. (sygn. akt III CZ 28/06, LEX nr 188379), według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679 ). Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J.Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H.Beck, Warszawa 2004 s. 331). Strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, nie wykazała, że uchybienie terminu na uzupełnienie braków formalnych podania w zakresie uzupełnienie wniosku o sporządzone odwołanie nastąpiło bez jej winy. Okoliczności podane przez skarżącą nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku w tym przedmiocie. Jak wynika z akt sprawy wezwanie organu z 8 kwietnia 2025r. nr [...] co do konieczności uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania poprzez dołączenie doń rzeczonego odwołania zostało doręczone stronie na adres do doręczeń elektronicznych w dniu 23 kwietnia 2025 r. (vide potwierdzenie otrzymania w aktach sprawy). Strona uzupełniła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania o sporządzone odwołanie w dniu 4 czerwca 2025r. uchybiając wyznaczonemu przez organ 7 terminowi. Powodów w uchybieniu strona upatruje w fakcie śmierci matki co miało miejsce 3 kwietnia 2025r. przy pogrzebie matki 7 kwietnia 2025r. i związanym z tym stanem psychicznym. Okoliczności podane przez skarżącą nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego – sporządzenia odwołania. Sad podziela ocenę Kolegium, iż otrzymanie w trybie art. 64 k.p.a . wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez dołączenie brakującego odwołania od decyzji organu I instancji z 23 grudnia 2024r nr [...] prawie trzy tygodnie po śmierci matki strony nie oznacza zachowania staranności w prowadzeniu spraw urzędowych. Skoro stronie było wiadomo, iż funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja wydana przez Prezydenta Miasta G. z 23 grudnia 2024r nr [...] gdzie organ twierdzi, iż przesyłka była doręczona w sposób wymagany prawem, a strona domagała się przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci możliwości złożenia od niej odwołania oczywistym i wiadomym było, iż organ będzie procedował w tym zakresie i wyda rozstrzygnięcie w tym względzie. W tej sytuacji rzeczą strony było regularne przeglądanie poczty elektronicznej. W ocenie Sądu strona dopuściła się niedbalstwa nie przeglądając systematycznie poczty elektronicznej. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu (wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt 1 OSK 2539/20, LEX nr 3194868). Argument, iż matka zmarła nagle nie uzasadniał zasadności przychylenia się do wniosku w sytuacji, gdy jak wynika z aktu zgonu matka w chwili śmierci miała prawie 87 lat. Strona posiadając matkę w tym wieku niewątpliwie liczyła się z możliwością jej odejścia. A zatem twierdzenie, iż było to nagła śmierć nie może w tych okolicznościach sprawy uzasadniać zasadności skargi. Podobnie stan zdrowia strony wywołany śmiercią i pogrzebem matki 7 kwietnia 2025r. Odbiór korespondencji z wezwaniem organu do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nastąpił 23 kwietnia 2025r. zatem już kilkanaście dni po pogrzebie matki. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał argumenty skargi za niezasadne i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.