III SA/Gl 1053/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej. W tej sytuacji wnioskodawca nie posiada żadnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Spółka nie posiada również żadnych nieruchomości, ani ruchomości, które można byłoby spieniężyć i zdobyć środki na opłacenie kosztów sądowych. Również stan na rachunkach bankowych spółki jest zerowy. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 1.800.000 zł. Brak jednocześnie na druku urzędowego formularza PPPr oświadczenia co do wartości środków trwałych wnioskującej spółki. Spółka wskazała na druku urzędowego formularza PPPr, że w ubiegłym roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 700.000 zł. Odnośnie oświadczenia w przedmiocie stanu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, posiadanych przez spółkę, wnioskodawca oświadczyła, że posiada trzy rachunki bankowe, mianowicie w: Banku "A", Banku "B" i w Banku "C" w I.. Z uwagi na to, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy nie zawierał żadnych dokumentów, ani materiałów źródłowych potwierdzających oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPPr, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, deklaracji podatkowych VAT – 7 (Bądź zaświadczenia stwierdzającego fakt, że deklaracje takie nie są składane), przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również o udokumentowanie faktu, że skarżąca spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, pełnomocnik procesowy wnioskodawcy nadesłał pismo procesowe z dnia [...] r., w którym oświadczył, że z uwagi na problemy finansowe i lokalowe skarżącej, spółka nie ma obecnie dostępu do poprzednio zajmowanej siedziby, w której znajduje się znaczna część prowadzonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji, na chwilę obecną wnioskodawca nie jest w posiadaniu żądnych dokumentów, poza wyciągami bankowymi, które są dołączone do tego pisma przewodniego. Dołączono jedynie wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych dla spółki w Bank "D" oraz w Bank "B’. Pełnomocnik procesowy oświadczył jednocześnie, że skarżącą spółka nie posiada aktualnie żadnych środków trwałych, ani dochodów. W piśmie tym zaznaczono, że jeżeli stronie skarżącej "uda się uzyskać żądane dokumenty, to niezwłocznie przedstawi je Sądowi". Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę w jakiejkolwiek części. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca spółka w zasadzie nie nadesłała żadnych dokumentów, o jakie była wzywana. Nadesłała jedynie część wyciągów z prowadzonych przez nią rachunków bankowych – i to nie w takiej formie, jaka została sprecyzowana w wezwaniu referendarza sądowego z dnia [...] r. W rzeczywistości, skarżąca złożyła jedynie oświadczenia o swoim aktualnym stanie majątkowym. Jednakże zgodnie z art. 255 P.p.s.a., cytowanym zresztą w wezwaniu referendarza sądowego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 (na druku urzędowego formularza), okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. W ocenie rozpoznającego wniosek same oświadczenia wnioskodawcy nie były wystarczające do dokonania rzetelnej analizy stanu majątkowego skarżącej. Poza tym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są właśnie po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania, ponieważ to w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 26 maja 2014 r., sygn. akt: II FZ 911/14, LEX nr 1481720). W tej sprawie wezwano pełnomocnika procesowego wnioskodawcy o szereg dokumentów, zarówno księgowych (bilans i rachunek zysków i strat za ostatni rok obrotowy), jak również dokumentów obrazujących stan dostępnej "żywej" gotówki (raport kasowy oraz wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujące operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy). Przedłożenie tych dokumentów źródłowych miało na celu wykazanie rzeczywistego stanu aktualnej kondycji finansowej spółki. Dokumenty te powinny istnieć i być dostępne w każdym czasie dla podmiotu prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą. Nie jest więc w ogóle zrozumiałe wyjaśnienie pełnomocnika procesowego spółki, zgodnie z którym z uwagi na aktualne problemy finansowe i lokalowe spółki, utrudniony jest dostęp do siedziby spółki, w której znajduje się dokumentacja. Co istotne, do akt nadesłano wyciągi jedynie z dwóch rachunków bankowych. Spośród wymienionych na druku urzędowego formularza PPPr nadesłano wyciąg z Bank :B". Natomiast na druku formularza PPPr spółka w ogóle nie wymieniła rachunku prowadzonego w Bank "D", a wyciągi z tego rachunku nadesłane zostały do akt sprawy wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że nasuwają się wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności oświadczeń składanych przez spółkę. Wszak wnioskodawca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego, który nie został zamieszczony w odpowiedniej rubryce druku urzędowego formularza PPF. Poza tym, skarżąca nie przedłożyła do akt sprawy żadnego dokumentu, z którego wynikałoby zaprzestane prowadzenia działalności gospodarczej. Co więcej, z wydruku z rachunku bankowego w Bank "B" wynika, że w dniu [...] r. miała miejsce operacja bankowa określona, jako przelew przychodzący na rachunek spółki. Z opisu tej operacji bankowej wynika, że wpłynęła na ten rachunek kwota 2.214 zł tytułem realizacji faktury nr [...]. Trudno więc odnieść się do twierdzenia spółki, zgodnie z którym nie prowadzi ona już żadnej działalności gospodarczej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.