III SA/Gl 1009/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant Sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi [...]Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie zwrotu należności celnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 262, 262¹ ust. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Spółkę z o.o. [...]w C., utrzymał w mocy uprzednio wydane w sprawie postanowienie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku z dnia [...]r. o zwrot kwoty należności głównej orzeczonej decyzją z dnia [...]r. nr [...] oraz odsetek wyrównawczych. Przedstawiając stan faktyczny oraz argumentację prawną organ odwoławczy podał, że Spółka wystosowała do Izby Celnej wniosek z dnia [...]r. stanowiący "wezwanie do zapłaty na rzecz [...] Sp. z o.o. odsetek od kwot pobranych przez Urząd Celny tytułem cła oraz kwot pobranych tytułem odsetek wyrównawczych", które dotyczyły decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...]z dnia [...]r. uchylonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 stycznia 2005 r. sygn. akt 3/I/SA/Ka 2205/03. Przedmiotowy wniosek zawierał ponadto wezwanie do zwrotu: - należności głównej w kwocie [...]zł, - odsetek od należności głównej wyliczonych na dzień [...]r. w kwocie [...]zł, - niezapłaconej części odsetek należnych na dzień [...]r. w kwocie [...]zł. - Powyższe żądane było konsekwencją zarachowania przez Spółkę zwróconych należności celnych, proporcjonalnie na należność główną (cło) i odsetki, co powoduje, że od pozostałej do zwrotu kwoty należności głównej dalej biegną odsetki. Pismem z dnia [...]r. wyjaśniono wnioskodawcy, że kwestia zapłaty odsetek na podstawie art. 250 § 3 Kodeksu celnego jest przedmiotem odrębnego postępowania odwoławczego w związku z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt 3/S.A./Ka 2202-2214/03). Natomiast w kwestii zwrotu należności głównej poinformowano, że decyzja nr [...] zarządzająca zwrot należności celnych w kwocie [...]zł została wykonana w całości [...]r. – na konto firmy dokonano przelewu w powyższej kwocie (cło) oraz w kwocie [...]zł (odsetki wyrównawcze). Decyzja ta została doręczona w dniu [...]r. i stała się decyzją ostateczną. Mając na względzie tą okoliczność organ celny poinformował stronę, iż wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania, stwierdzenie jej nieważności, uchylenie lub zmiana ze względu na ważny interes strony). W związku z powyższym organ celny wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o podanie konkretnego przepisu stanowiącego podstawę do wzruszenie decyzji ostatecznej oraz do uiszczenia w trybie art. 169 ordynacji podatkowej opłaty skarbowej w kwocie 5 zł. W odpowiedzi z [...]r. Spółka poinformowała, iż nie kwestionuje decyzji zarządzającej zwrot cła, a jedynie jej prawidłowego wykonania z uwzględnieniem należnych odsetek i rozliczenia według zapisu art. 55 § 2 i art. 78a ordynacji podatkowej. Podkreślono, że przedmiotowy wniosek nie stanowi żądania wszczęcia odrębnego postępowania, lecz stanowi pismo złożone w toku toczącego się postępowania o naliczenie i zwrot odsetek od niesłusznie pobranych należności celnych. W konsekwencji Spółka uznała za bezpodstawne wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej. Dodatkowo w piśmie z [...]r. ponownie zaakcentowano, że spółka kwestionuje jednie kwestię sposobu rozliczenia przez organ celny decyzji o zwrocie cła i wzywa do zapłaty zgodnie z przedstawionym sposobem zarachowania. Pismem z dnia [...]r. organ celny poinformował dodatkowo Spółkę, iż jej wnioski w części dotyczącej zapłaty odsetek od zwróconych należności celnych zostały włączone do sprawy dotyczącej ponownego rozpoznania odwołania w związku z wyrokiem WSA w Gliwicach sygn. akt 3/I/SA/Ka 2205/03. Spółka nie wniosła żądanej opłaty. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Celnej w K. uznał, na podstawie art. 169 § 4 ordynacji podatkowej, iż strona nie uzupełniła braków podania i postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] orzekł o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia [...]r. o zwrot kwoty należności głównej orzeczonej decyzją nr [...] oraz odsetek wyrównawczych. Na postanowienie to Spółka złożyła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 169 § 1, 2 i 4 ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku strony co do meritum. Argumentowała, iż stronie powinna zostać zwrócona łączna kwota [...]zł, stanowiąca sumę nienależnie pobranego cła, odsetek wyrównawczych i odsetek od tych kwot. Ponieważ faktycznie zwrócona w dniu [...]r. kwota była niższa (bez odsetek), to podlegała ona proporcjonalnemu rozliczeniu na należność celną i odsetki (należne na mocy decyzji z [...]r.), stosownie do dyspozycji art. 55 § 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 250 § 5 Kodeksu celnego. Podniosła też, iż zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960 ze zm.) podania i załączniki do podań w sprawach zwrotu należności celnych są wolne od opłaty skarbowej (rubryka 4 pkt 14 załącznika). Dyrektor Izby Celnej nie uznał skuteczności zarzutów i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy poprzednio podjęte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu na wstępie podkreślił, iż tut. Izbie Celnej prowadzone były dwa odrębne postępowania: - w sprawie zwrotu należności celnych, - w sprawie zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych, przy czym postępowanie w sprawie zwrotu należności celnych zostało zakończone decyzją ostateczną, która została wykonana poprzez zwrot kwoty cła i odsetek wyrównawczych na rachunek bankowy Spółki. W tej sytuacji wniosek z dnia [...]r. w części wezwania do zwrotu należności głównej należało uznać jako odnoszący się do decyzji ostatecznej, a zatem korespondencja ze stroną miała na celu sprecyzowania żądania i podanie podstawy prawnej. Odwołał się przy tym do wyroku Sądu z dnia 7 grudnia 2004 r. sygn. akt 3/I SA/Ka 2008/03, który potwierdza prawidłowość działania organu celnego, w sytuacji, gdy podanie strony nie spełnia wymogów określonych w art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej. Zaakcentował też, iż skoro postępowanie w sprawie zwrotu należności celnych zostało zakończone decyzją ostateczną z [...] r., to trudno uznać, iż jest to wniosek o zwrot należności celnych, który nie podlega opłacie skarbowej. Końcowo wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie odsetek za zwłokę wraz z kwestią zasadności zastosowania na podstawie art. 250 § 5 Kodeksu celnego proporcjonalnego zaliczenia otrzymanego zwrotu na należność główną i odsetki była przedmiotem odrębnego postępowania. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...]r. nr [...], zarządzającej zapłatę odsetek od zwróconych należności celnych i odsetek wyrównawczych, na którą Spółka wniosła [...]r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze z dnia [...]r. pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił przy tym naruszenie art. 169 § 1, 2 i 4 w związku z art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez pozostawienie bez rozpoznania wniosku strony wbrew dyspozycji tych przepisów. Zarzuty te stanowią powielenie zarzutów zażalenia. W uzasadnieniu wyjaśnił ponownie, iż żądanie Spółki zawarte we wniosku z dnia [...]r. było podyktowane faktem nie wykonania w sposób właściwy decyzji o zwrocie należności celnych, bowiem kwota zwróconych należności celnych podlegała zarachowaniu zgodnie z art. 55 § 2 ordynacji podatkowej. W tej sytuacji, tak sprecyzowane żądanie nie zawierało braków formalnych i należało je rozpoznać merytorycznie. Natomiast organ celny pozostawił wniosek strony bez rozpoznania, ale w uzasadnieniu rozpoznał je w sposób merytoryczny, stwierdzając, że decyzja zarządzająca zwrot należności celnych została wykonana w całości oraz stała się ostateczna, dlatego żądanie zwrotu należności głównej podlegało rozpatrzeniu w postępowaniu nadzwyczajnym. Podtrzymał też zarzut bezzasadnego żądania opłaty skarbowej, bowiem wniosek strony nie dotyczył decyzji ostatecznej, ale sposobu jej wykonania, a nadto związany był z postępowaniem dotyczącym zwrotu należności celnych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy oraz zarzuty zawarte w skardze. Następnie uznał zarzuty skargi za bezpodstawne, wskazując, iż argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczące kwestii związanych z wydaniem decyzji zarządzającej zwrot należności celnych nie stanowiły merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, a kwestie związane z należnymi odsetkami za zwłokę były przedmiotem odrębnego postępowania. Następnie stwierdził, iż merytoryczne odniesienie się do żądania zwrotu należności głównej mogło nastąpić wyłącznie w trybie nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej. Co do kwestii należnej opłaty skarbowej uznał interpretację strony skarżącej za rozszerzającą, bowiem wniosek o uruchomienie trybu nadzwyczajnego nie jest tożsamy z żądaniem zwrotu należności celnych (różne podstawy prawne: Ordynacja podatkowa, Kodeks celny). Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: Skarga okazała się niezasadna, ponieważ nie można organowi odwoławczemu skutecznie zarzucić, iż wydając zaskarżone postanowienie naruszył obowiązujące przepisy procesowe. Przypomnieć zatem należy, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w przedmiocie pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...] r. stanowiacego "wezwanie do zapłaty na rzecz [...]Sp. z o.o. odsetek od kwot pobranych przez Urząd Celny tytułem cła oraz kwot pobranych tytułem odsetek wyrównawczych". Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 169 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Przepis ten w § 1 stanowi, iż: "Jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie bez rozpatrzenia". Z kolei w § 2 ustanowiono zasadę, iż zacytowany przepis § 1 stosuje się również, jeżeli strona nie wniosła opłat, które zgodnie z odrębnymi przepisami powinny zostać uiszczone z góry. Natomiast zgodnie z § 4 organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Dodać też trzeba, iż stosownie do art. 168 § 2 ordynacji podatkowej podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Tak więc braki co do treści podania można podzielić na braki dotyczące osoby wnoszącej podanie, a zwłaszcza dotyczące adresu miejsca zamieszkania lub pobytu lub siedziby, albo miejsca prowadzenia działalności oraz braki dotyczące treści żądania. Zakres ten jest zatem szeroki, jednak zasadniczym brakiem w treści podania jest brak, uniemożliwiający nadanie podaniu właściwego biegu, a więc żądanie, które wyznacza przedmiot postępowania. Odnosząc przedstawione uregulowania prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wniosek skarżącej Spółki z dnia [...] r. został tak sformułowany, iż w ocenie organu celnego uniemożliwiał nadanie właściwego biegu. Nie podano żadnej podstawy prawnej, jak i nie określono przedmiotu postępowania. W tym stanie rzeczy Izba Celna pismem z dnia [...]r. wezwała Spółkę do usunięcia braków formalnych podania szczegółowo przedstawiając swoje stanowisko w tym zakresie, a także do uiszczania stosownej opłaty skarbowej. Wezwanie to zawierało również pouczenie, iż nie usunięcie braków w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie podania/wniosku bez rozpatrzenia. W odpowiedzi Spółka poinformowała, iż nie kwestionuje decyzji zarządzającej zwrot cła, a wniosek stanowi żądanie o naliczenie i zwrot odsetek od niesłusznie pobranych należności celnych w sposób w nim określony. Uznała też za bezpodstawne wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej, bowiem pismo to jest składane w toku toczącego postępowania. Dodać należy, iż organ celny szczegółowo wyjaśniał, iż sprawa należnych odsetek od zwróconych należności celnych jest przedmiotem odrębnego postępowania. W konkluzji stwierdzić należy, iż skarżąca Spółka nie zastosowała się do wezwania Izby Celnej z dnia [...]r. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Celnej wydał postanowienie z dnia [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku Spółki z dnia [...]r., które po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżonym postanowieniem. Dokonując oceny przebiegu tego postępowania w świetle wyżej powołanego art. 169 ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki określone tym przepisem, a zatem brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Natomiast jako bezskuteczne uznać trzeba argumenty skargi, ponieważ jej treść oparta została na nowej okoliczności, nie podnoszonej w toku postępowania przed organem celnym, a mianowicie, iż: "Żądanie strony zawarte w piśmie z [...]r. było natomiast podyktowane faktem nie wykonania w sposób właściwy powyżej decyzji (...)". Podkreślić przy tym trzeba, iż skarżąca nie kwestionowała samej decyzji o zwrocie należności celnych, a organ celny na każdym etapie postępowania wyjaśniał, iż sprawa należnych odsetek od zwróconych należności celnych jest przedmiotem odrębnego postępowania. Konieczność prowadzenia odrębnych postępowań co do zwrotu należności celnych i wypłaty odsetek wynika zresztą z uregulowań zawartych w Kodeksie celnym. Mianowicie kwestie związane ze zwrotem należności celnych uregulowane są w art. 246, natomiast art. 250 § 3 wprost stanowi, iż od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Tak więc w postępowaniu dotyczącym odsetek konieczne jest ustalenie winy organu celnego oraz całkowitego braku winy dłużnika. Podobnie należy ocenić stanowisko skarżącej w kwestii wezwania do uiszczenia opłaty skarbowej, przy czym strona powołuje się na zapis załącznika do ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym podania i załączniki do podań w sprawach zwrotu należności celnych są wolne od opłaty skarbowej (rubryka 4 pkt 14 załącznika). Zaakcentować zatem trzeba, iż w orzecznictwie powszechny jest pogląd, iż wszelkie ulgi i zwolnienia należy interpretować ściśle, a zatem na tej podstawie wyłącznie podania dotyczące zwrotu należności celnych są zwolnione od opłaty skarbowej, a jak słusznie zauważył Dyrektor Izby Celnej to postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną. Działając zatem na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.