III SA/Gl 1048/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. Syndyk masy upadłości "A" w upadłości likwidacyjnej wystąpił o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 5.518,00 zł. W uzasadnieniu powyższego podał, że wnioskodawca jest osobą fizyczną, która utrzymywała się wyłącznie z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ nie był w stanie regulować wszystkich zobowiązań, działalność ta postawiona została w stan upadłości likwidacyjnej, a zarząd majątkiem, przejął syndyk masy upadłości. Na dzień złożenia wniosku posiadane w masie upadłości środki pieniężne wynoszą 6.407,34 zł. Ponieważ te podlegają podziałowi zgodnie z przepisami prawa upadłościowego syndyk nie może swobodnie nimi dysponować. Tymczasem wnioskodawca nie posiada ani majątku ani dochodów, nie ma również możliwości zaciągnięcia pożyczek lub kredytów bankowych. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, a w bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, gdyż jego dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wynoszą 420,18 zł. W tej sytuacji nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego, a odmowa przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia z kosztów sądowych spowoduje odrzucenie skargi, przez co zostanie pozbawiony prawa do sądu i obrony swoich praw. Do wniosku dołączono: - uwierzytelnioną kserokopię uzasadnienia postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości; - sprawozdanie z czynności syndyka za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. wraz ze sprawozdaniem rachunkowym z tego okresu i jego uzasadnieniem; - zatwierdzony plan podziału funduszów masy upadłości; - ewidencję środków trwałych wraz z oświadczeniem syndyka, iż działki gruntu o łącznej pow. 0,4530 ha wraz z budynkiem mieszkalno-usługowym zostały zbyte za cenę 280.000,00 zł, z czego 10% przypadło masie upadłości, a 90% zaspokoiło wierzycieli hipotecznych; - wyciągi z rachunków bankowych za okres od 1 sierpnia 2017 r. do 30 września 2017 r. oraz od 1 grudnia 2017 r. do 30 grudnia 2017 r. wraz z raportami kasowymi z ostatnich dwóch lat kalendarzowych; - zaświadczenie o zarobkach skarżącego, który jako prezes zarządu w Sp. z o.o. "B" zatrudniony jest na ¼ etatu za wynagrodzeniem rzędu 525,00 zł wraz z zeznaniem podatkowym PIT-37, PIT-36L i PIT/B za 2016 r. i oświadczeniem o wspólnym zamieszkiwaniu z ojcem przy ul. [...] w G.; - oświadczenie o stanie cywilnym, z którego ustalono, że żona skarżącego zamieszkała przy ul. [...] w N. nie posiada żadnego majątku. W chwili obecnej zatrudniona jest w firmie "B" z siedzibą w G. na ¼ etatu za wynagrodzeniem rzędu 525,00 zł brutto, podczas gdy w 2016 r. jej dochody ze stosunku pracy wynosiły 3.971,28 zł (vide: zeznanie podatkowe z tego okresu). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). W rozpoznawanej sprawie jest nim Syndyk masy upadłości, który choć działa we własnym imieniu to na rzecz upadłego, a zatem na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania, do których zalicza się wpis sądowy od skargi. Samo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku nie oznacza, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Ten jak wynika z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych oszacowany został na ok. 2.500.000,00 zł (vide: uzasadnienie do postanowienia z dnia [...] r. w przedmiocie ogłoszenia upadłości). Natomiast na dzień [...] r., kiedy złożono w SR w G. końcowy plan podziału funduszów masy upadłości jego wartość wynosiła 319.289,11 zł, a posiadane w kasie i na rachunkach bankowych środki kształtowały się na poziomie 23.797,61 zł. Co istotne w związku z zaspokojeniem wierzytelności I kategorii w całości, po odliczeniu wynagrodzenia syndyka i innych planowanych wydatków, w ramach częściowego planu podziału uwzględnione zostały wierzytelności II kategorii, które zaspokojono w 5,9 % czyli do kwoty 19.117,38 zł, choć postępowanie podatkowe prowadzone wobec upadłego A. M. toczyło się już od 2013 r. Ponieważ sprawa będąca przedmiotem skargi jest kolejną złożoną przez Syndyka w tut. Sądzie. Tym samym wypracowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym realizacja celu postępowania upadłościowego nie korzysta z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego, nie wymaga powtórzenia. Podobnie jak koncepcja, iż nieuzasadnione jest twierdzenie jakoby syndyk masy upadłości był w stanie ponieść dodatkowe koszty związane m.in. z zastępstwem prawnym, obsługą księgową czy obwieszczeniem w MSiG, a jednocześnie nie mógł ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Tym bardziej, że koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym zalicza się do planowanych wydatków ponoszonych przez syndyka masy upadłości (tak postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I GZ 740/15, Lex nr 1989756, z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 431/12, Lex nr 1239196 oraz z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 434/12, Lex nr 1239199). Obowiązek ich poniesienia wynika z treści art. 199 ustawy p.p.s.a., natomiast art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.) nie jest tu przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie tej normy. Dlatego też uwzględnienie tych kosztów w końcowym planie podziału funduszów masy upadłości było obowiązkiem Syndyka. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, jakoby wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Tym bardziej, że zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości zalicza się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. A zatem w niniejszej sprawie, skoro Syndyk wniósł skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie. Twierdzenie jakoby zgromadzonymi w chwili obecnej w kasie i na rachunkach bankowych środkami rzędu 6.407,34 zł (vide: rubryka nr 7.2.1. formularza) nie mógł swobodnie dysponować, gdyż te podlegają podziałowi zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Prawo do sądu nie ma bowiem charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń w sytuacji, gdy strona realizując swoje zobowiązania wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi, co w rozpoznawanej sprawie - jak wskazano wyżej - miało właśnie miejsce. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.