III SA/Gl 1053/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze, pełnomocnik procesowy skarżącej spółki zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku powołał się na treść uzasadnienia wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Stwierdził, że spółka znajduje się w dramatycznej sytuacji finansowej, na co wpływ mają zarówno toczące się postępowania, jak i koniunktura rynkowa. Pełnomocnik procesowy skarżącej oświadczył, że z uwagi na powyższe argumenty wnosi także o wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż nie zachodzą przesłanki od których uzależnione jest nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie wykonanie decyzji przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi może doprowadzić do powstania znacznej szkody po stronie skarżącej spółki – z uwagi na wysokość zobowiązań wynikających z decyzji, jak i na stan majątkowy strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu skargi sądowi przez organ, to wyłącznie sąd staje się właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku, a postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 P.p.s.a.) W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej koniecznym jest odwołanie się do treści cytowanego wyżej przepisu, zgodnie z którym, po przekazaniu skargi sądowi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zestawiając treść tego przepisu z regulacją zawartą art. 61 § 1 P.p.s.a., należy stwierdzić, że zasadą jest, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej powinny być wykonywane. Wniosek o wstrzymanie ich wykonania może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy zaistnieje – z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie – niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ocena wskazanych okoliczności pozostaje w gestii sądu, natomiast obowiązkiem strony skarżącej jest nie tylko wskazanie na możliwość zaistnienia wskazanych zdarzeń, ale również uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przedmiotowej sprawie został złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten zawiera lakoniczne uzasadnienie, jednocześnie podkreślić należy, że wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest ściśle powiązany z wnioskiem o zwolnienie strony z kosztów sądowych. Nie budzi wątpliwości, że zasadą jest, że zaskarżone rozstrzygnięcie, w tym w szczególności decyzja administracyjna, powinno być wykonane. Natomiast zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania, przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a., stanowi wyjątek od tej reguły i może nastąpić tylko wtedy, gdy ujawnione zostaną szczególne okoliczności uzasadniające skorzystanie z tej instytucji procesowej. Obowiązek ich wykazania spoczywa na wnioskodawcy. Nie wystarczy samo przywołanie przepisu, ponieważ wniosek powinien zawierać motywy odnoszące się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (tak w postanowieniach NSA: z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 496/04, Lex nr 799468, z dnia 22 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 474/04, Lex nr 1405434 oraz z dnia 31 sierpnia 2004 r. sygn. akt FZ 267/04 – niepubl.). W ocenie Sądu okoliczności takie nie zostały, w rozpoznawanej sprawie, w żaden sposób wskazane. Poza samym złożeniem wniosku nie uczyniono w istocie nic, aby wykazać i uprawdopodobnić, że rzeczywiście zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zwrócić uwagę na to, że wnioskodawca powiązał w istocie przesłanki przyznania stronie prawa pomocy z przesłankami wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. Tymczasem w doktrynie i w judykaturze przyjmuje się jednak zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 P.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Na marginesie zaznaczyć należy, że wnioskodawcy odmówiono przyznania prawa pomocy prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 12 stycznia 2015 r. (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 maja 215 r. oddalił zażalenie na to postanowienie). Dla porządku stwierdzić należy, że skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000 zł. Strona skarżąca, składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przywołała de facto jedynie ustawową przesłankę wstrzymania wykonania aktu administracyjnego, zawartą w art. 61 § 3 P.p.s.a. – powstanie znacznej szkody po stronie wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku sprowadza się praktycznie jedynie do przywołania tej przesłanki. W efekcie wniosek znajduje praktycznie oparcie jedynie na hipotetycznym wnioskowaniu o możliwości nastąpienia określonych skutków w związku z wykonaniem decyzji – powstanie znacznej szkody po stronie skarżącej spółki. Wnioskowanie to posiada wprawdzie pewien element prawdopodobieństwa, jednakże wnioskodawca przedstawia przesłankę ustawową wstrzymania wykonania aktu administracyjnego w sposób mający wskazywać na oczywistość jej wystąpienia. Powoływanie się przez stronę na ww. przesłankę mogłoby odnieść skutek w rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, jedynie wtedy, jeżeli wnioskodawca wykazałby w sposób nie budzący wątpliwości, że wystąpienie przesłanki w postaci powstania znacznej szkody jest realne i ma miejsce w rzeczywistości. Jednakże sytuacja hipotetyczna, posiadająca nawet pewien ogólny, generalny stopień prawdopodobieństwa, nie może stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Tymczasem ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2012 r., I FZ 332/14, LEX nr 1503379). Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest wystarczające jedynie samo stwierdzenie, że okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występują w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14, LEX nr 1500173). W końcowej części uzasadnienia należy stwierdzić, że nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji fakt powoływany przez pełnomocnika wnioskodawcy. W uzasadnieniu wniosku zawarte jest mianowicie stwierdzenie, że w tej sprawie nie zachodzą przesłanki od których uzależnione jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przedmiotowy wniosek obejmuje decyzję wydaną w drugiej instancji – ta decyzja jest przedmiotem skargi inicjującej niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne. Decyzja taka, stosownie do generalnej zasady zawartej w art. 128 O.p. jest decyzją ostateczną, ponieważ nie służy od niej odwołanie wnoszone w zwyczajnym toku instancji. Taka decyzja podlega wykonaniu, chyba, że wstrzymano jej wykonanie (art. 239e O.p.). Natomiast nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności może w postępowaniu podatkowym dotyczyć tylko decyzji nieostatecznej, która nie podlega wykonaniu, chyba, że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności (art. 239a O.p.). A takiej decyzji w przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie dotyczy. Reasumując, w ocenie Sądu wnioskodawca nie zdołał wykazać, aby w sprawie zachodziły przesłanki skutkujące uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, Sąd, działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów, na mocy art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.