III SA/Gl 1051/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowego "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 2.000 (dwa tysiące) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na powyższą decyzję zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – w szczególności o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, pełnomocnik procesowy strony oświadczył, że skarżąca spółka znajduje się trudnej sytuacji finansowej i nie posiada możliwości uiszczenia kosztów postępowania. Sytuacja spółki jest ciężka w związku z prowadzonymi postępowaniami o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, których łączna kwota wynosi [...] zł. W dniu [...] r. wnioskodawca złożyła w Sądzie Rejonowym w K. wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Złożenie tego wniosku spowodowane zostało tym, że spółka osiągnęła stan niewypłacalności. W obecnej sytuacji finansowej, jedyną możliwością pozyskania środków pieniężnych jest likwidacja składników masy upadłości. Aktualnie łączne aktywa spółki wynoszą [...] zł (w tym środki na rachunkach bankowych i w kasie spółki – [...] zł). Natomiast kwota zobowiązań i obciążeń spółki jest wielokrotnie wyższa – wynosi ona [...] zł. Kwota zgromadzona na rachunku bankowym spółki będzie przeznaczana na zaspokojenie najbliższych kosztów postępowania upadłościowego, które są niezbędne dla dalszego prowadzenia postępowania. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie [...] zł. W ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-)[...] zł. Jednocześnie, wg bilansu sporządzonego na ostatni rok obrotowy, wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że posiada ona trzy rachunki bankowe, prowadzone w: Bank "A" (dwa konta: stan pierwszego konta: [...] zł, stan drugiego konta: [...] zł); Bank "B" (stan konta: [...] zł). Załącznikami do wniosku o przyznanie prawa pomocy były: kserokopia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej i odpis aktualnego bilansu spółki. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na ww. wezwanie spółka nadesłała następujące dokumenty (w większości ich kserokopie): zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2013 r.; deklaracje VAT – 7 za okres od [...] 2014 r. do [...] 2014 r.; raport kasowy za [...] 2014 r.; wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych przez skarżącą spółkę w Banku "A" i w Banku "B" oraz szereg tytułów wykonawczych wystawionych na spółkę przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. i zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych spółki (pisma z dnia [...] r.). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca spółka, składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca wykazała swoją aktualną kondycję finansową w sposób dostateczny i wyczerpujący. Dokonując analizy przedłożonego przez stronę materiału źródłowego należy stwierdzić, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jednakże jej aktualna kondycja finansowa nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku w całości. Faktem jest, że z zeznania podatkowego CIT – 8 wynika, że spółka poniosła w roku 2013 stratę. Przedłożone przez wnioskodawcę deklaracje VAT – 7 wskazują jednak na to, że spółka aktualnie prowadzi działalność gospodarczą i wykazuje regularnie obrót. Należy zaznaczyć, że deklaracje VAT – 7 nie wskazują na wysokość przychodów uzyskiwanych przez spółkę, lecz właśnie na jej obroty, na jej aktywność gospodarczą. Z analizy nadesłanych przez spółkę deklaracji VAT – 7 wynika, że osiąga ona relatywnie znaczny obrót. Wskazuje na to podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług, sięgająca od kwoty [...] zł ([...] r.) do [...] zł ([...] r.). Istotne jest to, że obrót jest regularny, utrzymujący się na stałym poziomie. Jedynie w [...] r. wartość ta znacząco podniosła się. Z raportu kasowego obrazującego stan kasy spółki, sporządzonego na dzień [...] r. wynika, że w kasie spółki znajduje się gotówka, i jest to relatywnie wysoka kwota, w kasie znajdowało się bowiem [...] zł. Natomiast z analizy rachunków bankowych skarżącej wynika, że również na nich znajdują się środki finansowe. Każdy z tych rachunków wykazuje cechę płynności finansowej. Na żadnym z tych rachunków nie występuje przewaga transakcji obciążeniowych, nad transakcjami uznaniowymi. Na rachunkach tych nie występuje saldo ujemne. Faktem jest jednak, że rachunki te są od sierpnia bieżącego roku zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. Na fakt ten wskazują tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych – pisma organu egzekucyjnego do wnioskodawcy z dnia [...] r. Należy jednak stwierdzić, że spółka prowadząc działalność gospodarczą posiada znaczne środki finansowe w swojej kasie, na co wskazuje raport kasowy. Na marginesie podnieść należy, że sytuację finansową podmiotu gospodarczego obrazują dwa rodzaje dokumentów i materiałów źródłowych. Pierwszy rodzaj stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Niezależnie od tych dokumentów, przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste aktualne możliwości finansowe i stan tzw. "żywej" gotówki. Do takich dokumentów należą przede wszystkim: wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu. Analiza bilansu spółki za 2013 r. (stan na dzień 31 maja 2014r.) wskazuje na problemy w funkcjonowaniu spółki. Należy jednak uwzględnić to, że spółka posiada określony majątek (ewidencja środków trwałych – składniki majątku spółki), posiada również wierzytelności, które należy ściągnąć od swoich dłużników, oraz polisy ubezpieczeniowe. Niezależnie od tego, dysponuje gotówką w swojej kasie. Brak jest więc podstaw do tego, aby stwierdzić, że skarżąca spółka nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, które umożliwiłyby poniesienie, chociażby drobnej części kosztów sądowych w tej sprawie. Wpis w przedmiotowej sprawie, jest wpisem stosunkowym i zamyka się w kwocie [...] zł. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie takiej kwoty rzeczywiście jest aktualnie poza zakresem możliwości płatniczych spółki. Tym bardziej, że w sprawie III SA/Gl 1051/14, wpis wynosi [...] zł. Tak więc łączna kwota wpisu sądowego od skarg inicjujących dwie sprawy sądowe wynosi [...] zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, spółka jest jednak w stanie uiścić częściowo wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000 zł. Uwzględniając to, że w drugiej sprawie, spółka uzyskuje taki sam zakres zwolnienia od kosztów sądowych, należy stwierdzić, że łączna kwota 4.000 zł mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej spółki. Kwota ta stanowi jedynie 3,1% kwoty, którą wnioskodawca musiałaby uiścić tytułem wpisu w sytuacji, gdyby jej wniosek o zwolnienie od kosztów został całkowicie oddalony. Tymczasem, w ocenie rozpoznającego wniosek, spółka posiada dostateczne środki finansowe, aby uiścić w przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000 zł. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji orzeczenia, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.