III SA/Gl 1014/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P.(P.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu. W jego motywach podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosząca [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Z powyższej pokrywane są bieżące opłaty. Ponadto z uwagi na stan zdrowia (vide: kserokopie recept) ponad [...] zł zmuszony jest przeznaczyć na leczenie i rehabilitację. Według oświadczenia skarżący nie posiada żadnych składników majątku, tj. nieruchomości, oszczędności, udziałów, akcji, obligacji czy papierów wartościowych. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. wezwano skarżącego do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na adres stałego zamieszkania, a nadto zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - wykazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...] w C., podana jako adres do korespondencji, jaka jest jej powierzchnia oraz na jakich warunkach skarżący z niej korzysta, kto pokrywa koszty jej utrzymania i w jakiej wysokości; - wyjaśnienie czy prowadzone jest wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak należało wskazać przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do jakich składników majątku zostało ono skierowane i na jakim jest ono obecnie etapie; - sprecyzowanie czy skarżący posiada zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało nadesłać stosowne dokumenty potwierdzające podane w tym zakresie dane, tj. ich wysokość, cel na który zostały przeznaczone, a nadto wielkość płaconych rat, oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii złożonych za 2011 r. i 2012 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów; - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wysokości ponoszonych na leczenie i rehabilitację oraz zakup lekarstw wydatków; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego lub przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, iż prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza została zlikwidowana i że ten nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów źródłowych wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy. Do dnia dzisiejszego wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też jego bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia 18 czerwca 2013 r., weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza dane nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Dotyczy to nie tylko ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków, których wysokość nie została w żaden sposób podana, lecz również źródeł dochodu, z których te są pokrywane, skoro kwestia likwidacji prowadzonej działalności nie została dostatecznie wyjaśniona. Podobne spostrzeżenia odnoszą się do stanu cywilnego wnioskodawcy i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, albowiem z akt sprawy o sygn. III SA/Gl 345/13 ustalono, że skarżący od [...] r. figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą. Wprawdzie z żoną pozostaje w separacji, ta jednak nadal z nim zamieszkuje. Wspólnie z nimi zamieszkuje też córka będąca właścicielem wskazanego we wniosku mieszkania. Z uwagi jednak na to, że skarżący w chwili obecnej uchylił się od podania powyższych danych (vide: rubryki od 6 do 10 formularza), brak było podstaw do uwzględnienia złożonego przez niego wniosku. Za takim stanowiskiem przemawia także ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej lub finansowej bądź podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I GZ 8/13, LEX nr 1282710). Tym bardziej, że taka postawa nie zasługuje na aprobatę, uniemożliwia bowiem obiektywne i niepozostawiające żadnych wątpliwości rozstrzygnięcie złożonego wniosku w oparciu o rzeczywiste możliwości finansowe wnioskodawcy. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.