III SA/Gl 103/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. ustanowić adwokata dla skarżącego; 2. w pozostałym zakresie postępowanie umorzyć. Wraz ze skargą na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...], J.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swojego wniosku, skarżący stwierdził, że z uwagi na swoje możliwości finansowe nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, jak również korzystać z pomocy prawnej z wyboru. Z oświadczenia wnioskodawcy, zawartego na druku urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy PPF wynika, że nie posiada on żadnych oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych, ani nieruchomości. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze swoją żoną B.S. oraz z synem M. Żona skarżącego w dniu [...] rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej – w wynajętym lokalu użytkowym prowadzi bar piwny. Aktualnie jednak nie osiąga żadnych dochodów, ponieważ ponosi wydatki związane z uruchomieniem tej działalności. Wnioskodawca, jak również jego syn aktualnie nie pracują i są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako bezrobotni bez prawa do zasiłku. Rodzinie skarżącego pomocy finansowej udziela jego matka, emerytka, która jednak nie zamieszkuje ze skarżącym i jego rodziną. Skarżący zajmuje ze swoją rodziną lokal mieszkalny wchodzący w skład [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, wobec której ma jednocześnie zaległości czynszowe w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego z dnia [...] skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących jego aktualną i rzeczywistą sytuację majątkową. Z dokumentów tych wynika, że J.S. jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku od dnia [...], a jego syn posiada taki sam status i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia [...]. Z zaświadczenia wydanego przez urząd skarbowy wynika, że skarżący w 2009 r. nie osiągnął żadnego przychodu. Decyzją Prezydenta S. skarżący otrzymuje od [...] do [...] dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie. Średnia miesięczna opłata za energię elektryczną wynosi około [...] zł, natomiast całościowa opłata za eksploatację mieszkania oraz za media wyniosła [...] zł za [...]. Z oświadczenia matki skarżącego, W.S. wynika, że jej pomoc rodzinie skarżącego zamyka się miesięcznie w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżący nie posiada rachunku bankowego, natomiast jego żona jest w trakcie zakładania rachunku bankowego w [...]. Działalność gospodarcza prowadzona przez żonę wnioskodawcy w pierwszym miesiącu jej prowadzenia (tj. w grudniu 2009 r.) przyniosła stratę w granicach [...] zł, natomiast w styczniu 2010 r. wykazała przychód w granicach [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że J.S. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania mu prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. W niniejszej sprawie, wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest jednak bezprzedmiotowy, ponieważ stosownie do art. 239 pkt 1 "e" P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma w ogóle obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W tej kategorii spraw obowiązuje z mocy samego prawa ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych. Tak więc skarżący nie będzie ponosił w niniejszej sprawie jakichkolwiek kosztów sądowych (wpisów, ani opłat), związanych z tą sprawą. W tym stanie rzeczy, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 3 P.p.s.a. Pozostał jednak do rozpoznania wniosek o prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata. Aktualnie wniosek skarżącego obejmuje więc jedynie częściowe przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżący udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z analizy przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że spełnia on przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący oraz jego syn posiadają status osoby bezrobotnej bez prawa do pobierania zasiłku. Małżonka wnioskodawcy rozpoczęła w grudniu 2009 r. prowadzenie baru piwnego. Skarżący korzysta z regularnej pomocy finansowej swojej matki oraz pobiera zasiłek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie do [...]. Z drugiej jednak strony skarżący jest zadłużony w spółdzielni mieszkaniowej, a początkowy etap prowadzonej przez jego małżonkę działalności gospodarczej wymaga wzmożonych nakładów finansowych. Ponadto, osiągniecie regularnego dochodu z tego źródła wymaga pewnego okresu czasu. Mając na względzie powyższe uznano, iż wnioskodawca wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skutkowało to ustanowieniem dla skarżącego adwokata z urzędu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.