III SA/Gl 1068/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział S. (dalej: organ, ZUS) decyzją z 9 września 2020 r. nr 380000/71/43867/2020/ZPWWO/O stwierdził uchybienie terminu przez M. S. (dalej: strona, skarżący) do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r. W podstawie prawnej decyzji ZUS przywołał art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej K.p.a.), art. 83b ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej ustawa COVID-19). Z akt administracyjnych wynika, że 8 kwietnia 2020 r. wpłynął do organu wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek (RDZ) za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. ZUS decyzją z 15 lipca 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności za kwiecień 2020 r., z uwagi na brak poprawnych dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA na dzień 30 czerwca 2020 r. Decyzja ta zawierała pouczenie o terminie i sposobie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargi do sądu administracyjnego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja została odebrana 20 lipca 2020 r. przez pełnoletniego domownika. Listem poleconym z 1 września 2020 r. (wpływ do organu 2 września 2020 r.) skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, że zostało naruszone prawo, albowiem przyczyną nieskładania deklaracji jest brak zmiany w opłacanych składkach. Zaskarżoną decyzją ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 oraz art. 129 § 2 K.p.a. i wyjaśnił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, zatem termin do złożenia wniosku upłynął 3 sierpnia 2020 r. Pismem z 12 października 2020 r. skarżący wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą: "na odmowę prawa do zwolnienia o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek /wniosek RDZ/ za miesiące od marca do maja 2020 r." W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzje ZUS nr 38000/71/486667/2020/ ZPWWO, 38000/71/486666/2020/ZPWWO, 38000/71/486665/2020/ZPWWO o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek ZUS za okres marzec-maj 2020 r., naruszają prawo. W ocenie skarżącego jeżeli nie ma zmiany w opłacanych składkach deklaracje rozliczeniowe DRA nie muszą być składane. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej, albowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu 2 września 2020 r., tj. po upływie 14 dni na dokonanie tej czynności. Konsekwencją powyższego było wydanie 9 września 2020 r. decyzji stwierdzającej złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu. ZUS zaakcentował, że stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo, zaś skarżący nie odniósł się do kwestii naruszenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ograniczając się wyłącznie do zakwestionowania zasadności decyzji odmawiającej zwolnienia z płatności składek. Jednocześnie w razie uznania, że przedmiotem skargi są decyzje z 15 lipca 2020 r. o numerach 380000/71/438665/2020/ZPWWO, 380000/71/438666/2020/ZPWWO, 380000/71/ 438667/2020/ZPWWO, umarzające postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z 8 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec - maj 2020 r., organ wniósł o odrzucenie skargi, z uwagi na jej niedopuszczalność. Strona skorzystała z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co powoduje, że art. 52 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie powinien znaleźć zastosowania. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi, pismem z 7 października 2020 r., skarżący wskazał, że skarży decyzję z 9 września 2020 r. nr 380000/71/43867/2020/ZPWWO/O. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji z 9 września 2020 r. nr 380000/71/43866/2020/ ZPWWO/O, w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wykazała, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie zaś do treści art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego, czy odwołujący złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 K.p.a.), czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 K.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga nadto, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości. Zauważyć też należy, że zgodnie z treścią art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy K.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać w tym miejscu należy, że ewidentnym i niewątpliwym jest, iż decyzję organu I instancji, zawierającą prawidłowe pouczenie o dopuszczalności wniesienia odwołania oraz o terminie i sposobie jego wniesienia, doręczono skarżącemu 20 lipca 2020 r. (dowód: druk zwrotnego potwierdzenia odbioru z datą i podpisem osoby odbierającej). Tym samym bieg 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 21 lipca 2020 r. i upłynął 3 sierpnia 2020 r. (poniedziałek). Tymczasem wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący złożył dopiero 1 września 2020 r. (dowód: widniejąca na kopercie, potwierdzająca datę nadania przesyłki, pieczątka placówki pocztowej). We wniosku nie odniesiono się do kwestii jego spóźnionego wniesienia, nie zakwestionowano prawidłowości doręczenia decyzji, nie zawarto też prośby o przywrócenie terminu. Stwierdzić zatem należy, że skarżący, prawidłowo pouczony w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybił określonemu w art. 129 § 2 K.p.a. 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, co czyniło jego odwołanie bezskutecznym. W konsekwencji merytoryczne rozpatrywanie odwołania przez organ było niedopuszczalne, a z uwagi na brak stosownego wniosku niedopuszczalnym było także ewentualne rozważanie możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W efekcie organ II instancji zobligowany był, na podstawie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1, do wydania decyzji o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie Sąd podkreśla, że kontroli podlegała w niniejszej sprawie jedynie decyzja organu II instancji stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem kwestionowanej przez skarżącą decyzji merytorycznej, umarzającej postepowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności za maj 2020 r. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.