III SA/Gl 1055/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Protokolant Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. M. i P. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...], [...] w przedmiocie wstrzymania wydobywania kopalin oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.-dalej w skrócie "k.p.a."), w związku z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm., dalej w skrócie "P.g.g."), Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., znak: [...] nakazującą P. M. i J. M. wstrzymanie działalności polegającej na eksploatacji bez koncesji kruszywa naturalnego zanieczyszczonego ziemią na części działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...] oraz na części działki nr [...] , zlokalizowanych w miejscowości K. , powiat L. . Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. ustalił, m.in. na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r., prowadzenie przez P. M. i J. M. eksploatacji kruszywa na działkach oznaczonych numerami, po podziale, [...] /1 i [...] (pismo Starosty L. z dnia [.. ] r. znak [...] , operat podziału z dnia [...] r. nr [...] ), które zgodnie z aktualnym oznaczeniem oznaczone są numerami [...] i [...] /2. Ustalił ponadto, że nie zostały wydane pozwolenia na budowę zezwalające na prace budowlane na wymienionych działkach, nie zostało dokonane zgłoszenie zamiaru wykonywania robót budowlanych, nie udzielono koncesji na wydobywanie kopaliny, ani nie dokonano zgłoszenia wydobywania piasku i żwiru na własne potrzeby. W tej sytuacji decyzją z dnia [...] r. organ orzekł o wstrzymaniu eksploatacji, bez koncesji, kruszywa naturalnego zanieczyszczonego ziemią na części działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...] oraz na części działki nr [...] , zlokalizowanych w miejscowości K. , powiat L. . W odwołaniu z dnia [...] r. P. M. i J. M. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu w szczególności podnieśli zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez jego formalnego wszczęcia. Ponadto zarzucili organowi I instancji nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do okoliczności nielegalnej eksploatacji kruszywa, w tym nieprzesłuchanie J. M. i P. M. . Zarzucili przy tym wadliwość czynności oględzin, które miały miejsce w dniu [...]r., polegającą na nie sporządzeniu protokołu, a jedynie notatki służbowej. Podnieśli także zarzut odmowy dopuszczenia dowodu z biegłego, który mógłby stwierdzić, czy na działkach znajdowało się złoże kopaliny, jaki rodzaj kopaliny eksploatowano oraz jaka była jego jakość. Niezależnie od tego zakwestionowali dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczących pojęcia kopaliny i złoża. Dodali, że w trakcie "wizji terenowej" zgłosili fakt wykorzystania pozyskanych kamieni do prac na działce nr [...] w K. w celu podniesienia i utwardzenia terenu. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania utrzymując w mocy sporną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że P. M. i J. M. do dnia [...] r. dokonywali eksploatacji kruszywa naturalnego zanieczyszczonego ziemią z części działki nr [...] objętej księgą wieczystą [...] oraz z części działki [...] objętej księgą wieczystą [...] (wypis z rejestru gruntów z dnia [...]r. znak [...]). Nieruchomości te nie stanowiły ich własności, ani też nie były oddane w użytkowanie wieczyste - nie przysługiwał im też tytuł prawny do nieruchomości. Powołując art. 173 ust. 1 P.g.g. organ wskazał, że w przypadku stwierdzenia wykonywania działalności bez wymaganej koncesji właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, nakazuje wstrzymanie działalności. Ponieważ P. M. i J. M. nie posiadali pozwolenia na budowę, nie dokonali zgłoszenia wymaganego przepisami prawa budowlanego, nie została im udzielona koncesja, a przy tym przyznali, że wydobywali ziemię i kamienie we wskazanym miejscu, to nie było potrzeby przeprowadzania na tę okoliczność dowodu z przesłuchania stron. Organ wyjaśnił również, iż wykonane zostały pomiary w celu określenia miejsca i obszaru prowadzonej eksploatacji (na podstawie pomiarów GPS, odbiornik [...]firmy [...] nr [...]), a także wykonano dokumentację fotograficzną miejsca eksploatacji. Uwzględniając dowody przesłane przez Komendę Powiatową Policji oraz Starostwo Powiatowe (w szczególności pismo z dnia [...]r. znak [...], pismo z dnia [...]r. znak [...]), wykazano ponad wszelką wątpliwość prowadzenie eksploatacji na wskazanych działkach. Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania organ przywołał art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g., według którego złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g. działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. W tej sytuacji organ nie dopatrzył się potrzeby powołania biegłego, który mógłby stwierdzić, czy na działkach znajdowało się złoże kopaliny i jaka jest to kopalina. Organ wyjaśnił także, iż fakt prowadzenia eksploatacji kruszywa jest oceniany w chwili wydawania decyzji. Kierując się zapisami art. 173 ust. 1 oraz art. 4 ust. 3 P.g.g. organy nadzoru górniczego najpierw ustalają, czy miało miejsce prowadzenie działalności bez wymaganej koncesji (lub zgłoszenia, w przypadku art. 4 P.g.g.) i jeżeli dokonają takich ustaleń to są zobligowane nakazać wstrzymanie działalności. Dopiero otrzymując decyzję wydaną na podstawie art. 173 ust. 1 lub art. 4 ust. 3 P.g.g. właściwe organy wszczynają postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie stosownej opłaty. W tej sytuacji zarzut prowadzenia postępowania administracyjnego bez jego formalnego wszczęcia organ uznał za nietrafny. Ponieważ, w ocenie organu, istniał i nadal istnieje stan wykonywania działalności bez wymaganej koncesji, przy czym z analizy pomiarów wyrobiska z dnia [...]r. i z dnia [...]r. oraz dokumentacji fotograficznej wynika, że stan wyrobiska nie uległ zmianie - i pomimo zaniechania wydobywania kopaliny na działkach nr [...] i nr [...] nie zostały podjęte żadne czynności mające na celu likwidację lub zabezpieczenie wyrobiska - za konieczne uznał organ odwoławczy wydanie decyzji nakazującej wstrzymanie eksploatacji. W skardze skierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego P. M. i J. M. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podnieśli, że w wydanym rozstrzygnięciu Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. jednoznacznie potwierdził, iż fakt prowadzenia eksploatacji kruszywa przez skarżących ustalony został na podstawie wizji w terenie, która została przeprowadzona w dniu [...]r. To oznacza, iż podstawą wydania decyzji był materiał dowodowy uzyskany przed wszczęciem postępowania administracyjnego, które nastąpiło [...]r. W konsekwencji czynności wykonane przed datą [...]r, jak również zebrane przed tą datą dowody, nie stanowią materiału dowodowego i nie mogą stanowić podstawy wydania decyzji. W tych okolicznościach powoływanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji na rzekome oświadczenie J. M. i P. M. , których zastano podczas nielegalnej eksploatacji kruszywa, stanowi naruszenie art. 75 § 2 k.p.a.; również notatka służbowa spisana w dniu 30 października 2013 r. nie ma żadnego znaczenia dowodowego. Skarżący podnieśli także, iż zgodnie z art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. W trakcie prowadzonego postępowania organ spisał notatkę służbową z wizji lokalnej w dniu [...]r. nie zachowując tychże zasad i tym samym naruszając zarówno normę art. 6, jak również art. 7 k.p.a. Przyznał to Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. rozpatrując wniesione odwołanie stwierdzając, że strony słusznie zakwestionowały sposób zgromadzenia dowodów utrwalonych w formie notatek służbowych, z pominięciem obowiązku spisania protokołu. W tej sytuacji nie można uznać dokumentów przesłanych przez Policję, jak również Starostwo Powiatowe, jako dowodów potwierdzających prowadzenie nielegalnej eksploatacji. Skarżący podnieśli także, wskazując na zakres stosowania ustawy Prawo geologiczne górnicze, iż przedmiotem koncesji może być wyłącznie złoże objęte zatwierdzoną dokumentacją geologiczną. Tym samym zakres stosowania art. 173 ustawy P.g.g. dotyczy wyłącznie kopalin, które mogą być pozyskiwane poprzez eksploatację górniczą na zasadach techniki górniczej i tylko w takim przypadku mamy do czynienia z wyrobiskiem górniczym. Każde inne działania, w tym roboty ziemne, nie podlegają przepisom ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Ponieważ czynności wykonywane przez skarżących nie podlegały przepisom w/w ustawy, to odmienia ich kwalifikacja przez organ dowodzi naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz błędnej oceny prawnej prowadzonych prac ziemnych. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi zaznaczył, że materiał dowodowy został poprawnie zgromadzony oraz oceniony i nie naruszono zasad postępowania. Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podkreślił, że w rozpatrzonej sprawie prawidłowo zastosowano przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów. Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie "P.p.s.a."), Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego oraz ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do odpowiedniego stanu prawnego. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia - art. 135 P.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co nie oznacza, że Sąd w całości podzielił stanowisko Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie: 1) prac geologicznych; 2) wydobywania kopalin ze złóż; 3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji; 4) podziemnego składowania odpadów. Ustawa określa także wymagania w zakresie ochrony złóż kopalin, wód podziemnych oraz innych elementów środowiska w związku z wykonywaniem działalności, o której mowa w art. 1 ust. 1 i 2 P.g.g. Z kolei działalność w zakresie wydobycia kopaliny może być, w świetle normy art. 21 ust. 1 pkt 2 wykonywania na podstawie udzielonej koncesji. Jednakże w myśl art. 4 ust. 1 powołanej ustawy przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174, a więc także art. 21 i 173 P.g.g., nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie: 1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych; 2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym; 3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym starostę, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – art. 4 ust. 2 P.g.g. W przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2: 1) właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, nakazuje wstrzymanie wydobywania kopaliny; kopię tej decyzji niezwłocznie przekazuje się staroście; 2) starosta ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 3 P.g.g. Podkreślić także należy, że właścicielem zużywającym kopalinę na własne potrzeby może być tylko osoba fizyczna lub współwłaściciele będący osobami fizycznymi. Złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 pkt 19). Złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych, bez względu na miejsce ich występowania, są objęte własnością górniczą (art. 10 ust. 1). Własnością górniczą są objęte także złoża wód leczniczych, wód termalnych i solanek. Złoża kopalin niewymienionych w ust. 1 i 2 są objęte prawem własności nieruchomości gruntowej (art. 10 ust. 3). W rozpatrywanej sprawie P. M. i J. M. nie byli właścicielami działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...] oraz działki nr [...] , zlokalizowanych w miejscowości K. , powiat L. na których dokonywali eksploatacji kruszywa naturalnego bez koncesji - co nie jest w sprawie sporne - a zatem przywołana wyżej regulacja prawna nie miała zastosowania. Stosownie do art. 7 ust. 1 P.g.g. podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do użytkowania górniczego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dzierżawy (art. 17 P.g.g., art. 693 i następne k.c.). Przepisy przewidują kategorię kopalin stanowiących część składową nieruchomości, a co za tym idzie, dopuszczają posiadanie prawa własności tych kopalin przez osoby inne niż Skarb Państwa. Może to jednak nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy korzystanie i dysponowanie kopalinami byłoby zwykłym elementem wykorzystania nieruchomości, zgodnym z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 i 143 k.c.). Zgodnie z art. 41 ust. 1 P.g.g. "Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, stronami postępowań prowadzonych na podstawie niniejszego działu (III Koncesje) w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych są ich właściciele (użytkownicy wieczyści)." Przepis ten ma jednak zastosowanie do postępowania objętego działem III ustawy - koncesje. Natomiast na podstawie art. 173 P.g.g. stroną postępowania jest każdy, kto prowadzi działalność bez wymaganej koncesji. Przepis ten stanowi, że w przypadku wystąpienia stwierdzenia wykonywania działalności bez wymaganej koncesji właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, nakazuje wstrzymanie działalności. Z adnotacji z dnia [...] r. oraz protokołu z dnia [...]r. wynika, że w okresie lipca i sierpnia 2013 r. P. M. i J. M. prowadzili bez koncesji wydobycie kopaliny na wskazanych wyżej działkach, który to fakt został przyznany przez skarżących do protokołu z dnia [...]r. Wydobycia dokonywano przy użyciu koparki oraz samochodu ciężarowego Steyer, które w dniu [...]r. zastano w wyrobisku, co potwierdza notatka Komendy Powiatowej Policji. Fakt eksploatacji wyrobiska potwierdza także dołączona do akt dokumentacja fotograficzna. Organ I instancji wydając decyzję opierał się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności na niespornym ustaleniu, iż na w/w działkach znajdował się wykop o wymiarach 40m x 20m o głębokości 1,5m. Stwierdzono również, że wykop znajdował się w odległości 7 m od koryta rzeki. Należy zgodzić się z ustaleniami organu opartymi na zgromadzonym materiale dowodowym, że prowadzone roboty należało uznać za wydobywanie kopalin. Dowodzą tego rozmiary wykonanego wyrobiska, a przede wszystkim przyznanie tego faktu przez skarżących. Istotą zastosowania sankcji z art. 173 ust. 1 P.g.g. jest konieczność wyegzekwowania wstrzymania robót wydobywczych bez wymaganej koncesji. Zgromadzony materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, że takowe były prowadzone. Należy podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a), a w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) i na podstawie jego całokształtu dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, a w uzasadnieniu decyzji przedstawić uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 k.p.a). Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja oparta jest na ustaleniach, które zostały ujęte w notatkach i adnotacjach (z dnia [...] r.) w których wzięli udział poza inspektorami Okręgowego Urzędu Górniczego, także funkcjonariusze Policji, przedstawiciele Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, jak i obaj skarżący. Należy również dostrzec, że dopiero po doręczeniu decyzji wydanej na podstawie art. 173 ust. 1 P.g.g. skarżący zaczęli kwestionować prawidłowość poczynionych ustaleń, kładąc akcent na uchybienia proceduralne. Ustawa nakazuje wstrzymać prowadzenie działalności koncesyjnej w przypadku stwierdzenia jej prowadzenia bez spełnienia wymogów ustawy, a w szczególności art. 4 ust. 3 i art. 21 P.g.g. Zgromadzony materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, że takowa działalność była prowadzona, a zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie, w przypadku braku naruszenia art. 28 k.p.a. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności nie jest zasadny zarzut wydania obu decyzji w oparciu o nieprawidłowo zebrany materiał dowodowy. Skoro organ jako dowód dopuścił wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem, w szczególności dokonał wizji lokalnej, sporządził z niej notatkę służbową i dokumentację fotograficzną, a dokonane w jej trakcie ustalenia potwierdziła sama strona przyznając, że prowadziła eksploatację kruszywa bez koncesji, to dla celów wydania decyzji nakazującej wstrzymanie wydobywania kopaliny brak jest niewyjaśnionych okoliczności, które wymagałyby dowodu. Również fakt, że organ nie dokonał przesłuchania strony, po wyczerpaniu innych środków dowodowych, nie stanowi o wadliwości decyzji, bowiem z jednej strony nie było już niewyjaśnionych faktów wymagających wyjaśnienia w trybie przesłuchania, z drugiej zaś mimo, że organ takiego dowodu nie przeprowadził, to strona miała możliwość przestawiania swego stanowiska. W tych okolicznościach bezzasadne okazały się także zarzuty prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej. Odnosząc się wreszcie do zarzutu gromadzenia materiału dowodowego przed wszczęciem postępowania administracyjnego, które zdaniem skarżących nastąpiło [...] r., przez co m.in. notatka służbowa spisana w dniu [...]r. nie powinna mieć żadnego znaczenia dowodowego, stwierdzić trzeba, że przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego ma umożliwić stronom realizację uprawnień procesowych określonych przepisami k.p.a. przez podejmowanie przez nie czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Z tego też względu nie jest istotna forma tego powiadomienia, lecz fakt, czy strony powzięły wiadomość o wszczęciu postępowania administracyjnego. Uzyskanie przez stronę informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie umożliwia stronie podjęcie stosownych działań w danej sprawie i pozwala na zadbanie o należytą ochronę własnych interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., I OSK 2601/12, lex nr 1145593). Uwzględniając "policyjny" charakter czynności organów nadzoru górniczego, niewątpliwie postępowanie tych organów wszczynane jest wyłącznie z urzędu, a art. 61 § 1 k.p.a. musi być interpretowany w tym przypadku w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. W przedmiotowej sprawie P. M. i J. M. w dniu [...] r. w sposób niebudzący wątpliwości zostali powiadomieni przez organ nadzoru górniczego o podjęciu czynności w celu stwierdzenia prowadzenia przez nich eksploatacji kruszywa bez stosownej koncesji. Ponieważ prawem strony jest możliwość zapoznania się przez nią ze zgromadzonymi przez organ dowodami, aby strona nie doznała negatywnych konsekwencji procesowych, np. poprzez fakt niezłożenia wniosku dowodowego na tezę przeciwną niż wynikająca z dowodów zebranych przez organ, to zauważyć należy, że strony miała świadomość, że toczy się postępowanie przez organem i nie było przeszkód, aby składały wnioski dowodowe, przedstawiły własne stanowisko w sprawie lub zażądały okazania akt. Tak więc działanie organu w tej sprawie nie może być ocenione jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 173 P.g.g., poprzez jego zastosowanie do kopalin, które mogą być pozyskiwane poprzez eksploatację inną niż górnicza. Zdaniem skarżących prowadzona przez nich eksploatacja nie podlegała przepisom ustawy Prawo geologiczne i górnicze, a ich kwalifikacja przez organ dowodzi błędnej oceny prawnej prowadzonych prac ziemnych. Przypomnieć zatem trzeba, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. W stanie prawnym obowiązującym przed 2012 r. ustawa wyodrębniała kopaliny podstawowe i pospolite, zaliczając do tych drugich w szczególności piaski, bazalt, granit, piaskowiec, gabro itp. (art. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.). Od 1 stycznia 2012 r., kopaliny dzielą się na: • kopaliny, których złoża objęte są własnością górniczą; należą do nich: węglowodory (ropa naftowa, gaz ziemny oraz ich naturalne pochodne, metan występujący jako kopalina towarzysząca) np. w złożach węgla kamiennego, węgiel kamienny, węgiel brunatny, rudy metali (z wyjątkiem darniowych rud żelaza) i metale w stanie rodzimym, łącznie z rudami pierwiastków promieniotwórczych, siarka rodzima, sól kamienna, sól potasowa, sól potasowo-magnezowa, gips, anhydryt, kamienie szlachetne, wody lecznicze, wody termalne, solanki; • kopaliny, których złoża objęte są własnością gruntu - należą do nich wszystkie pozostałe kopaliny. Podział ten normuje art. 10 Prawa geologicznego i górniczego. Jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, kamień, żwir i piasek wydobywany przez skarżących mieścił się w ustawowym pojęciu kopaliny i miał wartość gospodarczą, gdyż służył do wykorzystania na nieruchomości skarżących, co sami przyznali w toku postępowania. W tych okolicznościach zarzut niepowołania biegłego do ustalenia rodzaju kopaliny nie znajdował uzasadnienia. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, iż organy nadzoru górniczego zasadnie nakazały wstrzymanie wydobywania kopaliny na przedmiotowych działkach ewidencyjnych wobec braku koncesji. Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalono skargę.