III SA/Gl 1042/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-04-24
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Magdalena Jankiewicz, Adam Pawlyta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy (ZUS) prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu strony, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż istnieją możliwości jego egzekucji, a sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy nie uzasadnia umorzenia ze względu na ważny interes strony lub interes publiczny. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, uznając, że istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania długu, a umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.Stan faktyczny
Skarżący A.P. zwrócił się do ZUS o umorzenie zaległości składkowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wskazując na trudności finansowe spowodowane pandemią COVID-19 oraz działaniami Urzędu Skarbowego. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani ważnego interesu strony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy decyzję odmowną, szczegółowo analizując sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącego oraz możliwości egzekucyjne. Skarżący wniósł skargę do WSA, powtarzając swoje argumenty. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 października 2024 r. nr UP-686/2024 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 7 października 2024 r. nr 686/24 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ lub Prezes ZUS) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z 8 sierpnia 2024 r. nr [...], odmawiającą A. P. (dalej określanemu jako skarżący lub wnioskodawca) umorzenia wszystkich należności dotyczących działalności gospodarczej wnioskodawcy prowadzonej pod nazwą PHU J. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497), zwanej dalej "u.s.u.s.", Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Skarżący wystąpił z wnioskiem do ZUS o umorzenie wszystkich należności dotyczących jego działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą PHU J. Wniosek wpłynął do ZUS 4 czerwca 2024r. Skarżący opisał, że działalność ta została otwarta 2 listopada 1994 r. i istnieje do chwili obecnej. Oświadczył, że ze względu na pandemię COVID-19 w latach 2020 - 2022 działalność nie mogła funkcjonować i w związku z tym powstały zaległości. Zaznaczył, że z tego też powodu do dnia dzisiejszego boryka się z trudnościami finansowymi. Na jego problemy finansowe wpłynęli także pracownicy Urzędu Skarbowego w L. Wnioskodawca poinformował bowiem, że po pozyskaniu przezeń nowego klienta i wykonaniu usługi, po wystawieniu gotówkowej faktury VAT, w dniu 25 każdego miesiąca, po wysłaniu pliku JPK VAT, w 7 dniu pracownicy tego urzędu wysyłali pismo do nowego kontrahenta i wzywali go do uregulowania zobowiązań finansowych skarżącego, ze szczegółowym ich wykazem. Skarżący oznajmił, że kilka razy rozmawiał w tej kwestii z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w L., ale niczego to nie zmieniło. Za każdym razem kiedy skarżący pozyskał nowego klienta, po wykonaniu usługi i wystawieniu faktury VAT było to samo, tzn. kontrahenci rezygnowali z jego usług. Na zakończenie skarżący podkreślił, że jak jego działalność nie będzie zarabiać i przynosić dochodu, to niemożliwe stanie się utrzymanie jej na rynku. Zatem nie będzie miał z czego opłacić zobowiązań wobec ZUS, Urzędu Skarbowego i pozostałych zobowiązań (prąd, woda, podatki) czyli wszystkich koszów koniecznych do prowadzenia działalności gospodarczej. ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia zaległych należności składkowych decyzją z 8 sierpnia 2024 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek Wskazał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; Nie wykazano także, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Nie wskazano, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Nie wykazano, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W dniu 27 sierpnia 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek, w którym skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek wykazanych w decyzji ZUS z 8 sierpnia 2024 r. nr [...]. Na wstępie przypomniał, że 11 sierpnia 2016 r. zawarł z ZUS układ ratalny, który został zerwany z powodu braku płynności finansowej. Nadmienił również, że jego problemy finansowe rozpoczęły się już w roku 2009, tj. od początku budowy autostrad w Polsce i niewypłacaniem przez rząd pieniędzy za wykonane prace związane z ich budową. Opisał szczegółowo przyczyny powstania zadłużenia oraz wspomniał, że firmy windykacyjne o nazwie [...], pomagały oszukanym firmom odzyskać pieniądze. Jednak nie wyegzekwowały one żadnego długu, a skarżący dodatkowo stracił wpłaconą wymaganą zaliczkę na poczet usług prawnych. Ponadto oświadczył, że w wyniku pandemii COVID-19 i działań pracowników Urzędu Skarbowego w L., jego firma boryka się z trudnościami finansowymi. W tym miejscu podał dokładnie te same argumenty z tymi kwestiami związane, co we wcześniej złożonym wniosku o umorzenie.
Następnie poinformował, że nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej, ponieważ się na nią nie kwalifikuje ze względu na uzyskiwane dochody. W opinii wnioskodawcy nie należy jednak mylić przychodu z działalności z dochodem, co jest bardzo istotne w całej tej sytuacji. Skarżący przytoczył więc, że przychód jest to suma pieniędzy, która generuje firma ze sprzedaży towarów i świadczenia usług w określonym czasie. Przychód jest to kwota brutto, która obejmuje VAT i nie należy kwoty przychodu uwzględniać przy ocenie zdolności płatniczej firmy. Zaś dochód to kwota pieniędzy, która pozostaje po odjęciu kosztów uzyskania przychodu od przychodu brutto. Oznacza to, że dochód to efektywny zysk, jaki firma osiąga po uwzględnieniu wszystkich kosztów związanych z jej działalnością. Skarżący dodał, że dochód jest kwotą, która jest kluczowym wskaźnikiem firmy do oceny jej opłacalności. W dalszej kolejności wyjaśnił, że kwota świadczenia emerytalnego żony w wysokości 1.261,64 zł nie wystarcza na życie i wszystkie opłaty, w tym wykupienie niezbędnych lekarstw i rehabilitację, a niestety jego firma generuje straty. Tym samym skarżący i jego żona nie mają w ogóle minimalnej płacy obowiązującej w Polsce od marca 2024 r., która wynosi na osobę 3.221,98 zł netto. Za okoliczności bez znaczenia skarżący uznał fakt, że jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Peugeot 205 z 1990 r. oraz nieruchomości o powierzchni 0,62 ha i budynku mieszkalnego na tej działce. Doprecyzował, że jest to dom z [...] r. po zmarłych rodzicach i potrzebuje kapitalnego remontu, na który wnioskodawcy nie stać, a logiczne jest, że wraz z małżonką musi gdzieś mieszkać. W ostatniej części wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zakwestionował właściwość oddziału ZUS (w R), który wydał zaskarżoną decyzję oraz zwrócił uwagę na brak podpisu Prezesa ZUS. W tym stanie rzeczy wydana została wydana zaskarżona decyzja z 7 października 2024 r. W jej uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ wyjaśnił kwestię swojej wewnętrznej organizacji i wątpliwości wnioskodawcy w tym zakresie.
Następnie zwrócił uwagę, na fakt braku dołączonych do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dokumentów. Powołał się w związku z tym na rozpoznanie sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich dokumentów uzyskanych i przedłożonych do sprawy oraz danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS i rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. ZUS zweryfikował zadłużenie skarżącego w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne. Uznał także, że ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis. Następnie organ wymienił szczegółowe przesłanki umorzenia należności z art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s. Podkreślił, że przesłanki te stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Następnie przytoczył następujące ustalenia że: przesłanka związana ze śmierć strony nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie; upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; działalność gospodarcza jest przez skarżącego prowadzona, więc może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec ZUS; wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Organ wskazał również, że właściwy oddział ZUS wszczął wobec skarżącego przymusowe dochodzenie przedmiotowych należności, w ramach którego dokonano zajęcia wierzytelności z należących do niego rachunków bankowych oraz nadpłaty/zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym w L.; czynności te pozwalały na skuteczną windykację należności z tytułu składek do maja 2019 r. Obecny brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jednak jeszcze o całkowitej ich nieściągalności, więc nie jest oczywiste, że w toku przymusowego dochodzenia należności nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zaległości zostały bowiem objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, więc nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Postępowanie egzekucyjne nie zostało również ocenione przez organ egzekucyjny jako całkowicie nieskuteczne. Istnieje również możliwość skierowania przymusowego dochodzenia należności do składnika majątkowego jakim jest wypłacane wnioskodawcy od niedawna świadczenie emerytalne, którego kwota 5.137,98 zł brutto (aktualnie bez potrąceń windykacyjnych) powoduje, że będzie ono skuteczne. Jednocześnie, gdy prowadzone przez ZUS przymusowe dochodzenie należności okaże się bezskuteczne, istnieje możliwość skierowania dalszych tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem prowadzenia egzekucji ze składników majątkowych, do których Dyrektor Oddziału ZUS nie ma uprawnień. Dodatkowo posiadany przez skarżącego majątek nieruchomy może stanowić przedmiot obrotu cywilno-prawnego, co skutkuje możliwością uznania go za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia. Na podstawie ustaleń własnych ZUS organ przyjął, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej (grunty rolne zabudowane) o powierzchni 0,6200 ha, położonej w miejscowości K. (gmina W.). Celem zabezpieczenia nieopłaconych należności z tytułu składek ZUS dokonał wpisu do księgi wieczystej hipoteki na łączną kwotę 375.355,32 zł. Organ, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2009 r. (sygn. akt V SA/Wa 969/09) podkreślił, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji, bowiem w świetle orzecznictwa NSA, jeżeli istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, to jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ podkreślił, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy, działając jako wierzyciel, nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Następnie organ przytoczył treść z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W tym kontekście zwrócił uwagę, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia, tylko jest skutkiem nieopłacenia przez skarżącego w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Rozpatrując sprawy ze względu na zdarzenia losowe ZUS bada je w kontekście zdarzeń, na które osoba zobowiązana nie miała wpływu i jednocześnie bezpośrednio pozbawiły ją możliwości spłaty zadłużenia lub prowadzenia działalności gospodarczej, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zaszła. Organ wskazał, że pomimo powoływanych problemów, które pojawiły się już w 2009 r., skarżący przez cały czas czynnie prowadzi działalność gospodarczą. Tym samym nie można uznać, aby powstanie zadłużenia z tytułu składek było następstwem epidemii koronawirusa, skoro powstało znacznie wcześniej, sięga bowiem 2010 r. Organ zwrócił uwagę wnioskodawcy że, jeżeli w danym okresie wnioskodawca nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność. Organ przypomniał, że skarżący, podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe jego działalności nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek.Zwrócił uwagę dalej, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległości. W tym kontekście przypomniał, że skarżący w części dotyczącej sytuacji zdrowotnej oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 21 czerwca 2024 r. powołał się na trwające u niego od 2000 r. ostre zapalenie nerek związane ze stałą kontrolą i opieką lekarską. Zaznaczył, że brakuje mu pieniędzy na zakup leków. Jednocześnie podał, że jego żona od 2017 r. choruje na różę - ostre zapalenie kończyn dolnych, która cały czas powraca. Nadmienił, że leczenie jest bardzo długie i kosztowne, ponieważ wszystkie lekarstwa są 100% odpłatne, gdyż NFZ ich nie refunduje. Podał, że rehabilitacja również jest 100% płatna i miesięcznie kosztuje 180,00 zł. Na potwierdzenie chorób przedłożona została stosowna dokumentacja medyczna. ZUS uznał za udokumentowane problemy zdrowotne wnioskodawcy i jego żony. Zwrócił uwagę zarazem, że wskazane problemy z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego ich opłacenie. Jednym z jego źródeł utrzymania jest bowiem niedawno przyznane świadczenie emerytalne, które jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja. Uzyskiwane w ten sposób środki finansowe w ocenie organu mogą stanowić źródło jego dobrowolnej i sukcesywnej spłaty należności względem ZUS, a także pozwalają na wdrożenie skutecznego przymusowego dochodzenia zaległości. Opisana powyżej sytuacja zdrowotna nie przełożyła się także na aktywność zawodową skarżącego, ZUS uznał, że po stronie wnioskodawcy nie istnieją przeszkody zdrowotne uniemożliwiające lub ograniczające możliwość uzyskania dodatkowych dochodów (nawet poza wypłacaną emeryturą), skoro od 30 lat aktywnie prowadzi działalność gospodarczą. Dalej organ zaznaczył, że powyższe przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Zaznaczył organ, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie wnioskodawcy niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy nie można z całą pewnością stwierdzić. Również bardzo ograniczone możliwości płatnicze skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną i wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie i w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Organ zaznaczył również, że ciężar udowodnienia faktów, na które powołuje się strona spoczywa na tym, kto z tych faktów wywodzi skutki prawne. A zatem to skarżący musi udowodnić fakty, które przemawiałyby za umorzeniem zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania. Jedynie fakty powszechnie znane lub znane organowi z urzędu nie wymagają przedłożenia dowodu. Uznał dalej, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W tym kontekście powołał się na wskazane powyżej oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, wypełnione przez skarżącego 21 czerwca 2024 r. Informacje tam zawarte nie zostały w żaden sposób zaktualizowane, zatem organ przyjął, że obrazują najbardziej aktualną sytuację życiową wnioskodawcy, więc posłużył się nimi przy analizie w obecnie rozpatrywanej sprawie. Wynika z niego, że skarżący jest żonaty i gospodarstwo domowe prowadzi wraz z małżonką – F. P., która posiada miesięczne dochody w kwocie 1.261,64 zł netto. Sam natomiast prowadzi działalność gospodarczą, z której według informacji zawartych w oświadczeniu: w 2021 r.- przychód wyniósł 10.073,66 zł / dochód wyniósł 1.504,19 zł, w 2022 r- przychód wyniósł 15.997,63 zł / dochód wyniósł 2.503,56 zł, w 2023 r. przychód wyniósł 18.934,25 zł / strata wyniosła 632,14 zł. Powyższe informacje nie zostały udokumentowane np. wydrukami z Księgi Przychodów i Rozchodów ani zeznaniami PIT. Organ uznał, że skarżący na przestrzeni ostatnich lat prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi - przynajmniej w sferze deklarowanych przez wnioskodawcę przed organami podatkowymi oraz ZUS - w istocie symboliczny dochód, z którego trudno zaspokoić nawet podstawowe potrzeby lub stratę. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych przypomniał, że dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a właśnie osiągnięty przychód z tej działalności. Zauważył, że dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania, a strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. To stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie, zwłaszcza na tle przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i w ocenie Sądu pozostaje adekwatne w kontekście przyznania ulgi w spłacie należności względem ZUS Organ uznał, że umorzenie zaległości nie może być też sposobem na prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż stawiłoby wnioskodawcę w sposób permanentny na pozycji uprzywilejowanej wobec innych podmiotów gospodarczych, co stanowiłoby zagrożenie dla uczciwej konkurencji. W ocenie organu skarżący powinien podjąć niezbędne działania w celu poprawy sytuacji ekonomicznej firmy, żeby podobna sytuacja, tj. brak środków na regulowanie zobowiązań z tytułu składek we własnym zakresie w terminie płatności, nie wystąpiła w przyszłości. Organ wskazał, że nie może stanowić normy taki stan rzeczy, w którym płatnik zdobywa przewagę gospodarczą nad konkurentami działającymi w tej samej branży poprzez swobodne dysponowanie środkami, które powinny zostać odprowadzone w ustawowym terminie do budżetu państwa, przeznaczyć je na bieżące funkcjonowanie. Organ zauważył, że firma wnioskodawcy nie jest podmiotem nowym, funkcjonuje na rynku od kilkudziesięciu lat, a zatem skarżący powinien liczyć się z problemami finansowymi oraz zabezpieczyć się na ewentualność niższych od zakładanych obrotów. Jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i funkcjonująca na określonym rynku pracy winien mieć także świadomość istniejącej na tym obszarze konkurencji i warunków koniecznych, które należy spełnić, by prowadzenie działalności było funkcjonalne. Powołując się na doświadczenie życiowe organ przypomniał, że fakt wykazywania niższych niż zakładanych dochodów lub nawet straty z działalności gospodarczej, nie jest tożsamy z nieosiąganiem środków pozwalających na utrzymanie. Uznał, że wnioskodawca dokonał oceny swojej sytuacji materialnej i życiowej utrzymując się z uzyskiwanych w ten sposób środków, więc niezasadne jest domaganie się, by zwalniając go z obowiązku uregulowania zaległych składek, ZUS został obciążony konsekwencjami jego prywatnych decyzji. Za zastanawiający uznał także w jaki sposób dwuosobowe gospodarstwo domowe skarżącego i jego żony, np. w latach 2021 i 2022, zaspokajało tak podstawowe potrzeby życiowe jak chociażby zakup żywności czy środków czystości, nie wspominając o opłatach eksploatacyjnych, skoro wnioskodawca deklarował roczny dochód kolejno na poziomie 1.504,19 zł i 2.503,56 zł, a jego żona nie była zgłoszona do ubezpieczeń w ZUS z żadnego tytułu. Wobec faktu braku uzyskiwania praktycznie jakichkolwiek środków finansowych, za zasadne organ uznał wątpliwości skąd skarżący i jego żona brali na to środki. Organ zaznaczył również, że sytuacja wnioskodawcy od momentu wydania decyzji o odmowie umorzenia należności uległa poprawie. ZUS we własnym zakresie ustalił bowiem, że poza tym, że wnioskodawca podlega do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 28 sierpnia 2024 r. pozostaje emerytem, a kwota przyznanego skarżącemu świadczenia wynosi 5.137,98 zł brutto. W tym kontekście organ zwrócił uwagę, że emerytura jest wolna od potrąceń egzekucyjnych, a należność za okres od 28 sierpnia 2024 r. ( osiągnięcie przez skarżącego wieku emerytalnego) wraz ze świadczeniem za wrzesień do wypłaty wyniosła 4.882,86 zł netto. Z informacji widniejących na koncie żony skarżącej jako osoby ubezpieczonej organ wywiódł wniosek, że od 31 marca 2023 r. również jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt, a kwota przyznanego jej świadczenia wynosi obecnie 1.714,86 zł brutto. Jest ono pomniejszane m.in. o kwotę 298,88 zł tytułem miesięcznych potrąceń windykacyjnych, więc wypłacana kwota wynosi 1.261,64 zł netto. Organ podkreślił, że dochody skarżącego i małżonki są regularne i zasadniczo nie różnią się od dochodów innych osób pobierających świadczenia. Łączne dochody uzyskiwane przez nich z tytułu samych tylko pobieranych emerytur (bez uwzględnienia dochodu z działalności gospodarczej) kształtują się też na poziomie dużo wyższym od minimum socjalnego ustalonego 28 czerwca 2024 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w pierwszym kwartale 2024 r. dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego (2.949,23 zł) oraz wystarczają na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych oszacowanych na łączną kwotę 1.261,00 zł, w tym: miesięczne opłaty - 137,00 zł, opłaty eksploatacyjne - 958,00 zł i koszty związane z leczeniem - 166,00 zł. Organ zwrócił uwagę, że skarżący nie przedstawił pozostałych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu wyżywienia, artykułów higienicznych, ubrań itp. Niemniej zauważył, że podana kwota minimum socjalnego zawiera już szacunkowe kwoty jakie dwuosobowe gospodarstwo przeznacza na zakup odzieży i obuwia, na higienę osobistą, kulturę i rekreację, wydatki związane z użytkowaniem i energią, a także na ochronę zdrowia oraz transport. W ocenie organu analiza ustalonych w postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, że sytuacja skarżącego nosi znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Porównując bowiem posiadany dochód w gospodarstwie domowym z podanymi wydatkami można z całą pewnością przyjąć, że egzystencja skarżącego i jego żony nie jest zagrożona. Jest ona również w kontekście przedstawionych wyżej wydatków na tyle stabilna, że uiszczane są bieżące zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu, wody itp. Wspomniane wydatki nie są też nadzwyczajnymi kosztami jakie musi on ponosić. Organ wskazał także, że osoba, która decyduje się na złożenie wniosku o umorzenie winna liczyć się z tym, że będzie musiała przedstawić swoją sytuację rodzinną i majątkową (a więc także osób, z którymi zamieszkuje i gospodaruje) oraz, że te dane zostaną poddane szczegółowej analizie. Osoba, która domaga się przerzucenia kosztów działalności na ogół obywateli musi mieć świadomość, że jednocześnie decyduje się na wykazanie braku środków po swojej stronie nie tylko poprzez złożenie oświadczenia, ale poparcie tego oświadczenia stosownymi dokumentami. Natomiast rolą organu jest ocena czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku postępowania, na podstawie danych widniejących w rejestrach urzędowych, organ ustalił także, że pod wskazanym adresem: w K., zamieszkuje jeszcze syn skarżącego- M. P. z żoną i dziećmi. Organ zauważył, że synowa skarżącego, B. P. posiada własne źródło dochodu, bowiem prowadzi pod wskazanym adresem działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów. Zatem rodzina syna skarżącego zapewne partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją domu lub zakupu wyżywienia. Organ podkreślił także, że skarżący swoją wieloletnią bierną postawą w stosunku do spłaty należności przyczynił się do tego, że na kwotę zadłużenia w znacznej mierze składają się uciążliwe obecnie do uregulowania odsetki za zwłokę. Jego zaległości sięgają bowiem 2010 r. Wcześniejsze podjęcie się uregulowania zaległości zależało tylko od jego dobrej woli. Z tej możliwości nie skorzystał. W ocenie organu, interesie publicznym nie leży więc uwolnienie wnioskodawcy od ciążącego obowiązku uregulowania należności z tytułu składek z uwagi na wysokość zadłużenia. Doprowadziłoby to do sytuacji, że dłużnik zamiast dążyć do spłaty zobowiązań miałby na celu systematyczne uchylanie się od ich zapłaty, tylko po to by stwierdzić, że kwota jest już tak znaczna, że nie ma możliwości jej spłaty i organ powinien zwolnić go z tego obowiązku. Z historii dotychczasowej współpracy wnioskodawcy z ZUS organ wysnuł wniosek, że motywem działania skarżącego nie była spłata zadłużenia, a oczekiwanie na jego przedawnienie. Również z tego względu umorzenie należności byłoby w sprzeczności z interesem publicznym, gdyż premiowałoby osobę o biernej i roszczeniowej postawie wobec budżetu Państwa, a "karało" obywateli, którzy na bieżąco lub w ramach układu ratalnego realizują swoje zobowiązania. Tym samym skarżący zakłada, że umorzenie zaległych składek na ZUS spowoduje, że będzie mógł kontynuować małodochodową działalność "z czystą kartą" i prowadzić normalną egzystencję. Jego roszczeniowa postawa dyskwalifikuje wprost wniosek, w świetle kategorii "ważnego interesu" strony, stanowiącego podstawowy wymóg zastosowania art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Organ przypomniał także, ze obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą one być uregulowane jednorazowo, ponieważ ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość - po złożeniu stosownego wniosku - udzielenia dłużnikowi ulgi w spłacie należności w formie układu ratalnego. W ocenie organu w przypadku, gdy wnioskodawca opłacałby poszczególne raty terminowo i w wysokościach zgodnych z otrzymanym harmonogramem miałby gwarancję, że kwota zadłużenia nie ulegnie już zwiększeniu - odsetki zostałyby obliczone na dzień złożenia wniosku o układ ratalny i doliczona zostałaby opłata prolongacyjna. Nadmienić również należy, że atutem spłaty zadłużenia w systemie ratalnym jest nie tylko nienaliczanie odsetek za zwłokę od następnego dnia po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi, ale również ograniczenie negatywnych konsekwencji wynikających z przymusowego dochodzenia zadłużenia w trybie egzekucji, która może być skutecznie prowadzona z wypłacanego skarżącemu świadczenia emerytalnego i jest jedynym racjonalnym wyjściem z sytuacji. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności, biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby w ocenie organu przedwczesne i nieuzasadnione. Organ przywołał okoliczność, że instytucja prawna umorzenia zaległości służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, tj. w sytuacjach, gdy status materialny zobowiązanych nie rokuje pozytywnie w kontekście spłaty ciążącego na nich zobowiązania, bądź też, gdy ewentualna próba ściągnięcia należności mogłaby w sposób negatywny odbić się na sytuacji osobistej zobowiązanych czy ich rodzin co w sprawie nie ma miejsca . Organ przypomniał następnie, że przy rozpatrywaniu wniosku wziąć trzeba pod uwagę nie tylko interes dłużnika, ale również Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie organu przez interes społeczny należy rozumieć m.in. zapewnienie maksymalnych dochodów przez budżet państwa, ale i również ograniczenie jego ewentualnych wydatków, jeżeli nie są konieczne. Składki opłacane przez płatników przeznaczone są na zapewnienie bieżącej ochrony ubezpieczeniowej. Celem tej ochrony jest natomiast zagwarantowanie bezpłatnej opieki zdrowotnej dla ogółu obywateli. Umorzenie należności mogłoby powodować uszczuplenie środków przeznaczonych na zapewnienie im opieki zdrowotnej i uszczuplenie środków przeznaczonych na wypłatę pozostałych świadczeń. W konsekwencji więc oznaczałoby to, że nie jest zapewnione bezpieczeństwo w zakresie ochrony zdrowia, które niewątpliwie stanowi wartość niezwykle cenną, z punktu widzenia praw pozostałych obywateli. W treści skargi do WSA w Gliwicach skarżący powtórzył argumentację przedstawioną wcześniej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zakwestionował przy tym to, iż organ uwzględnił w funkcjonowaniu jego i małżonki i kosztów z tym związanych to iż syn M. partycypuje w kosztach utrzymania jego gospodarstwa domowego i domu gdzie razem zamieszkują. Za błędne uznał także branie pod uwagę przychodu a nie dochodu z działalności gospodarczej prowadzonej w latach ubiegłych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż świetle przepisu art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 j.t. ze zm.) – dalej u.s.u.s. ustawa systemowa - prowadzone postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych z tytułu ubezpieczeń społecznych inicjowane jest na wniosek dłużnika. Z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.W myśl art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jak wynika zaś z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że powyższe okoliczności - wynikające z art. 28 u.s.u.s. nie zaistniały w przedmiotowej sprawie, zatem organ trafnie uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność zaległych składek. W szczególności w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: z przyczyn oczywistych przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła, nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ w toku postępowania nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. W sprawie nie zachodzi także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – bowiem działalność gospodarcza jest przez stronę prowadzona i istnieje majątek w postaci nieruchomości o pow. 0,62 ha i budynku mieszkalnego usytuowanego w K. woj.[...]., więc może to stanowić potencjalnie źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Także nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Również w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podobnie w sprawie nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. to jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dyrektor ZUS Oddział w C. wszczął wobec strony przymusowe dochodzenie przedmiotowych należności, w ramach którego dokonano zajęcia wierzytelności z należących doń rachunków bankowych oraz nadpłaty/zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym w L. Powyższe skutkowało skutecznym wyegzekwowaniem należności z tytułu składek do maja 2019 r. Postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku, więc nie można uznać istniejących zaległości za całkowicie nieściągalne. Nadto jak wskazał organ II instancji gdy obecnie strona uzyskuje stały dochód z emerytury w kwocie 5137,98 zł istnieje możliwość przymusowego dochodzenia z tego dochodu, a zatem w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 6 u.s.u.s. Zgodzić się także należy, że skoro organ dostrzega możliwość wyegzekwowania długu z majątku zobowiązanego nawet w dalszej perspektywie czasowej, to negatywna decyzja co do umorzenia długu jest decyzją słuszną jako podjętą w ramach uznania administracyjnego w ramach przyznanych organowi kompetencji. Przypomnieć należy bowiem, że decyzja w sprawie ulg w spłacie należności pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2-4 oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć należy, że wybór nie może być dowolny lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyjaśniać w uzasadnieniu przesłanki, którymi organ się kierował miejsca. Zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżona decyzję sprostał tym wymaganiom. W szczególności ustalił aktualną sytuację osobistą i majątkową strony pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką zamieszkującą wraz z nim w budynku mieszkalnym w K. Jakkolwiek organ przyjął, iż ponosi wydatki na utrzymanie domu wraz z synem M. i jego rodziną, co strona kwestionuje w skardze podnosząc, iż prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe i syn nie partycypuje w żadnych kosztach, w tym związanych chociaż z kosztami ogrzewania, mediów, wywozu odpadów, jednak to założenie organu nawet gdyby było mylne co Sąd poddaje w wątpliwość w oparciu o doświadczenie życiowe pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. To bowiem, iż syn prowadzi odrębne gospodarstwo domowe jest bez wpływu na ocenę wniosku w sytuacji, gdy uzyskiwane dochody w tym obecne stałe źródło dochodu z tytułu emerytury strony wraz z dochodami małżonki i istniejący majątek nieruchomy przeczą zarówno obecnie trudnej sytuacji materialnej strony czy stanowi nieściągalności. Zgodnie z - wydanym w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy systemowej - § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2.poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sadu Zakład słusznie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, że nie zachodzą w sytuacji strony przesłanki kwalifikujące do umorzenia należności z uwagi na indywidualną sytuację wnioskodawcy. Oceniając rozpatrywaną sprawę pod wyżej wskazywanym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, słusznie stwierdził, iż opisane w w/w regulacji przesłanki w sprawie nie występują. Wskazał bowiem, iż przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w stosunku do strony nie zachodzi, bowiem z akt nie wynika, aby w sprawie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesionych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zaakcentował przy tym, iż przesłanka ma zastosowanie jedynie w sytuacji w której bezwzględna konieczność uregulowania ciążących zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie jedynego źródła zarobkowania, albo do ubóstwa co w sprawie nie ma miejsca. Zakład rozważył także to, iż w stosunku do strony przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zachodzą, ponieważ nie udowodniono, że strona nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Zus rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zwrócił uwagę, iż strona z emerytury uzyskuje dochód w kwocie 5137,98 zł (brutto) żona 1261,64 zł (netto) i w związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie występuje stan ubóstwa. Nadto strona w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. W konsekwencji powołanych okoliczności nie istnieją więc podstawy do stwierdzenia iż w przypadku strony zachodzi sytuacja uzasadniająca przychylenie się do jej wniosku. Sąd w tym miejscu ponownie podkreśla, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 u.s.us. prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Albowiem nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Sąd podziela ocenę, że przedłożona dokumentacja nie wskazuje, aby sytuacja skarżącego spełniała zaistnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego czy interesu publicznego i tym samym nie daje możliwości do zastosowania wyżej wymienionych przesłanek, w celu umorzenia długu. Istotne jest także, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Nie ma podstaw do stwierdzenia niemożności egzekucji i ściągnięcia zadłużenia dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie trudnych i drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Odnosząc się do zarzutu nie wydania decyzji przez ZUS w C. gdzie został wniosek strony złożony to zauważyć należy, iż w takim działaniu organu nie ma naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 1 u.s.us. decyzje w indywidualnych sprawach; w tym w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Osobą uprawnioną do podpisywania decyzji jest Prezes ZUS, który na podstawie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. oraz § 2 ust. 2 pkt 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 18, poz. 93) może upoważnić pracowników organu do wydawania decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek. W ZUS utworzono jednostki zajmujące się obsługą wniosków w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek - tzw. Centrum Umorzeń w I Oddziale ZUS w L., w Oddziale ZUS w R. oraz w Oddziale ZUS w B. Powyższe stanowi jednak kwestię wewnętrzną ZUS o charakterze organizacyjnym i nie ma wpływu na ustawowo uregulowane kompetencje do wydawania przez ZUS decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Organem wydającym decyzję jest zatem ZUS, a nie Centrum Umorzeń, czy też Oddział ZUS. Ponieważ decyzje wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzyganie kwestii właściwości miejscowej i rzeczowej Oddziału ZUS jest bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło