III SA/Gl 1028/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 11 lipca 2011 r., skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wyjaśnił, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej posiada zaległości w wysokości ok. [...]złotych. Na ich poczet organy celne i skarbowe zabezpieczyły cały majątek, tj. dwa samochody ciężarowe uniemożliwiając tym samym normalne funkcjonowanie firmy i pozyskiwanie środków finansowych na utrzymanie. Ponieważ w ubiegłym roku podatkowym firma transportowa wnioskodawcy poniosła stratę rzędu 53.389,62 zł, a na jej koncie, poza ujemnym saldem wynoszącym 1.968.425,11 zł, brak środków - w rubryce nr 10 formularza skarżący nie wykazał żadnych dochodów. Tymczasem z przedłożonych do akt przy piśmie z dnia [...]r. dokumentów źródłowych ustalono, iż za okres od maja do lipca 2011 r. skarżący wypracował dochód w kwocie 5.395,76 zł (por.: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. z podatkową księgą przychodów i rozchodów za wskazany okres). Ponadto zadeklarował dla celów podatku od towarów i usług podstawę opodatkowania w wysokości: 20.000,00 zł (maj), 18.013,00 zł (czerwiec) i 31.793,00 zł (lipiec). Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy ponownie wezwał ustanowionego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia przez: - przedłożenie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia wskazującego na wszystkie osoby zameldowane przy ul. [...] w R. ; - nadesłanie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, natomiast w przypadku gdyby uzyskanie takich wyciągów (w związku z zajęciem) nie było możliwe należało nadesłać zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku środkach. Ponadto kierując się zawartą w piśmie z dnia [...] r. informacją, iż skarżący jest po rozwodzie i obecnie zamieszkuje u swojej siostry, w związku z czym "nie ponosi żadnych kosztów" wskazano, iż niezbędne stało się uzupełnienie podanych w tym zakresie danych poprzez nadesłanie odpisu wyroku orzekającego rozwód oraz przedłożenie dokumentów źródłowych wskazujących na aktualny stan majątkowy siostry skarżącego i innych osób prowadzących z nią potencjalnie wspólne gospodarstwo domowe (np. jej męża, rodziców, teściów), a nadto uzyskiwanych przez te osoby dochodów w postaci zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy o wysokości wynagrodzeń pobieranych przez te osoby. Natomiast w przypadku pobierania przez te osoby świadczeń emerytalno-rentowych należało w tym celu nadesłać przekazy pocztowe (tzw. "odcinki") potwierdzające ich wysokość za ostatni miesiąc bądź decyzję organu rentowego wydaną w tym przedmiocie. Dodatkowo wezwano o przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez te osoby rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, a także nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez te osoby (lub ich wspólnego zeznania). W przypadku nie składania przez te osoby zeznania podatkowego należało przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, które potwierdzałoby tenże fakt oraz podanie orientacyjnej, miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania ponoszonego przez te osoby, a dotyczącego opłat za czynsz i inne media, które należało udokumentować stosownymi dowodami wpłat, fakturami VAT lub paragonami. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano oświadczenie wnioskodawcy, z którego ustalono, iż od grudnia 2010 r. nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania, gdyż jest po rozwodzie, a mieszkanie zajmuje była żona wraz z córką. Tym samym nie ponosi żadnych kosztów związanych z tym lokalem. Co jakiś czas przebywa gościnnie u siostry pod adresem ul. [...]w R. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie do dnia dzisiejszego nie wykonano w całości wezwania z dnia [...] r. nie można było w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ocenić stanu majątkowego wnioskodawcy. Pojęcie to nie jest bowiem tożsame z jego majątkiem. Zakres tego sformułowania jest bowiem zbliżony do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, LEX Nr 181557). Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Dopóki więc skarżący nie wskaże choćby w sposób przybliżony stanu majątkowego osób, które wspólnie z nim zamieszkują jego wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat sytuacji materialnej jego siostry, u której od grudnia 2010 r. czasowo przebywa oraz wysokości i rodzaju ponoszonych przez nią wydatków, w tym dochodów osiąganych przez innych członków rodziny zameldowanych pod adresem ul. [...]w R. , nie można było z całą pewnością stwierdzić, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść całości lub części kosztów sądowych. Nieprzedłożenie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwia wszakże ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych strony skarżącej, a w konsekwencji podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Oświadczenie niepełne bądź takie, które budzi wątpliwości, nie może bowiem stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Instytucja ta zastrzeżona jest przecież wyłącznie dla osób, które w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazały, że spełniają przesłankę uzasadniającą jej zastosowanie, co w warunkach niniejszej sprawy nie miało jednak miejsca. Tym bardziej, że kwestia rozwiązania małżeństwa nie została w żaden sposób udokumentowana, a fakt, iż wnioskodawca dalej jest zameldowany w miejscu zamieszkania byłej żony dodatkowo wzmacnia pojawiające się w tym zakresie wątpliwości. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.