III SA/Gl 1019/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 3 września 2025 r., nr: SKO.VIII/422/211/2025 w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 03.09.2025r. nr SKO.VIIl/422/211/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z 15.05.2025r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania skarżącemu A. M. wtórnika polskiego prawa jazdy. W uzasadnieniu SKO przedstawiło stan sprawy. Wskazało, że 09.04.2025r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony o wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii "B", wydanego przez Prezydenta Miasta B.. We wniosku strona wskazała adres zamieszkania na terenie Holandii oraz oświadczyła, że zgubiła posiadane polskie prawo jazdy. Strona złożyła oświadczenie, że nie ma zatrzymanego prawa jazdy, ale ma cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami. Strona złożyła też pisemne wyjaśnienia, w których wskazała, że została na terenie Niemiec ukarana nakazem karnym z 9.10.2018r. za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. Sąd uchylił skarżącemu prawo do korzystania z prawa jazdy na terenie Niemiec w okresie 15 miesięcy od dnia uprawomocnienia się nakazu. Nakaz uprawomocnił się 7.11.2018r., zatem okres 15 miesięcy upłynął 7.02.2020r. Skarżący stwierdził, że po wygaśnięciu zakazu może ponownie prowadzić pojazdy silnikowe na terytorium Niemiec, ale do tego jest mu potrzebny wtórnik polskiego prawa jazdy jako dowód, że w ogóle posiada aktualne prawo jazdy. Strona dostarczyła również kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w H. sygn. akt [...] z 09.10.2018r. wraz z tłumaczeniem. Z wyroku tego wynika, że za umyślne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości w ruchu drogowym zostało cofnięte uprawnienie do kierowania pojazdami, co wiąże się z odebraniem prawa do korzystania z uprawnień do kierowania pojazdami w Niemczech i przez okres 15 miesięcy żaden organ niemiecki nie może mu wydać nowego uprawnienia do kierowania pojazdami. W związku z tą informacją, organ I instancji wystosował zapytanie do organu niemieckiego i 24.04.2025r. otrzymał odpowiedź wskazującą, że dokument prawa jazdy strony został zatrzymany na okres 15 miesięcy tj. do 08.01.2020r. wskutek prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu. W związku z powyższym organ I instancji decyzją z 15.05.2025r. nr [...] odmówił wydania skarżącemu wtórnika polskiego prawa jazdy. W uzasadnieniu podniósł, iż powodem odmowy wydania wtórnika prawa jazdy jest negatywna weryfikacja przesłanki zawartej w art 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, dotycząca przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym, z czego wynika, że przesłanka ta powinna być spełniona już w chwili złożenia wniosku. Natomiast skarżący zarówno we wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy z 09.04.2025r., jak i w oświadczeniu z tej samej daty, podał że jego miejsce zamieszkania znajduje się pod wskazanym adresem na terenie Holandii. W związku z tym, strona może się ubiegać o wydanie wtórnika prawa jazdy zgodnie z właściwością wynikającą z jego miejsca zamieszkania. Dodatkowo organ stwierdził – powołując się na wyrok NSA I OSK 301/19 – że cofnięcie prawa jazdy w jednym państwie członkowskim stanowi obligatoryjną przesłankę odmowy wydania prawa jazdy w innym państwie członkowskim. Celem dyrektywy nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy jest bowiem uniemożliwienie osobom wykluczonym z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich UE ominięcia sankcji nałożonych prawomocnymi orzeczeniami właściwych władz i niedopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych prawem warunków do odzyskania uprawnień. W związku z wniesionym odwołaniem, SKO zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta B. SKO w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podniosło, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy jest wydawane osobie, która: pkt. 5) uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że jej miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym że: a) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym: - ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo - z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste, albo b) przebywa regularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, a jednocześnie, że ze względu na swoje więzi zawodowe kolejno przebywa w co najmniej dwóch państwach członkowskich Unii Europejskiej, albo c) przebywa nieregularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, ponieważ przebywa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu wypełniania zadania o określonym czasie trwania, albo d) przebywa na terytorium innego państwa ze względu na podjęte w tym państwie studia lub naukę w szkole. Art. 11 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20.12.2006 r. stanowi, że wtórnik prawa jazdy, które zostało, przykładowo, zagubione lub skradzione, może zostać wydany jedynie przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym posiadacz prawa jazdy ma miejsce zamieszkania; organy te wydają wtórnik na podstawie informacji, jakimi dysponują, lub, w stosownych okolicznościach, na podstawie poświadczenia ze strony właściwych organów państwa członkowskiego, które wydało oryginał prawa jazdy. Pojęcie miejsca zamieszkania definiuje artykuł 12 Dyrektywy. Stanowi on, że do celów niniejszej dyrektywy "miejsce zamieszkania" oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna mieszka zwykle, to znaczy przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, lub - w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo - ze względu na więzi osobiste, które wskazują na istnienie ścisłych powiązań między tą osobą a miejscem, w którym mieszka. Jednak w przypadku osoby związanej zawodowo z miejscem innym niż miejsce, z którym łączą ją więzi osobiste i z tego względu mieszkającej kolejno w różnych miejscach w co najmniej dwu państwach członkowskich, za miejsce zamieszkania uważa się miejsce, z którym łączą ją więzi osobiste, pod warunkiem że regularnie do niego powraca. Ten ostatni warunek nie musi być spełniony, jeśli osoba ta mieszka w państwie członkowskim w celu wypełnienia zadania o określonym czasie trwania. Studia uniwersyteckie lub nauka w szkole nie oznaczają zmiany miejsca zamieszkania. We wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy strona jako swe miejsce zamieszkania wskazała adres na terenie Holandii. Natomiast na etapie postępowania odwoławczego strona przedłożyła zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt czasowy na okres od 27.05.2025r. do 31.12.2025r. pod adresem w B. Organ odwoławczy stwierdził, że zamieszkiwanie na terytorium RP osoby ubiegającej się o prawo jazdy w trybie art. 11 ust. 1 pkt 5) lit. a) u.k.p. jest bardzo istotne, stanowi bowiem jedną z przesłanek jego wydania, a więc powinna ona być spełniona już w chwili składania wniosku. Natomiast jej niespełnienie przez wnioskodawcę jest podstawą do odmowy wydania prawa jazdy. Kolegium zaznaczyło, że z oświadczenia złożonego przez stronę 09.04.2025r. wraz z wnioskiem o wydanie wtórnika prawa jazdy wynika, że zamieszkuje na terenie Holandii, gdzie koncentruje się jej centrum życiowe i przebywa tam z zamieram stałego pobytu. Oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Taki sam adres został wpisany we wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy, na którym strona złożyła oświadczenie, że nie ma zatrzymanego prawa jazdy i posiada cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami. W ocenie organów, skarżący nie wykazał, aby do chwili składania wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe, a to na nim jako wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do wydania wtórnika prawa jazdy. Przy czym nie można zameldowania (rejestracji pobytu w określonym miejscu) utożsamiać z rzeczywistym przebywaniem ze względu na określone więzi. Wobec faktu, że skarżący nie spełnił przesłanek z art. 11 ust. 1 pkt 5 i pkt 6 ukp, SKO orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący zarzucił: a)naruszenie prawa materialnego a to: - art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami w zw. art. 11 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. poprzez podjęcie rozstrzygnięcia odmawiającego skarżącemu wydania wtórnika polskiego prawa jazdy, pomimo iż miejsce zamieszkania odwołującego się znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stąd organ I instancji jest właściwym organem państwa członkowskiego uprawnionym do jego wydania, - art. 18 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przez odmowę wydania wtórnika prawa jazdy w sytuacji gdy in concreto, skarżący złożył oświadczenie o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z 6 czerwca 1997 r.- Kodeks karny (Dz. U. z 2024, poz. 17). Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p. p. s. a. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z 15.05.2025 r, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organy obu instancji nie uwzględniły istniejących więzi osobistych i zawodowych wskazujących na istnienie daleko idących powiązań skarżącego ze wskazanym we wniosku miejscem zamieszkania i z niewiadomych względów zdeprecjonowały stopień istniejących więzi skarżącego z miejscem zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które od zawsze było, jest i pozostanie miejscem zamieszkania skarżącego sensu stricto. Tymczasem organy obu instancji, w sposób całkowicie dowolny, uznały, iż skoro skarżący wskazał jako jedno z miejsc czasowego pobytu adresu na terenie Holandii, to automatycznie uznać je należy w sposób wiążący normatywnie za miejsce zamieszkania skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024r., poz.1210) – dalej powoływana jako ukp, prawo jazdy jest wydawane osobie, która: 5) uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że jej miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym że: a) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym: – ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo – z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste, albo b) przebywa regularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, a jednocześnie, że ze względu na swoje więzi zawodowe kolejno przebywa w co najmniej dwóch państwach członkowskich Unii Europejskiej, albo c) przebywa nieregularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, ponieważ przebywa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu wypełniania zadania o określonym czasie trwania, albo d) przebywa na terytorium innego państwa ze względu na podjęte w tym państwie studia lub naukę w szkole. Z powyższego wynika, że koniecznym warunkiem wydania prawa jazdy jest spełnienie którejś z przesłanek przewidzianych pod lit. a – d, dotyczących miejsca zamieszkania albo przebywania na terytorium RP. Okoliczność ta powinna być podniesiona i wykazana przez wnioskodawcę, bo choć ciężar dowodzenia w postępowaniu administracyjnym spoczywa co do zasady na organie, to przecież okoliczności takie, jak okres przebywania w kraju albo innym państwie członkowskim i zamiar, z jakim to przebywanie następuje (pobyt stały, czasowy, w celu wykonywania pracy etc.) może by znany tylko stronie, zatem to strona winna wykazać spełnienie którejś z nich. Natomiast w niniejszej sprawie na wniosku z 9.04.2025r. o wydanie wtórnika (karta 16 akt adm.) skarżący jako miejsce zamieszkania – a nie jako jedno z miejsc czasowego pobytu, jak twierdzi strona w skardze - podał adres w Holandii. Nadto w oświadczeniu skarżącego z tej samej daty (karta 17) potwierdził tę informację, a dodatkowo oświadczył, iż tutaj koncentruje się jego centrum życiowe i tutaj przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stosownie do art. 25 Kc miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu jest miejscem zamieszkania tej osoby. Z powyższego wynika, że skoro skarżący przebywa z zamiarem stałego pobytu na terytorium Holandii, co osobiście oświadczył, to jest to równoznaczne z tym, że to tam ma swoje miejsce zamieszkania, a zatem nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce. W związku z tym prawo jazdy w Polsce nie może być mu wydane wobec niespełnienia koniecznej ku temu przesłanki zamieszkiwania na terytorium RP. Powyższe znajduje potwierdzenie w fakcie zameldowania na pobyt czasowy w B. na okres od 27.05.2025r. do 31.12.2025r. Skoro bowiem skarżący przebywa w Polsce z zamiarem stałego pobytu, to dlaczego zameldował się w B. dopiero po wydaniu przez organ I instancji niekorzystnej dla niego decyzji. Drugie pytanie dotyczy kwestii czemu zameldowanie owo jest jedynie czasowe i to na stosunkowo krótki okres 7 miesięcy, jeśli jego zamiarem jest przebywanie w Polsce na stałe. Również art. 11 ust. 5 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20.12.2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE. L. z 2006 r. nr 403 poz. 18) – (dalej Dyrektywa) prowadzi do wniosku, że wtórnik, o który skarżący się ubiega, w Polsce nie może mu być wydany. Stosownie bowiem do wskazanego art. 11 ust. 5 Dyrektywy, wtórnik prawa jazdy, które zostało, przykładowo, zagubione lub skradzione, może zostać wydany jedynie przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym posiadacz prawa jazdy ma miejsce zamieszkania; organy te wydają wtórnik na podstawie informacji, jakimi dysponują, lub, w stosownych okolicznościach, na podstawie poświadczenia ze strony właściwych organów państwa członkowskiego, które wydało oryginał prawa jazdy. Z powyższego wynika, że skoro skarżący zamieszkuje w Holandii, to nie może otrzymać wtórnika prawa jazdy w Polsce. Organ polski może co najwyżej udzielić na wniosek właściwego organu holenderskiego informacji co do prawa jazdy wydanego skarżącemu w Polsce w żądanym przez ów organ zakresie. W odwołaniu strona zarzuciła, że adres w Holandii został podany jako ten, pod którym skarżący przebywa w związku z wypełnieniem zadania o określonym czasie trwania, a skoro pojawiły się wątpliwości, to organ winien był je wyjaśnić, czego nie uczynił. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdził, że jest to zarzut gołosłowny. Strona nigdy i żadnym miejscu nie podnosiła, że przebywa w Holandii tylko w celu wypełnienia zadania o określonym czasie trwania, a wręcz przeciwnie: w omawianym już oświadczeniu z 9.04.2025r. wprost oświadczyła, że pod adresem w Holandii koncentruje się jej centrum życiowe i tutaj przebywa z zamiarem stałego pobytu. W związku z tym nie pojawiły się żadne wątpliwości, które organ zobowiązany byłby wyjaśniać w toku postępowania, co niezasadnie zarzuca strona w odwołaniu. Wbrew zarzutom skargi organy nie dopuściły się zatem naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 5 ukp ani art. 11 ust. 5 Dyrektywy. Strona w skardze zarzuciła też, że organy nie uwzględniły "istniejących więzi osobistych i zawodowych wskazujących na istnienie daleko idących powiązań skarżącego ze wskazanym we wniosku miejscem zamieszkania." Zdaniem Sądu zarzut ten jest niezrozumiały. We wniosku jako adres zamieszkania strona wskazała adres w Holandii, stąd organy ten właśnie adres uznały za miejsce zamieszkania strony. W kolejnym zdaniu strona podniosła, że organy "z niewiadomych względów zdeprecjonowały stopień istniejących więzi z miejscem zamieszkania na terytorium RP", co jednak nie jest prawdą. W ocenie Sądu, nie tyle organy zdeprecjonowały istniejące więzi strony z RP, ile strona żadnych więzi nie wykazała, a to ona – jako wnioskodawca i znający swą sytuację osobistą, rodzinną i zawodową - winna te więzi udowodnić. W tym stanie rzeczy zagadnienia związane z zatrzymaniem/cofnięciem prawa jazdy na terenie Niemiec i problematyka jego ewentualnego odzyskania jest kwestią drugorzędną, skoro strona nie wykazała przesłanki podstawowej dla wydania wtórnika – zamieszkiwania na terenie kraju. W związku z tym, że Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.