III SA/Gl 1055/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N.W. na decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 21 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 19 października 2023 r. N. W. (dalej strona skarżąca, skarżąca) wniosła skargę na decyzję Prezydenta Miasta D. z 21 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi publicznej. Sprawa dotyczy zjazdu do działek nr [...] i [...] obręb S. do drogi publicznej ulicy [...]. W zaskarżonej decyzji zawarte zostało pouczenie, że od wydanej decyzji nie przysługuje prawo do wniesienia odwołania do organu II instancji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego), a przysługuje prawo wniesienia skargi do tut. Sądu. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta D. (dalej organ administracji, organ) podtrzymał swoje stanowisko w sprawie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako przedwczesna. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga do sądu administracyjnego może być skutecznie wniesiona i podlega merytorycznemu rozpoznaniu, jeżeli odpowiada wymaganiom określonym w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie bowiem do zapisów art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1-5 przedmiotowego przepisu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego – orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (por. np. postanowienia: WSA we Wrocławiu z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt IV WSA/Wr 594/23, WSA w Poznaniu z 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22). W sprawie strona wniosła pismem z 2 czerwca 2023 r. o wydanie zezwolenia na lokalizację zjazdu w miejscowości D. do działki o numerze ewidencyjnym gruntów [...] oraz [...] obręb S.. Zaskarżona decyzja stanowiła, iż: "Nie zezwalam Pani N.W., ul. [...], [...]-[...] S.na lokalizację zjazdu zwykłego do działek numer [...], [...] obręb S. z drogi publicznej ulicy [...] – działki numer [...], [...], [...] obręb S.". Pouczenie natomiast brzmiało następująco: " Na podstawie art. 127 § 1 a k.p.a., w związku z uwzględnieniem w całości żądania strony oraz odstąpieniem od sporządzenia uzasadnienia, niniejsza decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu. Nie przysługuje od niej prawo wniesienia odwołania do organu II instancji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach). Od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (...)". Sąd zwraca uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ administracji zawarł nieprawidłowe pouczenie o braku prawa do wniesienia odwołania do organu II instancji, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zgodnie z treścią art. 112 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775), błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Stosownie do poglądu prezentowanego przez przedstawicieli judykatury, treść tego przepisu należy rozumieć w taki sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu. W przypadku procedury administracyjnej środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, który organ administracji zobowiązany jest uwzględnić stwierdzając, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Jako brak winy należy zaś ocenić uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej, stanowiące skutek braku pouczenia o właściwym trybie do dokonania tej czynności (por. np. wyrok NSA z 23.01.2018 r., II OSK 1364/17). Błędne tego rodzaju pouczenie może prowadzić (...) do przywrócenia stronie terminu do wniesienia środka zaskarżenia takiego jak: odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy czy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1605/23). W rozpoznawanej sprawie zatem, jeżeli strona skarżąca złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wskaże jako przyczynę uchybienia terminu nieprawidłowe pouczenie dotyczące prawa odwołania od decyzji, jednocześnie wnosząc odwołanie, organ administracji powinien mieć na uwadze zawarcie w skarżonej decyzji błędnego pouczenia, co powinno skutkować ostatecznie przywróceniem terminu do złożenia odwołania. Na tle powyższego Sąd stwierdza, że wniesiona na obecnym etapie skarga jest przedwczesna. Zatem dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. obowiązany był skargę odrzucić, o czym orzekł w sentencji postanowienia.