III SA/Gl 106/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 11 maja 2009 r. Postanowieniem z dnia 11 maja 2009 r. tutejszy Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to skarżący wniósł w terminie ustawowym zażalenie, które było jednak obarczone brakiem formalnym, tj. nie było podpisane przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego zażalenia przez osobiste złożenie podpisu na egzemplarzu zażalenia, bądź przez nadesłanie podpisanego egzemplarza zażalenia. Wezwanie to, doręczono mu ze skutkiem prawnym w dniu [...] (pierwsze awizo w dniu [...]). Skarżący nie uzupełnił braku formalnego zażalenia i postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 30 lipca 2009 r. zażalenie to zostało odrzucone. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu ze skutkiem prawnym w dniu [...] (pierwsze awizo w dniu [...]). W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego od skargi w kwocie 2.000 zł, skarżący złożył zażalenie na to zarządzenie oraz wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania mu prawa pomocy z dnia 11 maja 2009 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że Sąd doręczał mu pisma za pośrednictwem Poczty Polskiej i podniósł zarzut naruszenia przez Pocztę art. 72 i 73 § 1 i 2 P.p.s.a. Skarżący zamieszkuje pod wskazanym adresem razem z rodzicami oraz babcią, która z uwagi na zły stan zdrowia od ponad pół roku nie opuszcza mieszkania. Wynika z tego, że listonosz mógł doręczyć przesyłkę sadową jego babci, jako dorosłemu domownikowi, praktycznie o każdej porze. Poza tym, skarżący stwierdził, że nigdy nie zawiadomiono go o adresowanej do niego przesyłce w drodze tzw. "awiza", tj. poprzez pozostawienie przesyłki przez okres 14 dni w placówce pocztowej i zawiadomienie o tym fakcie skarżącego wraz z informacją o możliwości odbioru tej przesyłki przez adresata. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia reklamacji, skarżący nadesłał odpis reklamacji. Wezwanie to skarżący odebrał w dniu [...] po awizowaniu tej przesyłki w trybie art. 73 P.p.s.a. Pismo to datowane jest na dzień [...], natomiast złożono je w urzędzie pocztowym w dniu [...]. Wraz z pismem z dnia [...] skarżący nadesłał do tutejszego Sądu kserokopię odpowiedzi na powyższą skargę. W odpowiedzi na skargę reklamacyjną, wyjaśniono, że pod wskazanym adresem listonosz obsługujący stosowny rejon nigdy nie zastał skarżącego. Jednocześnie osoba podająca się za siostrę skarżącego kategorycznie odmówiła przyjęcia przesyłki, jak również pozostawiania jej w skrzynce oddawczej. Swoje działanie uzasadniła tym, że skarżący nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem. W tej sytuacji listonosz pozostawiał zawiadomienia o korespondencji w drzwiach tego mieszkania, zawiadomienia powtórne natomiast zostawiał w skrzynce oddawczej znajdującej się pod wskazanym przez skarżącego adresem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, Nr 153, poz.1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. – przewiduje, że "jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym". W myśl art. 87 P.p.s.a "pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu" (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z cytowanej regulacji prawnej wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki: został złożony wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiąjącej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie oceny wymaga zatem przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Z.K. w skardze podał adres, na który mają być wysyłane do niego pisma w toku postępowania sądowoadministracyjnego: ul. [...], [...] S. Ten sam adres jest konsekwentnie wskazywany we wszystkich pismach procesowych skarżącego, kierowanych do Sądu. Odnosi się to zarówno do niniejszej sprawy, jak również do sprawy prowadzonej w tutejszym Sądzie pod sygnaturą akt III SA/Gl 107/09. W praktyce nie ma znaczenia, czy skarżący w ogóle przebywa pod wskazanym adresem, ani to z jaką częstotliwością pojawia się w tym lokalu. Istotny jest fakt, że skarżący podał to miejsce jako adres do doręczeń wszelkiej korespondencji kierowanej do niego w toku postępowania. Tym samym skarżący powinien liczyć się ze wszelkimi konsekwencjami wynikającymi z tego faktu. Stwierdzenie to odnosi się również do wszelkich sytuacji faktycznych, które miały (lub mogły mieć miejsce) przy technicznym przekazywaniu (doręczaniu) korespondencji przez listonosza. Właśnie pod tym kątem należy rozpatrywać kwestię winy w uchybieniu terminu, o przywrócenie którego wnosi skarżący. Zgodnie z poglądami orzecznictwa sądowego przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności jakiego należy wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. (por. m in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1999 r. III SA 7432/98, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1999 r. I SA/Ka 2039/96 publ. Serwis podatkowy 2001/7 str. 8 oraz B.Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. W-wa 2003 r., str. 323). W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przeważająca część korespondencji była jednak odbierana przez skarżącego w trybie art. 73 P.p.s.a., po drugim awizowaniu. Zasadą jest doręczanie pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym osobiście stronie będącej osoba fizyczną (art. 67 § 1 P.p.s.a.). Doręczenia korespondencji dokonuje się w mieszkaniu, miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie (art. 69 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie, przesyłki zawierające korespondencję sądową były doręczane na adres wskazany przez skarżącego. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi (art. 72 P.p.s.a.). Jeżeli nie jest możliwe doręczenie korespondencji we wskazany powyżej sposób, to pismo zawierające korespondencję należy złożyć na okres czternastu dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym fakcie, wraz z informacją o możliwości odbioru tego pisma w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a jeżeli jest to niemożliwe, to na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru tego pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Jeżeli adresat nie odbierze pisma w placówce pocztowej, to doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastego dnia od dnia pierwotnego złożenia pisma w placówce pocztowej (art. 73 P.p.s.a.). Taką procedurę doręczania przesyłek należy odnieść również do przesyłki z dnia [...], zawierającej wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z pisma poczty wynika, że dorosły domownik obecny pod tym adresem, w czasie doręczania przesyłki przez listonosza oświadczył, że nie przyjmie tej przesyłki, ponieważ adresat przesyłki nie przebywa pod tym adresem. W tej sytuacji listonosz mógł jedynie pozostawić zawiadomienie na drzwiach mieszkania, a następne zawiadomienie umieścił już w skrzynce pocztowej. Należy stanowczo stwierdzić, że brak jest podstaw, aby przyjąć, że listonosz nie postępował w przedmiotowej sprawie zgodnie z wyżej opisaną procedurą. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 11 maja 2009 r. została doręczona ze skutkiem prawnym w dniu [...]. Pierwsze awizowanie tej przesyłki miało miejsce w dniu [...], a drugie awizo zostało dokonane w dniu [...]. Stosownie do regulacji zawartej w art. 73 P.p.s.a., należało przyjąć, że przesyłka została skutecznie doręczona skarżącemu po upływie czternastu dni od dnia [...], tj. w dniu [...]. Wszelkie potencjalne sytuacje, w których nie mogło dojść do faktycznego i skutecznego doręczenia korespondencji obciąża w tej sytuacji bezpośrednio skarżącego. Należy zaznaczyć, że większość korespondencji w tej sprawie (jak również w sprawie III SA/Gl 107/09) była odbierana przez skarżącego w urzędzie pocztowym po drugim awizowaniu. Wynika z tego, że poprzednia korespondencja była doręczana faktycznie przy zachowaniu powyższej procedury. Skarżący jednak z reguły korespondencję złożoną w placówce pocztowej odbierał. Nie odebrał natomiast przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego przedmiotowego zażalenia. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że skarżący bez swojej winy nie odebrał przesyłki z dnia [...]. Przesyłka ta bowiem była dostarczona przez listonosza pod adres wskazany przez skarżącego jako adres do odbioru korespondencji. Wszelkie faktyczne trudności obciążają w tej sytuacji bezpośrednio skarżącego. Jeżeli skarżący miał jakiekolwiek powtarzające się problemy z odbiorem przesyłek pocztowych, mógł o wiele wcześniej wystosować odpowiednie pisma do urzędu pocztowego, jak również mógł już wcześniej złożyć pismo reklamacyjne. Takie działanie skarżącego mogło doprowadzić do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do prawidłowego postępowania pracowników Poczty Polskiej w zakresie doręczania przesyłek pocztowych, jak również pozwoliłoby na ewentualne skorygowanie działań samego skarżącego na przyszłość. Skarżący tymczasem stosowne pismo reklamacyjne wysłał do urzędu pocztowego w dniu [...] – dopiero po wezwaniu Sądu w tym zakresie. Takie postępowanie skarżącego wskazuje na to, że nie dbał on w sposób należyty o swoje interesy i z pewnością nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Jeżeli nawet istniała przeszkoda w dochowaniu terminu, to strona mogła ją relatywnie łatwo usunąć. Należy zaznaczyć, że w sprawie III SA/Gl 107/09 odpowiednie zażalenie nie było dotknięte brakiem formalnym i został nadany temu zażaleniu bieg. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego, a postanowienie to zostało doręczone skarżącemu. Już na tym etapie skarżący mógł podjąć odpowiednie starania celem wyjaśnienia potencjalnych niedociągnięć Poczty Polskiej, mających miejsce przy doręczaniu mu korespondencji. Z pismem takim skarżący wystąpił dopiero po otrzymaniu wezwania sądowego do wykazania, czy reklamował on na poczcie sposób doręczania korespondencji sądowej. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, przyczyny wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu nie można zaliczyć do przyczyn uzasadniających przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, zaś innych powodów braku winy skarżący nie wskazał. Z powyższych względów na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.