III SA/Gl 1062/21

WyrokWSA w Gliwicach2022-01-11

Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Herman, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i inne fundusze za listopad 2020 r., opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON wskazujących inną przeważającą działalność gospodarczą niż ta, którą wnioskodawca faktycznie prowadził i która uprawniałaby do zwolnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania składek, oparta wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON, jest błędna. Nawet jeśli wpis w rejestrze wskazywał inną przeważającą działalność, organ powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą wnioskodawcy, zwłaszcza gdy istniały przesłanki wskazujące na prowadzenie działalności uprawniającej do zwolnienia (np. posiadana koncesja, zgłoszony kod PKD). Odmowa zwolnienia w takiej sytuacji narusza cel ustawy COVID-19, zasady konstytucyjne oraz przepisy postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
M.L. zwrócił się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., wskazując działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.30.Z. ZUS odmówił zwolnienia, ponieważ według danych z rejestru REGON na dzień 30 września 2020 r. przeważającą działalnością skarżącego była działalność oznaczona kodem PKD 46.39.Z, która nie uprawniała do zwolnienia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o COVID-19 oraz zasad demokratycznego państwa prawa, twierdząc, że faktycznie prowadził działalność pubową (PKD 56.30.Z), a organ nie zbadał tej okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od ZUS na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] r. M.L. (dalej określany jako wnioskodawca lub skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej określanego skrótem ZUS) o zwolnienie go z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r. We wniosku jako działalność uprawniającą go do skorzystania ze zwolnienia wskazał działalność oznaczoną kodem PKD 56.30.Z. Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w C., działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie ZUS odwołał się do art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej "ustawa o COVID 19"), w którym wymienione zostały rodzaje działalności według kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), którym przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Oceny spełnienia warunku, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według PKD ZUS dokonuje na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Kod PKD w CEiDG musiał być zgłoszony do 30 września 2020 r. Tymczasem z analizy wpisu CEiDG w/g stanu na 30 września 2020 r. wynikało, że przeważająca działalnością prowadzoną przez skarżącą była działalność oznaczona kodem PKD 46.39.Z. Kod wpisany w dniu 30 września 2020 r. nie został potwierdzony przez GUS. Tym samym brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawczyni z opłacania składek. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem wnioskodawca, rezygnując z możliwości złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpoznanie sprawy W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił organowi naruszenie: - art. 35zo ust. 10 ustawy o COVID 19 poprzez przyjęcie, iż w dniu złożenia wniosku skarżący nie prowadził przeważającej działalności gospodarczej wymienionej w powołanym przepisie; - art. 2 Konstytucji RP i zawartej tam zasady demokratycznego państwa prawa poprzez tworzenie fikcyjnej ochrony ubezpieczonego oraz przyjęcie niekorzystnych skutków wpisu w CEiDG, których skarżący nie mógł przewidzieć w dacie dokonywania wpisu. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie ewentualnych kosztów postępowania sądowego. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o: - zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącemu zadanego zwolnienia za listopad 2020 r. , - ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, - przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi oraz dowodu z przesłuchania skarżącego, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając zarzuty skargi zaznaczył, że skarżący wznawiając 15 maja 2012 r działalność gospodarczą uzupełnił w CEiDG wpis o kod 56.30.Z tj przygotowywanie i podawanie napojów. Bowiem rozpoczął prowadzenie pubu "A". Działalność tę nadal prowadzi. Nadto, jego ocenie odniesienie się przez ZUS w art. 31 zo ust. 11 ustawy o COVID 19 do danych zawartych w rejestrze w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. nie oznacza, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w CEiDG. Organ nie dokonał ustaleń jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEiDG, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. W przeciwnym razie przyjęte rozwiązanie prawne wypaczałoby ideę, która legła u podstaw jego stanowienia, czyli udzieleni pomocy przedsiębiorcom, których dotknęły restrykcje ograniczające prowadzenie przez nich działalności gospodarczej. Takie sztywne, literalne traktowanie regulacji prawnej w konsekwencji prowadzi do pozbawienia przedsiębiorcy prawa do zwolnienia w sytuacji, gdy faktyczne spełnia warunki do jego uzyskania. To zaś narusza art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymują swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 – dalej określanej skrótem P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ostatnie zastrzeżenie jest o tyle istotne, że organ nie stosował w sprawie art. 35 zo ust. 10 ustawy o COVID 19, a naruszenie tego przepisu zarzucono mu w skardze, lecz art. 31 zo ust. 10 powołanej ustawy. I to ten przepis są uczyni przedmiotem swoich rozważań. Po drugie, w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a sąd administracyjny może dopuścić uzupełniający dowód ale tylko z dokumentu i o ile przyczyni się to do wyjaśnienia wątpliwości a nie przedłuży postepowania w sprawie. Zatem wnioski skarżącego, zmierzające w istocie do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego nie mogły być uwzględnione. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z [...] r. odmawiająca skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r. Organ stwierdził, że na dzień 30 września 2020 r. w rejestrach REGON i CEIDG jako przeważający rodzaj działalności figurowała działalność oznaczona kodem PKD 46.39.Z, która w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19 nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. . Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Podstawowym przepisem regulującym sporne zagadnienie jest art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19 stanowiący, iż na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. Ponadto w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID 19 , oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Literalna wykładnia cytowanych przepisów istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Jednakże danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie, w oderwaniu od okoliczności faktycznych występujących w sprawie’ W ocenie składu orzekającego, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty, wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 07.01.2013 r., II UK 142/12 i z dnia 23.11.2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Wskazać dalej należy, podzielając w tym zakresie stanowiska Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Szczecinie i Wrocławiu, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie jedynie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których pomoc ta została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić. Stanowiłoby to wypaczenie celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu i prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi. Trafnie wskazuje się także w orzecznictwie, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej. Musi jednak mieć realny wymiar, zwłaszcza, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. W rezultacie, opierając odmowę zwolnienia z opłacania składek wyłącznie w oparciu o zapis uwidoczniony w rejestrze REGON, organ dokonał błędnej wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID 19. W sprawie naruszone zostały również zasady postępowania administracyjnego. Organ ustalił bowiem, że na dzień 30 września 2020r. zgłoszony przez skarżącą kod przeważającej działalności PKD 46.39.Z , nie jest kodem, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r.. W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż na dzień 30 września 2020 r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej. Zwłaszcza, że wśród kodów wpisanych w CEiDG lecz nie jako przeważająca działalność figurował kod podany we wniosku inicjującym niniejszą sprawę. Po drugie wpisana we wpisie do CIDG informacja o udzieleniu skarżącemu koncesji na sprzedaż alkoholu koresponduje z podanym przez niego kodem PKD 56.30. Z obejmującym m. in. prowadzenie barów, tawern, pubów, piwiarni. Zaś z wniosku wynika, że skarżący prowadzi "A" Tych kwestii organ w ogóle nie analizował, a w wydanej decyzji nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Nadto przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie zapoznanie się z aktami sprawy, nie wezwał skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności. Chociaż w ocenie sadu to na stronie ubiegającej się o zwolnienie ciąży obowiązek wykazania przesłanek przemawiających za spełnieniem prawnych warunków w sytuacji istnienia rozbieżność pomiędzy wpisem w REGON a faktycznym stanem rzeczy. Jednak organ winien to stronie umożliwić. Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle art. 37 zt ustawy o COVID 19 obsługa przez ZUS zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o którym mowa w art. 31 zo realizowana jest w trybie umorzenia składek. Zatem w trybie uregulowanym w art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 u.s.u.s. Oczywiście w miejsce badania przesłanek z art. 28 u.s.u.s. ZUS zobowiązany jest zbadać przesłanki z art. 31 zo ustawy o COVID 19. Wobec czego ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi zasadami postępowania, zawartymi w K.p.a. oraz regułami logiki. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ustawodawca wymaga w art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., by decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak z kolei stanowi art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem nie powinno ograniczać się jedynie do przytoczenia treści przepisów ale także do ich wykładni. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest istotnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok procesu myślowego organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie przedstawienie procesu rozumowania organu w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi także jedną z gwarancji realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Uzasadnienie decyzji winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę zasadności decyzji, w tym również przez sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd. W rozpatrywanej sprawie ZUS w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą oraz, czy na dzień 30 września 2020 r. prowadził ona działalność gospodarczą wyłącznie lub w przeważającej części oznaczoną kodem PKD 56.30.Z., pod którym to kodem kryje się przygotowywanie i podawanie napojów m.in. w tawernach. Te okoliczności, w kontekście dokonanej przez Sąd wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID 19 były istotne z perspektywy możliwości udzielenia zwolnienia z opłacania składek ZUS. Przeszkodą do rozpoznania wniosku skarżącej w podanym zakresie i przeprowadzenia czynności wyjaśniających, nie powinno być niedokonanie zmian w CEiDG lub dokonanie ich po 30 września 2020 r. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej, a ZUS takim organem jest, prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Realizowanie powyższych zasad jest tym bardziej konieczne, w sytuacji wdrażania nowych, uzasadnionych stanem pandemii przepisów oraz ich częstych zmian. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie, w przede wszystkim nierozpatrzenie zaoferowanych przez skarżącą dowodów w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy skarżąca faktycznie na dzień 30 września 2020r. wykonywała jako przeważającą, bądź jako wyłączną, działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.71.Z, który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Sąd dostrzega, że realizacja przez ZUS zadań wynikających z ustawy o COVID 19, nakłada na organ dodatkowe obowiązki. Jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w podanym zakresie jest niezbędne i konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie wymaga ono przeprowadzenia skomplikowanych i pracochłonnych czynności dowodowych. Zaś dowody, co do zasady winien przedstawić płatnik składek. Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a uchylił wydane w sprawie decyzje. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą wykładnie prawa zaprezentowaną przez sąd, oceni zaoferowane przez skarżącą dowody z uwzględnieniem faktu, że to na skarżącej ciąży obowiązek obalenia domniemania wynikającego z wpisu REGON na dzień 30 września 2020 r. i wykazania rodzaju prowadzonej przez nią w tym dniu innej przeważającej działalności.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło