III SA/Gl 1013/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi D. P. na działanie Prezydenta Miasta J. w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecko do szkoły oddala skargę. Pismem z 19 października 2024 r. D. P. (dalej: Strona, Skarżąca) wniosła skargę na działanie Prezydenta Miasta J. (dalej: organ administracji) w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do szkoły. Wyjaśniła, że złożyła do organu administracji wniosek o organizację takiego przewozu dla swojego syna W. S. 23 sierpnia 2024 r., wskazując Zespół Szkół Specjalnych w Z. im. [...] Szkoły Specjalnej [...] w klasie I. Natomiast organ nie podjął żadnych czynności administracyjnych w tej sprawie. W konsekwencji zawnioskowała o natychmiastowe podjęcie działań zmierzających do usunięcia skutków naruszenia prawa w sprawie wydania odpowiedniego skierowania i decyzji do kształcenia specjalnego w związku z wnioskiem z 17 kwietnia 2024 r. o organizację przewozu dziecka do wskazanej placówki szkolnej – Zespołu Szkół Specjalnych w Z. oraz o wydanie skierowania do kształcenia specjalnego na bazie orzeczenia o potrzebie kształcenia. W uzasadnieniu skarżąca opisała przebieg czynności w sprawie, akcentując uchybienia organu i brak wydania wnioskowanej decyzji i skierowania dziecka do konkretnej placówki w Z. celem kształcenia i stosownego wsparcia edukacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkował się do zarzutów strony wskazując, że 12 marca 2024 r. wpłynął wniosek Skarżącej w sprawie dowozu jej syna do szkoły. We wniosku wskazano jako miejsce dowozu - Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w Z. oraz załączono kserokopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego o numerze [...] z dnia 1 marca 2024 r. Orzeczenie zostało wydane na III etap edukacji ze względu na niepełnosprawność sprzężoną: niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym; niepełnosprawność ruchową, w tym z afazją, z autyzmem w tym Zespołem Aspergera. Organ dalej wyjaśnił tryb załatwiania wniosków składanych przez rodziców w sprawie dowozu, opracowywanie trasy, ilości kilometrów, wykazu placówek, ilości uczniów oraz ilości taboru potrzebnego do realizacji zadania oraz to, że wnioski w sprawie dowozu jako dokumenty przetargowe nie podlegają w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i obowiązku wydania decyzji. Organ zwrócił uwagę, że wyjaśnił Skarżącej, iż warunkiem zapewnienia dowozu do innej gminy jest wydanie przez Prezydenta Miasta skierowania do kształcenia specjalnego. Warunek ten ma zastosowanie w przypadku, gdy gmina, w której dziecko ma miejsce zamieszkania, nie prowadzi szkoły specjalnej lub nie ma miejsca. Do czasu ogłoszenia przetargu oraz podpisania umowy z wybranym przewoźnikiem Skarżąca nie złożyła wniosku o wydanie skierowania do kształcenia specjalnego w innej gminie. Miasto w tym czasie zabezpieczyło miejsce dla W. S. w szkole odpowiedniego typu. W dniu 22 sierpnia 2024 r. Skarżąca otrzymała pismo, w którym wyjaśniono, że działając w oparciu o art. 127 ust. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2024 poz. 737, dalej: "u.p.o."), jeśli powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka nie prowadzi szkoły specjalnej odpowiedniej ze względu na rodzaj niepełnosprawności, starosta tego powiatu kieruje dziecko do najbliższego powiatu prowadzącego taką szkołę, który dysponuje wolnymi miejscami. Gmina J. prowadzi taką szkołę - Zespół Szkół nr [...] im. [...] w J., która zapewnia realizację zajęć ze względu na rodzaj niepełnosprawności ucznia oraz realizuje zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i zapewnia dowóz uczniom lub zwraca środki finansowe rodzicom dowożącym uczniów. Tego samego dnia, tj. 22 sierpnia 2024 r. Skarżąca poinformowała, że posiada skierowanie do kształcenia specjalnego i na tej podstawie Miasto ma dowozić jej syna. Została poproszona o złożenie tego skierowania. W dniu 27 sierpnia 2024 r. przedłożyła pismo, z którego wynika, że nie zgadza się z treścią otrzymanej odpowiedzi. Do pisma dołączono odpis zobowiązania Skarżącej do zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia specjalnego jej syna wydane przez Prezydenta Miasta Z. Organ wskazał, że to zobowiązanie nie jest skierowaniem do kształcenia specjalnego, o którym informowała Skarżąca na spotkaniu stron w dniu 22 sierpnia 2024 r. Tego dnia został również złożony wniosek z prośbą o wydanie skierowania do kształcenia specjalnego syna W. S. w Zespole Szkół Specjalny w Z. W dniu 20 września 2024 r. Strona złożyła ponaglenie. W dniu 25 września 2024 r. Skarżąca otrzymała pismo o braku podstawy prawnej do wydania żądanego skierowania z uzasadnieniem, że Prezydent Miasta jest zobowiązany do zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, a na terenie Miasta J. funkcjonuje placówka wymieniona w składanym wniosku, tzn. Szkoła Przysposabiająca do Pracy, zatem brak jest podstaw prawnych do wydania skierowania do kształcenia specjalnego do identycznego typu szkoły, ale w innym mieście. Dnia 25 września 2024 r. pisemnie wyjaśniono Skarżącej szczegółowo, że jej syn W. ma zapewnione miejsce w szkole, która realizuje zajęcia dla uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną oraz zapewnia realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego chłopca. W piśmie zapewniono również Skarżącą, że miejsce dla jej syna jest zagwarantowane w Zespole Szkół nr [...] w J. oraz że jest dla niego orgaznizowany dowóz. Na potwierdzenie tych słów organ prowadzący wystąpił 11 września 2024 r. do Dyrektora Zespołu Szkół nr [...] w J. z prośbą, aby na podstawie zanonimizowanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przeanalizował możliwość zapewnienia realizacji zajęć ze względu na niepełnosprawność oraz możliwości realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Odpowiedź ze szkoły uzyskano 12 września 2024 r. Szkoła wyjaśniła jednoznacznie, że w pełni realizuje wszystkie zalecenia wynikające z orzeczenia. Dalej podkreślono, że 1 października 2024 r. wpłynęła skarga na bezczynność w sprawie braku wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w związku złożonym wnioskiem o zorganizowanie przewozu grupowego w marcu 2024 roku oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Na oba pisma przesłano odpowiedź wraz z uzasadnieniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Pismem z 30 października 2024 r. otrzymano odpowiedź, że SKO uznało ponaglenie za bezzasadane i odmówiło wszczęcia postępowania z ponaglenia na bezczynności Prezydenta Miasta J. w sprawie wydania skierowania do kształcenia specjalnego dziecka. u Zatem skonkludowano, że organ prowadzący działał bez zbędnej zwłoki, dysponując dokumentami oraz faktami załatwił sprawę. W kolejnych pismach procesowych do tutejszego Sądu Skarżąca podtrzymywała swoje stanowisko w odpowiedziach organ wskazywał, że dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] w J. zobowiązał się zapewnić uczniowi realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w kierowanej przez niego placówce, a skoro Prezydent Miasta prowadzi szkołę specjalną tego samego typu, która realizuje zalecenia wynikające z orzeczenia i zapewnia dowóz uczniów, to skarga jest bezzasadna. Nadto wyjaśniono, że odmowa wydania skierowania dziecka do kształcenia specjalnego w szkole w innej gminie należy wyłącznie do kompetencji organu administracji i nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., jest to czynność materialno-techniczna, na którą służy skarga do sądu administracyjnego. Zatem stwierdzono, że Prezydent udzielając odpowiedzi na wniosek w formie pisemnej dopełnił ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy. W aktach administracyjnych znajdują się m.in.: 1. Orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w J. z 1 marca 2024 r., nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego; 2. Wniosek skarżącej w sprawie dowozu dziecka do szkoły - wpływ do Urzędu Miasta J.12 marca 2024 r.; 3. Odpowiedź organu administracji na wniosek pkt 2 z dnia 21 sierpnia 2024 r. wraz z ZPO z 22 sierpnia 2024 r.; 4. Pismo skarżącej z 23 sierpnia 2024 r. stanowiące odpowiedź na pismo organu z pkt 3, 5. Pismo Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] w J. z 12 września 2024 r. o spełnianiu przez placówkę zaleceń wynikających z orzeczenia pkt 1; 6. Pismo organu administracji z 29 września 2024 r. o możliwości dowozu dziecka do szkoły z pkt 5, gdzie wskazano dodatkowo na brak skierowania do kształcenia specjalnego w Z., a jedynie zobowiązanie Skarżącej jako opiekuna prawnego do zapewnienia synowi odpowiedniej formy kształcenia (ZPO 25 września 2024 r.); 7. Pismo organu administracji z 3 października 2024 r., mówiące o tym, że podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie odmowy wydania skierowania do kształcenia specjalnego oraz dowozu ucznia do Z. bowiem Skarżąca nie złożyła wniosku o wydanie skierowania do kształcenia specjalnego w innej gminie, poza tym w J. znajduje się szkoła, prowadzona przez gminę, która zapewnia realizację zajęć ze względu na rodzaj niepełnosprawności oraz zapewnia dowóz uczniom; 8. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 25 października 2024 r., nr [...], stanowiące o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ponaglenia Skarżącej na bezczynność Prezydenta Miasta J. w sprawie wydania skierowania do kształcenia specjalnego dziecka, bowiem poprzednie ponaglenie zostało rozpatrzone postanowieniem SKO w K. z 24 października 2024 r., nr [...]; 9. Postanowienie SKO w K. z 6 grudnia 2024 r., nr [...], stanowiące o tym, że ponaglenie wniesione przez Skarżącą, dotyczące bezczynności Prezydenta Miasta J. w rozpatrzeniu wniosku o organizację dowozu jej syna W. S. lat 19 do Szkoły w Z. jest bezzasadne. Wraz z uzasadnieniem, że na gminie nie ciąży obowiązek zapewnienia dowozu 19-latka do szkoły w Z., bowiem obowiązek taki dotyczy jedynie dowozu do najbliższej szkoły, jeżeli taka znajduje się na terytorium przedmiotowej gminy. Powyższe nie odbywa się za pomocą wydania decyzji, a jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga na odmowę zapewnienia dojazdu do szkoły uczniom niepełnosprawnym jest skargą na odmowę przyznania uprawnienia wynikającego z mocy prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako p.p.s.a.). Skarga ta została poprzedzona wymianą korespondencji wzywającą organ do załatwienia sprawy. Przechodząc do kwestii merytorycznej na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 70 ust. 3 Konstytucji RP rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Natomiast przepis art. 39 u.p.o. wprawdzie nie przyznaje prawa wyboru przez gminę szkoły, w której ma być realizowany obowiązek szkolny, jednak określa obowiązek zapewnienia przez gminę bezpłatnego transportu uczniom niepełnosprawnym do najbliższej szkoły lub ośrodka. Oznacza to, że w przypadku wyboru dokonanego przez rodziców ośrodka, w którym ma być spełniany obowiązek szkolny, położonego dalej niż najbliższa szkoła, gmina nie ma obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka. Nadto również należy stwierdzić, że zgodnie z art. 69 Konstytucji RP osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy społecznej w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz w komunikacji społecznej. Względy społeczne niewątpliwie uzasadniają odrębne potraktowanie osób niepełnosprawnych i ustalenie obowiązków władz publicznych w tym zakresie. Artykuł 69 ustala rodzaje tej pomocy i zakres obowiązku władz publicznych, które skonkretyzowanie są w ustawach. Na władze publiczne nakłada Konstytucja obowiązek: - udzielania pomocy społecznej w zabezpieczeniu ich egzystencji, czy zajmuje się opieka społeczna, - udzielania pomocy tym osobom w przysposobieniu do pracy w drodze przeszkolenia zawodowego, oraz pomoc w zakresie komunikacji społecznej co reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2024 r. poz. 44). Natomiast ustawa Prawo oświatowe określa sposób wykonywania obowiązku szkolnego określonego w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. jednoznacznie stanowi, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 u.p.o., bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia; pkt 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17 u.p.o., a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Natomiast z mocy art. 127 ust. 13 u.p.o. Starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia mu odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, z zastrzeżeniem ust. 14. Norma z ust. 15 zaś stanowi, że jeżeli powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka nie prowadzi szkoły specjalnej lub ośrodka, o którym mowa w art. 2 pkt 7, odpowiednich ze względu na rodzaj niepełnosprawności, starosta tego powiatu kieruje dziecko do najbliższego powiatu prowadzącego taką szkołę lub ośrodek, który dysponuje wolnymi miejscami. Starosta najbliższego powiatu prowadzącego taką szkołę lub ośrodek, który dysponuje wolnymi miejscami, nie może odmówić przyjęcia dziecka do szkoły lub ośrodka. Wskazane wyżej przepisy mają umożliwić realizację obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki uczniom niepełnosprawnym poprzez zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki do najbliższej szkoły podstawowej, ponadpodstawowej lub ośrodka. Uwzględniając powyższe należy uznać, że wykładnia językowa i celowościowa wskazuje, że gmina ma obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu uczniom niepełnosprawnym do najbliższej placówki, w której ma być realizowany obowiązek szkolny i obowiązek nauki . W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że najbliższą placówką, w której dziecko strony może realizować obowiązek szkolny lub obowiązek nauki jest Zespół Szkół Specjalnych nr [...] w J. Zauważyć także należy, że z akt wynika, że syn skarżącej nie przebywa w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, który to pobyt kwalifikowałby do zorganizowania przewozu (art. 39 ust. 4 u.p.o.). W konsekwencji zatem za zasadne należy uznać twierdzenia organu, że nie pozostaje on bezczynny bowiem zapewnia stronie obowiązek nauki jej dziecka w odpowiedniej placówce. Z tych względów skargę jako niezasadną należało zatem oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.