III SA/Gl 1035/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (zabezpieczenie na majątku podatnika) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na powyższa decyzję, skarżący złożyła wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF, obejmujący żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Od [...]r. po raz pierwszy został zablokowany jego rachunek bankowy (kwota 108.509 zł) tytułem zabezpieczenia należności organu podatkowego, co spowodowało, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została sparaliżowana. Pogłębiające się straty doprowadziły do zamknięcia prowadzenia tej działalności w lipcu 2011 r. Aktualnie skarżący utrzymuje się jedynie ze swojej emerytury oraz renty pobieranej przez żonę. Skarżący cierpi na chorobę [...] i ma [...]. Z kolei jego żona posiada [...] grupę inwalidzką, przeszła [...], ma chorobę [...] i chorobę [...]. Łączne wydatki na leki we wspólnym gospodarstwie domowym zamykają się w kwocie około 750 zł na miesiąc. Ponadto należy również uwzględnić dodatkowe koszty związane z opłatami za dojazdy do lekarzy i koszty zakupu żywności. W efekcie, po uregulowaniu tych wszystkich należności nie pozostaje już we wspólnym gospodarstwie domowym praktycznie żadnych środków. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie ze swoją żoną A.B. Na miesięczny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym małżonków B. składają się: emerytura strony w wysokości 2.022,54 zł oraz renta pobierana przez jego żonę w kwocie 941,65 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, ani ruchomości, nie posiada również żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Strona została wezwana zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2011 r. do uzupełnienia danych, na które powołała się we wniosku, poprzez wykazanie swojego aktualnego stanu majątkowego. Wezwanie to miało na celu zobrazowanie aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący nadesłał: potwierdzenia dokonania wpłat świadczeń wypłacanych przez ZUS skarżącemu i jego małżonce (kwoty odpowiednio: 1.231,79 zł i 1.022,73 zł); decyzję o ponownym ustaleniu renty dla A.B.; zeznania PIT-37 za 2010 r. skarżącego i jego żony; zeznanie PIT-36L skarżącego za rok 2010; dwa komputerowe wydruki z [...] (jednostronne wydruki, na których wskazane jest jedynie saldo bieżące i dostępne na dany dzień); decyzja z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę; oświadczenie skarżącego, w którym stwierdza, że nie ma stałego miejsca zameldowania, natomiast adres, którym się posługuje jest tylko jego adresem korespondencyjnym. Do akt nadesłane zostały także materiały dokumentujące leczenie skarżącego i jego żony (karty wypisowe ze szpitala, faktury zakupu leków). Z zestawienia kosztów miesięcznych utrzymania wynika, że strona ponosi następujące koszty utrzymania: czynsz (1.500 zł); zakup leków (około 500 zł); media (około 200 zł); żywność (około 1.000 zł); środki czystości – w tym [...] (około 170 zł); prywatne wizyty lekarskie (od 100 do 200 zł); pozostałe wydatki (około 300 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że J.B. składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W kontekście powyższej normy prawnej należy stwierdzić, że skarżący nie spełnia przesłanek skutkujących uwzględnieniem jego żądania. Z potwierdzeń wpłaty/odbioru świadczeń emerytalno – rentowych przez małżonków B. wynika, że ich miesięczny dochód zamyka się w kwocie 2.435 zł. Z kolei, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy miesięczne wydatki we wspólnym gospodarstwie domowym zamykają się średnio w kwocie 3.870 zł. W tej sytuacji należy stwierdzić, że powstaje w tym wypadku wyraźna różnica pomiędzy kwotą wydatków, a kwotą deklarowanych dochodów – wynosi ona 1.435 zł. Jest to kwota relatywnie wysoka. Wydatki wnioskodawcy i jego żony wyraźnie przekraczają ich wspólny, deklarowany dochód. Rodzi się w tym stanie rzeczy pytanie, skąd skarżący uzyskuje taką kwotę, która pozwala mu na ponoszenie opłat i kosztów utrzymania, które wyraźnie i znacznie przekraczają kwotę deklarowanego przez niego dochodu, uzyskiwanego we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy zaznaczyć, że skarżący nie wspomina w żadnym miejscu o jakichkolwiek długach, zadłużeniu, czy też zaległościach płatniczych związanych przykładowo z czynszem, czy z opłatami za media. A byłoby to naturalne w przypadku, gdy deklarowane przez niego miesięczne wydatki przekraczają przecież o prawie półtora tysiąca deklarowany przez niego dochód. Wynika z tego, że jest on w stanie ponosić tę nadwyżkę kosztów utrzymania, która przekracza dochód uzyskiwany ze świadczeń z ZUS, w sposób regularny, bez zaciągania długów (czy to u osób prywatnych, czy to w bankach). W tym stanie rzeczy jest podstawa, aby stwierdzić, że skarżący uzyskuje dodatkowy dochód, którego nie wykazał w oświadczeniach zawartych na formularzu PPF. Faktem jest, że strona obecnie nie prowadzi już działalności gospodarczej (decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r.). Jednak z zeznania podatkowego (PIT-36L) za rok 2010 wynika, że skarżący osiągnął dochód w wysokości 413.766,94 zł. Jednocześnie skarżący nie wypełnił rzetelnie wezwania referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2011 r. w części, w której został on wezwany do przedłożenia wyciągów bankowych posiadanych przez niego i małżonkę, które obrazowałyby operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Skarżący nadesłał jedynie jednostronne wydruki komputerowe z [...] (jeden zbiorczy, dla trzech rachunków prowadzonych w tym banku oraz trzy wydruki dla poszczególnych rachunków). Wydruki te zawierają bardzo skąpe i lakoniczne informacje – podają one jedynie stan konta na dzień wydruku – tj. stan na dzień [...] r. Podane jest saldo bieżące (drobne kwoty) ujemne saldo dostępne. Na pojedynczych wydrukach dla poszczególnych rachunków zawarta jest informacja o zajęciu egzekucyjnym. Strona została tymczasem wezwana do nadesłania wyciągów i wydruków, które miały obrazować wszelkie operacje wykonywane na tych rachunkach w ciągu trzech ostatnich miesięcy. Wydruki takie wskazałyby w sposób jasny, jakie są wpływy pieniężne na rachunek, jakie środki pieniężne są podejmowane z tych rachunków. Właśnie te wyciągi mogły wskazać na rzeczywisty stan majątkowy skarżącego, jego płynność finansową i zdolność płatniczą. Brak jednak tych wyciągów. Nie sposób więc wykluczyć, że na rachunki te wpływają jednak w różnych odstępach czasowych określone środki pieniężne. Niezależnie od takich potencjalnych wpływów, pozostaje określona kwota pieniężna, zablokowana przez organ skarbowy tytułem zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Tak więc mogą znajdować się na tych rachunkach określone środki pieniężne, którymi skarżący może jednak swobodnie dysponować (nadwyżka nad kwotą zablokowaną tytułem zabezpieczenia podatkowego). Uwzględniając powyższe rozważania, trzeba stwierdzić, że trudno jest w przedmiotowej sprawie w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. W efekcie brak jest podstaw do tego, aby uwzględnić jego wniosek (w całości, czy też choćby częściowo). Należy zaznaczyć, że strona skarżąca wniosła łącznie pięć skarg na decyzje, których przedmiotem jest dokonanie zabezpieczenia na majątku strony (podatnika) zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług (III SA/Gl 1035 – 1039/11). Wpis sądowy od skargi w tego typu sprawie jest wpisem stałym i wynosi 500 zł. Wynika to z regulacji zawartej w § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W tym stanie rzeczy, łączny wpis sądowy od tych pięciu skarg wyniesie 2.500 zł. Na marginesie należy zaznaczyć, że sam stan zdrowia wnioskodawcy (i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) nie stanowi samoistnej przesłanki skutkującej uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Brak bowiem takiej przesłanki w unormowaniu zawartym w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Faktem jest, że problemy zdrowotne rzutują na stan finansowy osób chorych i członków ich rodzin (wydatki na leki i inne środki medyczne, wizyty u lekarzy specjalistów), ale nie stanowią przesłanki samoistnej skutkującej przyznaniem prawa pomocy. Podsumowując, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.