III SA/Gl 1064/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. i W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. E. S. i W. S. są małżeństwem. Mają syna – K. S. ([...]lat). Na dochód miesięczny wspólnego gospodarstwa domowego skarżących składa się: emerytura W. S. w wysokości [...] zł; zasiłek pielęgnacyjny przysługujący E. S. w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie ich syna K. w kwocie [...]zł. Na majątek strony składa się dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2 oraz budynek gospodarczy o powierzchni [...] m2. Poza tym, skarżący nie posiadają innych nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. To samo odnosi się również do syna skarżących K. S.. Skarżący są osobami schorowanymi, wymagają opieki lekarskiej i rehabilitacji. Regularnie muszą kupować lekarstwa. Skarżąca E. S. oświadczyła, że roczny koszt zakupu leków i rehabilitacji dla niej samej zamyka się w kwocie około 6.000 zł. Małżonkowie S. są osobami, co do których orzeczono niepełnosprawność. Załącznikami do pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonego w maju 2013 r.) są: orzeczenie z dnia [...] r., w którym stwierdzono, że E. S. zaliczona jest do stopnia niepełnosprawności znacznego, a orzeczenie wydano do dnia [...] r. oraz legitymacja osoby niepełnosprawnej wystawiona dla W. S., z której wynika, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność ta orzeczona jest na stałe. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądali przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku E. S. i W. S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy stwierdzić, że postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. skarżącym odmówiono już przyznania prawa pomocy. Ich pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmował również żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Pierwszy wniosek był składany na etapie wnoszenia skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2013 r. uprawomocniło się, a strona skarżąca na wezwanie sądowe do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, wpis sądowy uiściła. Należy więc stwierdzić, że w mocy pozostaje postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Kolejny wniosek o prawo pomocy, którego zakres żądania jest identyczny z pierwotnym wnioskiem (żądanie zwolnienia od kosztów sądowych) stanowi w swojej istocie żądanie zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy – tj. postanowienia z dnia 10 lipca 2013 r. Zgodnie z normą zawartą w art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W powyższej konstrukcji prawnej, kluczowym zagadnieniem jest zmiana okoliczności sprawy – ponieważ to właśnie nastąpienie zmiany w okolicznościach określonej sprawy stanowi konieczną przesłankę do zmiany, bądź też uchylenia postanowienia niekończącego postępowania. Tymczasem już z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w styczniu 2014 r. (a więc w sześć miesięcy po wydaniu pierwszego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy) wynika, że sytuacja finansowa strony skarżącej nie uległa żadnej zmianie. Dane zawarte na druku urzędowego formularza PPF złożonego w styczniu 2014 r. są dokładnie takie same, jak dane zawarte na druku urzędowego formularza, będącego podstawą do rozpoznania wniosku, zawierającego identyczne żądanie, rozstrzygniętego postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. Konstatacja powyższa odnosi się do wszystkich danych, w tym liczby i tożsamości osób tworzących wspólne gospodarstwo domowe skarżących, ich miesięcznych dochodów oraz wydatków – z uwzględnieniem wydatków związanych z pielęgnacją zdrowia oraz z leczeniem schorzeń. W tym stanie rzeczy brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, aby aktualna kondycja majątkowa strony skarżącej uległa jakiemukolwiek pogorszeniu. Faktem jest, że z danych zawartych na przedmiotowym druku urzędowego formularza PPF, nie wynika także, aby stan majątkowy strony poprawił się. Istotne jednak jest to, że w sprawie nie nastąpiła żadna, jakakolwiek zmiana okoliczności – w tym przypadku nie nastąpiła żadna zmiana stanu majątkowego wnioskodawców. Tym samym brak jest przesłanki, której istnienie skutkuje uwzględnieniem wniosku strony. Analiza urzędowego druku formularza PPF wskazała, że brak jest powodu do tego, ażeby wyzwać skarżących do uzupełnienia braków wniosku poprzez nadesłanie określonych materiałów źródłowych i dokumentów. Skarżący wykazali przecież już swój stan majątkowy w drugim kwartale 2013 r., a w aktualnym formularzu PPF nie wykazali żadnej zmiany swojej kondycji finansowej. Na marginesie należy zaznaczyć, że wpis sądowy od skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie wynosił [...] zł i został przez stronę skarżącą uiszczony. Stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Uwzględniając fakt, że aktualny stan majątkowy strony skarżącej nie uległ zmianie w stosunku do stanu z lipca 2013 r., to są podstawy do tego, aby wnioskować, że jeżeli strona skarżąca była w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł, to tym bardziej będzie w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i 165 P.p.s.a.