III SA/Gl 1013/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2016 r. i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Wnioskodawca wraz ze skargą na powyższą decyzję, złożył na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że poza ciągnikiem samochodowym SB marki DAF rocznik 1995 wykorzystywanym w prowadzonej działalności, innych składników majątku nie posiada. Z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie egzekucyjne wypracowany w firmie zysk podlega zajęciu, podobnie jak zgromadzone na rachunkach bankowych środki. Obecnie źródłem utrzymania skarżącego jest otrzymywana z tytułu niezdolności do pracy renta rzędu 1.321,92 zł, która w całości przeznaczana jest na koszty leczenia. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - dwa akty notarialne z 28 kwietnia 2014 r. i z 14 lipca 2014 r., na mocy których skarżący darował swojej żonie, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej nieruchomość o pow. 0.23.20 ha oraz nieruchomość o pow. 0.30.00 ha i 0.08.67 ha, na której znajduje się murowany budynek mieszkalny o pow. 130 m2 wybudowany w 2000 r., w którym żona posiadała już połowę udziałów; - wydruk z rachunku bankowego prowadzonego przez A, którego saldo końcowe na 14 lipca 2016 r. wynosiło 1.396,84 zł; - zeznanie podatkowe PIT-36L za 2015 r., gdzie z tytułu prowadzonej działalności wykazano przychód rzędu 2.769.608,50 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 3.015.867,29 zł przyniósł stratę wynoszącą 246.258,79 zł; - decyzję ZUS o ponownym ustaleniu prawa do renty, która od 1 marca 2016 r. wynosi 1.319,48 zł wraz z orzeczeniem lekarskim z dnia 19 stycznia 2016 r.; - deklaracje VAT-7 za ostatni kwartał, gdzie podstawa opodatkowania dla celów podatku od towarów i usług wynosiła: 98.710,00 zł (lipiec), 50.290,00 zł (sierpień) i 49.247,00 zł (wrzesień); - wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów B, gdzie od początku bieżącego roku wykazano przychód rzędu 896.442.89 zł oraz ponoszone wydatki w łącznej kwocie 947.794,11 zł; - protokoły zajęcia i odbioru ruchomości w postaci samochodów osobowych, ciężarowych, ciągników siodłowych i naczep; - umowę majątkową małżeńską zawartą 2 lipca 2004 r. Postanowieniem z 8 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominął natomiast istotne informacje dotyczące swojej żony zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy niezależnie od obowiązującego w ich małżeństwie ustroju majątkowego. Wnioskodawca powoływał się na prowadzone postępowanie egzekucyjne, jednak wykazał tylko, że postępowanie to skierowane zostało do posiadanych składników majątku w postaci środków transportu, a nie rachunków bankowych. Jednocześnie informacja o blokadzie konta bankowego nie została w żaden sposób potwierdzona, a z dokumentów, które nadesłano przy piśmie z dnia 21 października 2016 r. ustalono, że w okresie od 1 do 16 lipca 2016 r. na konto prowadzone w A wpłynęły środki w łącznej kwocie 82.421,92 zł, którymi obracano. Natomiast od stycznia bieżącego roku obracał on środkami wynoszącymi 896.442.89 zł (podatkowa księga przychodów i rozchodów), podczas gdy ponoszone wydatki kształtowały się na poziomie 947.794,11 zł. Od postanowienia tego, w terminie ustawowym wnioskodawca wniósł sprzeciw, wnosząc o "ponowne rozpatrzenie" wniosku i o zwolnienie od kosztów sądowych z uwzględnieniem dostarczonych wraz ze sprzeciwem dokumentów. Zaznaczył, że w toku trwającego postępowania egzekucyjnego odmowa zwolnienia od kosztów sądowych jest faktycznym pozbawieniem strony prawa do Sądu. Załącznikami do sprzeciwu są: zaświadczenie o wynagrodzeniu żony skarżącego w okresie od września 2016 r. do listopada 2016 r. wraz z kartą przychodów pracownika za ten okres oraz kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (wszystkie z dnia 5 lipca 2016 r.), skierowane do banków, w których strona posiada konta bankowe. Łączna kwota będąca przedmiotem postępowania egzekucyjnego przekracza 500.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – sąd rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 §2 pkt 6 – 8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Jednocześnie, Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że M.K. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M.K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca zdołał wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące całkowitym uwzględnieniem jego wniosku. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozstrzygnięcie swoje referendarz sądowy oparł na faktycznym braku istotnych materiałów źródłowych. Wnioskodawca nie nadesłał bowiem dokumentów stwierdzających dochód uzyskiwany przez jego żonę. Jednocześnie strona powołując się na zajęcie rachunków bankowych, nadesłała do akt dokument stwierdzający zajęcie środków transportowych. Brak było natomiast dokumentów potwierdzających zajęcia dokonane na rachunkach bankowych skarżącego. Wraz ze sprzeciwem wnioskodawca nadesłał brakujące materiały źródłowe. Wykazał, że do jego rachunków bankowych skierowane zostało postępowanie egzekucyjne (egzekwowana kwota przekracza 500.000 zł) oraz przedłożył do akt stosowne zaświadczenie pracodawcy żony, określające wysokość otrzymywanego przez nią wynagrodzenia. W październiku i listopadzie 2016 r. wyniosło ono 1.800 zł netto. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, wnioskodawca rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie bez poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i swojej rodziny. Zysk z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, znajdujący się na jego rachunkach bankowych jest przedmiotem zajęć komorniczych. Łączny dochód wnioskodawcy z tytułu świadczenia rentowego oraz wynagrodzenie uzyskiwanego przez jego żonę nie wystarczy na poniesienie choćby częściowych kosztów sądowych w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 995 – 1016/16. Wobec wskazanych okoliczności Sąd zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego i wniosek skarżącego uwzględnił w całości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego i zwolnił skarżącego od kosztów sądowych.