III SA/Gl 1052/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części wpisu sądowego od skargi przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na powyższą decyzję zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona skarżąca oświadczyła, że ze względu na swoją trudną sytuację finansową i majątkową od dnia [...] r. na mocy prawomocnego postanowienia Sądu znajduje się pod reżimem prawa upadłościowego – ogłoszona została mianowicie upadłość spółki. Chociaż stan środków pieniężnych spółki na dzień [...] r. zamykał się w kwocie [...] zł, to kwota ta praktycznie nie umożliwia spółce uiszczenia wpisu bez poważnych konsekwencji dla jej stanu finansowego. Zdaniem spółki, kwota ta jest niezbędna do prowadzenia postępowania upadłościowego przez okres maksymalnie 4 miesięcy. Z kwoty tej opłacić bowiem należy wynagrodzenie księgowej, czynsz oraz koszty wymaganych obwieszczeń. Syndyk stwierdził, że ponosi koszty postępowania upadłościowego z własnych środków pieniężnych. Spółka nie może regulować swoich należności względem wierzycieli (prośba o przedłużenie terminu uregulowania zobowiązań wobec Kancelarii Doradztwa Podatkowego [...] Sp. k.). Obecnie spółka prowadzi spór z głównym odbiorcą (kontrahentem) o zapłatę za wykonane roboty. Postępowanie to jest trudne i długotrwałe, a co istotne, nie rokuje szansy na szybkie zakończenie. Skarżąca spółka nie posiada także w zasadzie majątku, ponieważ środki trwałe oraz magazyn materiałów zostały w całości sprzedane z wolnej ręki za kwotę stanowiącą 50 % ich oszacowania. Wynika z tego, że wnioskodawca nie posiada środków majątkowych, które mogłaby spieniężyć. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w ujemnej kwocie (-)[...] zł zł. W ostatnim roku obrotowym spółka osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. Jednocześnie, wg bilansu sporządzonego na ostatni rok obrotowy (na dzień 31 grudnia 2013 r.), spółka posiadała środki trwałe o wartości [...] zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że posiada ona rachunek bankowy, prowadzony w Banku "A", a stan konta na dzień 30 czerwca 2014 r. wynosił [...] zł. Załącznikami do wniosku są: bilans za 2013 r., rachunek zysków i strat za 2013 r.; prośba o przedłużenie terminu uregulowania zobowiązania adresowana do kancelarii doradztwa podatkowego (wspomniana w uzasadnieniu wniosku) oraz oświadczenie syndyka o stanie finansowym spółki w upadłości likwidacyjnej. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na ww. wezwanie spółka nadesłała następujące dokumenty: zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2013 r.; deklaracje VAT – 7 za okres od [...] 2014 r. do [...] 2014 r.; raport kasowy za sierpień 2014 r.; wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w Banku "A" za okres od dnia [...] 2014 r. do dnia [...] 2014 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca spółka, składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca wykazał swoją aktualną kondycję finansową w sposób dostatecznie wyczerpujący. Dokonując analizy przedłożonego przez stronę materiału źródłowego należy stwierdzić, że wnioskodawca nie spełnia jednak ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym skutkujących uwzględnieniem wniosku w całości. Z zeznania podatkowego CIT – 8 wynika, że spółka osiągnęła w roku 2013 zysk. Przedłożone przez wnioskodawcę deklaracje VAT – 7 wskazują na to, że spółka rzeczywiście aktualnie nie prowadzi aktywnie działalności gospodarczej i nie wykazuje obrotu – szczególnie w ciągu ostatnich miesięcy. Na pogarszającą się kondycję finansową spółki wskazują również dokumenty takie jak bilans oraz rachunek zysków i strat (oba obejmujące ubiegły rok kalendarzowy). Z raportu kasowego obrazującego stan kasy spółki, sporządzonego na dzień 31 sierpnia 2014 r. wynika, że w kasie spółki znajdowała się kwota [...] zł. Analiza wyciągu z rachunku bankowego wnioskującej spółki potwierdza fakt, że spółka posiada środki finansowe na swoim koncie. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, ze spółka posiada stałego kontrahenta – "B" Sp. z o.o. w K. Spółka ta dokonała w ciągu ostatnich trzech miesięcy dwóch transakcji uznaniowych na rachunek spółki: w [...] 2014 r. (kwota [...] zł) oraz w dniu [...] 2014 r. (kwota [...] zł). Ponadto rachunek ten wykazuje cechę stabilności i płynności finansowej. Transakcje obciążeniowe nie przekraczają transakcji uznaniowych. Niezależnie od tego, że trudno ustosunkować się do oświadczenia syndyka masy upadłości wnioskującej, odnośnie ponoszenia kosztów postępowania upadłościowego z jego własnych środków pieniężnych, należy stwierdzić, że brak jest w aktach sprawy danych, które fakt ten potwierdzałyby. Spółka oświadczyła, że posiada wierzytelności u swojego głównego kontrahenta. Toczy się aktualnie o nie spór, jednak stan sprawy nie rokuje szans na jej rychłe zakończenie. Nie należy jednak przesądzać tej okoliczności. Spółka może przecież uzyskać korzystne dla siebie orzeczenie sądowe. Odnośnie konieczności przeznaczania posiadanych przez skarżącą środków pieniężnych na inne cele (np.: wynagrodzenia dla księgowej, czynsze, należność dla kancelarii podatkowej), należy stwierdzić, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 2.000 zł. Są podstawy do tego, aby stwierdzić, że uiszczenie przez spółkę takiej kwoty będzie stanowiło dla niej znaczne obciążenie. W ocenie rozpoznającego wniosek w tej sprawie, skarżąca spółka jest jednak w stanie wygospodarować 1/10 tej kwoty i uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Kwestia ponoszenia ewentualnych i potencjalnych kosztów sądowych na dalszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie pozostaje otwarta. Sytuacja spółki może się bowiem w przyszłości ustabilizować, skarżąca może również odzyskać swoje należności od kontrahentów, które są obecnie przedmiotem postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji orzeczenia, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.