III SA/Gl 1070/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Krzysztof Targoński, Asesor WSA, Protokolant sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2006r. przy udziale – sprawy ze skargi G. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz art.104 § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u G. K. choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 21 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchy lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] r., z którego wynikało, że lekarze specjaliści rozpoznali u skarżącego niedosłuch obustronny odbiorczy. Przesunięcie progu słuchu dla ucha lewego i prawego wynosiło [...] dB. Jak podkreślono w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzone podwyższenie progu słuchu nie spełnia kryterium podwyższenia progu słuchu w uchu lepiej słyszącym o wielkości co najmniej 45 dB, co stanowiło o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Z oceny narażenia zawodowego z [...] r. wynikało, że G. K. podczas zatrudnienia w latach 1977-2002 w "A" wchodzącej w skład "B" SA w K. pracował w latach 1977-1999 na różnych stanowiskach pracy, ale zawsze [...] i w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu, gdyż natężenie hałasu przekraczało 85 dB. Jednakże wobec braku rozpoznania choroby zawodowej niemożliwe było wydanie decyzji o jej stwierdzeniu. Decyzję powyższą zaskarżył G. K. podnosząc, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne co do jego stanu zdrowia, gdyż cierpi na poważny ubytek słuchu, który jest konsekwencją długoletniej pracy zawodowej w hałasie. Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy skarżącego poczynione przez organ pierwszej instancji. Uznał, że pracował on w latach 1977-1999 w "A" w K. jako [...] na różnych stanowiskach pracy, gdzie czynnika szkodliwy przekraczał znacznie dopuszczalną normę higieniczną 85 dB. Dalej powołał się na orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia środowiskowego w S. z [...] r. nr [...], wydanego w ramach postępowania odwoławczego. Z treści obu orzeczeń wynikało, że lekarze wykluczyli możliwość stwierdzenia choroby zawodowej słuchu ze względu na niespełnienie kryterium podwyższenia progu słuchu w uchu lepiej słyszącym 45 dB ustalonego dla rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych... W skardze z [...] 2004 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem zaskarżonego organu G. K. odwołał się od niekorzystnej dla niego decyzji podnosząc, że nie jest ona zgodna z prawem. Za s na rozprawie skarżący podkreślił, że skierowanie na badanie słuchu w związku z podejrzeniem choroby zawodowej otrzymał [...] r. oraz, że z posiadanych przez niego audiogramów wynika, że cierpi na niedosłuch o znacznie większym ubytku słuchu niż wynika to z opinii orzeczników. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, chociaż nie zawierała konkretnych zarzutów zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.p.s.a.), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270,dalej p.p.s.a.). Rozpatrując lakoniczna w swej treści skargę trzeba przede wszystkim pamiętać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i nie są związane zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie, przy stwierdzaniu choroby zawodowe uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanym "narażeniem zawodowym". Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych oraz, że zostało spowodowane (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) pracą w narażeniu zawodowym. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, ze nie rozpoznano schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych, a w konsekwencji nie stwierdzono choroby zawodowej. Rozpatrywana skarga zwiera zarzut wydania decyzji z naruszeniem prawa. Skarżący nie wskazał o jakie naruszenie prawa mu chodzi. Sąd z urzędu stwierdza, ze zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia i ustalenia schorzenia słuchu skarżącego i podstaw faktycznych dla wydania pozytywnej opinii, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom nie dał wiary i odmówił mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż uzasadnienie charakteryzuje lakoniczność jej pisemnych motywów. Nadto organ odwoławczy oparł się na sprzecznych w swej treści, co do charakteru stwierdzonego niedosłuchu opiniach lekarskich. Nie poczynił tez jakichkolwiek ustaleń co do czasu stwierdzenia u skarżącego choroby narządu słuchu. Okoliczność ta jest istotna ze względu na zawarte we wskazanym wyżej rozporządzeniu ograniczenie czasowe do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Dla choroby słuchu okres upoważniający do jej rozpoznania, pomimo ustania narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy wynosi 2 lata. Wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi mieć miejsce w okresie zatrudnienia lub we wskazanym wyżej okresie2 lat od zakończenia narażenia zawodowego. W niniejszej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego, co do ewentualności zaistnienia choroby zawodowej u G. K.. Jak wynika z zapisu " Karty oceny narażenia zawodowego" pracodawca wypełnił [...] r. w związku z podejrzeniem obustronnego ubytku słuchu typu ślimakowego wymienionego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Zarówno z "Karty oceny narażenia" jak i "Świadectwa pracy" skarżącego wynika bezspornie, że pozostawał on w stosunku pracy do [...] 2002 r., ale faktycznie świadczenie pracy zakończył [...] 1999 r., gdyż od tej daty korzystał z urlopu [...]. Tym samym z zestawienia dat wynika, że upłynął okres 2 lat od ustania narażenia zawodowego do sporządzenia przez pracodawcę wskazanego wyżej dokumentu, który jest pierwszym udokumentowanym objawem niedosłuchu znajdującym się w aktach sprawy. Następnym dokumentem jest orzeczenie lekarskie z [...] r. Z zapisu w pozycji 8 Karty oceny narażenia zawodowego wynika jednak, że podejrzenie choroby zawodowej zgłosił lekarz z Poradni przy "A". Zapis ten wskazuje, że skarżący cierpiał na niedosłuch przed [...] 2002 r. Potwierdził powyższe skarżący w swoim oświadczeniu złożonym na rozprawie w dniu 20 marca 2006 r. We wskazanym już orzeczeniu lekarskim z [...] r. nie odniesiono się do kwestii dokumentacji lekarskiej i pierwszego rozpoznania u skarżącego niedosłuchu. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdzono "obustronny niedosłuch typu odbiorczego" i dalej słuch społecznie wydolny. Przesunięcie progu słuchu dla ucha prawego i lewego wynosi [...] dB. Stwierdzone przesuniecie progu słuchu nie uzasadnia stwierdzenia choroby zawodowej. Tym samym nie użyto określenia wynikającego z rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych..., które pod pozycją 21 zawiera zapis: obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczany jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, chociaż wskazano kryterium wynikające z tego zapisu. Orzeczenie wydano na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej obejmującej audiometrię tonalną i impedancyjną. Zaś z orzeczenia lekarskiego z [...] r., wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że stwierdzono "niedosłuch odbiorczy obustronny pozaślimakowy". Średnie ubytki słuchu wynoszą dla UP-[...] db, a dla UL – [...]. Jako uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazano charakter rozpoznanego niedosłuchu (pozaślimakowy) oraz kryterium wielkości ubytku słuchu (poniżej 45 dB dla ucha lepiej słyszącego). Wystąpienie sprzeczności w wydanych orzeczeniach nie dostrzegł organ odwoławczy i nie poczynił żadnych ustaleń mających na celu ich wyjaśnienie. Nie przesłuchał skarżącego na okoliczność prowadzonego leczenia słuchu czy daty stwierdzenia niedosłuchu, posiadanej dokumentacji lub wskazania miejsca gdzie się ona znajduje ani daty powzięcia przez lekarza podejrzenia choroby zawodowej słuchu. Nie zażądał także od odwoławczej jednostki orzeczniczej wydania uzupełniającej opinii celem wyjaśnienia istotnych różnic co do charakteru stwierdzonego niedosłuchu i możliwości ich występowania. Jak wynika z zapisu § 8 pkt 2 rozporządzenia wskazanego wyżej, jeżeli organ inspekcji sanitarnej uzna, że orzeczenie lekarskie budzi jego wątpliwości ...może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy mimo sprzeczności występujących w wydanych opiniach, nie powziął żadnych wątpliwości, a w konsekwencji nie wykorzystał posiadanych uprawnień. Nie wyjaśnił tez dlaczego uznał, że orzeczenie jednostki orzeczniczej drugiego szczebla jest dla niego wiarygodne, a orzeczenie go poprzedzające chociaż wydane w oparciu o badania przeprowadzone tymi samymi metodami pozbawione jest mocy dowodowej. Mając na względzie powyższe zasadnym jest stwierdzenie, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji uchybił dyspozycji art. 7, art. 77 oraz dyrektywie wnikliwej i konsekwentnej oceny wiarygodności zebranego materiału dowodowego, wynikającej z art. 80 k.p.a. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. Z konstrukcji prawnej choroby zawodowej wynika obowiązek wykazania bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości występujących w toku prowadzonego postępowania dowodowego, a wydana przez niego decyzja winna być zgodna z prawem. Winien pamiętać, że jak to już wielokrotnie podkreślano w innych orzeczeniach sądowych w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie jest opinią podlegającą ocenie tak jak każdy inny dowód zebrany w toku postępowania. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiedzy specjalistycznej, w tym wypadku schorzenia słuchu, i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona. Dopiero gdy odpowiada tym warunkom stanowi podstawę wydania prawidłowej decyzji. Tym bardziej nie może stanowić podstawy wydania decyzji materiał dowodowy zawierający sprzeczne w swej treści dowody, bez odniesienia się organu które i dlaczego uznał za wiarygodne i mające moc dowodową, a którym tej wiarygodności i dlaczego odmówił. W tym miejscu należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem, co oznacza, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną, niezależnie od podniesionych w niej zarzutów i zawartych wniosków, ocenia czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce to w określonych prawem sytuacjach (art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. nr 153, poz. 1270) wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni powyższe rozważania Sądu i uzupełni materiał dowodowy we wskazanym kierunku. W szczególności zgromadzi pełną dokumentację lekarską choroby słuch skarżącego, zażąda opinii uzupełniającej lub konsultacji celem wyjaśnienie sprzeczności występujących w opiniach już wydanych. Mając na względzie powyższe, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy, została ona uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art.152 p.p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.