III SA/Gl 1084/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik- Bury, Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zatwierdzenie zaktualizowanego regulaminu gier 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia 26 marca 2015 roku działając na podstawie art. 221, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 235 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz. 749 ze zm., dalej O.p.) oraz art. 8 ustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009 roku (Dz.U. nr 201,poz.1540, ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia "A" sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] roku pozostawiającego bez rozpatrzenia wniosek strony z dnia [...] roku o zatwierdzenie zaktualizowanego regulaminu do gier na automatach o niskich wygranych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] roku zatwierdził regulamin gier na automatach o niskich wygranych, stanowiący integralna część wydanego "A" sp. z o.o. w K. zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Pismem z dnia [...] roku spółka złożyła wniosek do Dyrektora Izby Celnej w K. o zatwierdzenie zaktualizowanego regulaminu gier na automatach o niskich wygranych stanowiących załącznik do decyzji z dnia [...] roku. Wniosek ten był wielokrotnie modyfikowany, a decyzją z dnia [...] roku odmówiono uwzględnienia wniosku. Decyzją z dnia [...] roku Dyrektor Izby Celnej w K. działając jako organ odwoławczy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] roku. Na powyższą decyzje strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013 roku (sygn.. akt III SA/Gl1715/13) uchylił zaskarżoną decyzję, a prawomocny wyrok został doręczony organowi w dniu [...] roku. Wykonując wyrok Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił własną decyzję i pismem z dnia [...] roku wezwał stronę do wskazania trybu rozpatrzenia wniosku, pouczając stronę, że nie uzupełnienie wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma spowoduje pozostawienie go bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. W odpowiedzi na powyższe strona reprezentowana przez fachowego pełnomocnika stwierdziła, że żądanie organu nie znajduje żadnego uzasadnienia. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] roku pozostawił bez rozpatrzenia wniosek strony z dnia [...] roku. Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie wykazując, że skoro wniosła o zatwierdzenie zmian w regulaminie, to nie wnosiła o rozpoznanie tego wniosku w trybie wznowienia postępowania, tudzież stwierdzenia nieważności. Dyrektor Izby Celnej w K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy powołał się na art. 8 ustawy o grach hazardowych, który pozwala do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosować odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie art. 239 O.p. w sprawach nieuregulowanych w Rozdziale 16 do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z kolei art. 235 O.p. stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W sprawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję odmawiającą zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku zatwierdzającej regulamin gier na automatach o niskich wygranych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skoro regulamin gry na automatach do gier o niskich wygranych został zatwierdzony ostateczną decyzją to rozważenia wymagało w jakim trybie procesowym należało rozpatrywać wniosek strony, a takich rozważań nie poczyniono. Ze względu na treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe oraz inne osoby w przewidzianych prawem przypadkach. Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ związany jest treścią wyroku i zobowiązany jest do dokonania czynności wskazanych przez sąd. Wypełniając dyspozycje powołanych przepisów Dyrektor Izby Celnej uchylił własną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie organu sprawa wróciła do poziomu pierwotnego rozpoznania wniosku strony z dnia [...] roku, a w konsekwencji do poziomu oceny pod kątem zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 O.p.). Wobec powyższego pismem z dnia [...] roku organ wezwał stronę do przedstawienia aneksu do regulaminu gier na automatach o niskich wygranych, uwzględniającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2013 roku oraz wytyczne organu II instancji wyrażone w decyzji z dnia [...] roku. W odpowiedzi strona przedłożyła zaktualizowany aneks do zatwierdzonego decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. regulaminu gier na automatach o niskich wygranych. Strona w piśmie z dnia [...] roku nie wskazała trybu załatwienia jej wniosku, a jedynie złożyła oświadczenie, że żądanie wskazania takiego trybu nie znajduje uzasadnienia. Mają na uwadze powyższe Dyrektor Izby Celnej pozostawił wniosek strony z dnia [...] roku bez rozpatrzenia. Pismem z dnia [...] roku strona złożyła skargę na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do merytorycznego rozpoznania organowi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. Naruszenie art. 169 § 1 i 4 O.p. polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, w której: - na tym etapie postępowania, wobec wcześniejszego wielokrotnego, merytorycznego rozpoznania wniosku, nie sposób buło uznać, że wniosek zawiera jakiekolwiek braki formalne uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy, a uprawniające do zastosowania trybu przewidzianego w tym przepisie; - brak wskazania trybu rozpoznania wniosku nie może w ogóle stanowić braku formalnego, albowiem kategoria braków formalnych odnosi się do takich braków, których nieuzupełnienie uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, czemu przeczy właśnie wielokrotne merytoryczne rozpoznawanie sprawy, zaś sam wniosek winien być oceniany ze względu na jago treść, jednoznacznie identyfikująca tryb, w jakim ma zostać rozpoznany, a nie faktyczne określenie jego nazwy; 2. Naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1 O.p. polegające na procedowaniu nad wnioskiem z nasuszeniem zasad sprawności i szybkości postępowania, a w sprzeczności z zasadą budowania zaufania do organów państwa, przy stosowaniu instrumentalnej i absurdalnej argumentacji, pozostającej wręcz w sprzeczności z prawem. Jednocześnie zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, a to art. 127 O.p. oraz art. 2, art. 7 i art. 78 Konstytucji RP, polegające na dokonaniu kontroli odwoławczej przez ten sam organ, którego postanowienie było przedmiotem zaskarżenia, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, wpływając jednocześnie na rzetelność i prawidłowość postępowania sądowo-administracyjnego. W oparciu o art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym strona wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu zagadnienia prawnego dotyczącego zgodności art. 13 § 1 pkt 2 lit. c O.p. z art. 2, art. 7 oraz art. 78 Konstytucji RP, w zakresie w jakim pozwala na wykonanie kontroli odwoławczej poprzez ten sam organ, który wydał rozstrzygnięcie w I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska strona skarżąca wskazała, że wniosek strony z dnia [...] roku podlegał już ocenie merytorycznej, a następnie kontroli sądowej, zaś wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 16 grudnia 2013 roku kierowane były do organu, a nie do strony. Powoływanie się przez organ na związanie powołanym wyrokiem jest wypaczeniem podnoszonych przez sąd uwag. W niniejszej sprawie wezwanie do wskazania trybu sprowadza się do nazwy pisma, tym bardziej, że pismo złożone pierwotnie zostało zatytułowane zmiany w regulaminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z wymienionych wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek strony skarżącej złożony w dniu [...] roku o zatwierdzenie zaktualizowanego regulaminu gier na automatach o niskich wygranych zatwierdzonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku stanowiącego załącznik do decyzji udzielającej spółce zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. W tym miejscu należy podkreślić, że w dacie wydania wyroku w niniejszej sprawie zezwolenie to, wydane na przeciąg 6 lat wygasło. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, którym organ ten odmówił dokonania zmian w regulaminie gier na automatach o niskich wygranych, a rozstrzygnięcie to odnosiło się do meritum sprawy, to jest do oceny czy wniosek zawierał jedynie uregulowania związane z dostosowaniem treści regulaminu do przepisów ustawy o grach hazardowych, czy tez wykraczał poza te kwestie i stanowił nowy regulamin. Wówczas organ badając treść wniosku pod względem merytorycznym nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, a zarzuty dotyczyły głównie zasad sterowania grą. Kwestie te zostały omówione i ocenione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2013 roku ( strona 28-29 ). W szczególności podkreślono, że organ nie odniósł się do wniosku strony, nie rozpoznał istoty sprawy mimo jasnej dyspozycji art. 207 O.p. mającej w sprawie zastosowanie z mocy art. 8 ustawy o grach hazardowych. Nadto wskazano, że rozważenia ze strony organu wymagało w jakim trybie wniosek należy rozpoznać, a takich rozważań nie zawierała zaskarżona decyzja. W odpowiedzi na tak sformułowane stanowisko sądu organ wezwał stronę do wskazania trybu w jakim winien być rozpoznany jej wniosek, a wskutek braku satysfakcjonującej odpowiedzi strony wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia. Organ zasadnie podkreślił, że z mocy art. 153 p.p.s.a. związany jest stanowiskiem sądu zajętym w konkretnej sprawie, jednakże ograniczenie się do wezwanie strony do wskazania trybu rozpoznania wniosku nie wypełnia zaleceń sformułowanych przez ten sąd, co do rozpoznania merytorycznego wniosku. Podkreślić również należy, że organy z mocy art. 13 ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U.2004.4.27 j.t.) umocowane były do dokonywania zmian w regulaminach gier, a zatem ten tryb postępowania na mocy poprzednio obowiązujących przepisów był mu znany, co winno wesprzeć sprawne i racjonalne rozpoznanie wniosku strony skarżącej. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 117 ustawy o grach hazardowych, który stanowi, że zatwierdzone przed dniem wejścia w życie ustawy regulaminy gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia oraz na treść art. 129 ust. 1 ustawy, który stwierdza, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Kwestie objęte wnioskiem reguluje również art. 137 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym do regulaminów gier, o których mowa w art. 129 ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 61 ust. 1 i 4, z tym że w regulaminie gier na automatach o niskich wygranych nie określa się wysokości kapitału przeznaczonego do natychmiastowej wypłaty wygranych. Właściwy do zatwierdzania regulaminu gier i jego zmiany jest organ właściwy do udzielenia zezwolenia w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy. W rozpoznawanym postępowaniu kwestie objęte wymienionymi przepisami nie zostały rozważone przez organ w kontekście zaleceń sądu zawartych w wyroku z dnia 16 grudnia 2013 roku, a winny one być przedmiotem zainteresowania organu. Wobec powyższego zarzuty zawarte w skardze, a odnoszące się do naruszenia powołanych tam przepisów Ordynacji podatkowej zasługują na uwzględnienie, w szczególności w zakresie naruszenia zasady szybkości postępowania i budowy zaufania do organów państwa. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu zagadnienia prawnego dotyczącego zgodności art. 13 § 1 pkt 2 lit. c O.p. z art. 2, art. 7 oraz art. 78 Konstytucji RP, w zakresie w jakim pozwala na wykonanie kontroli odwoławczej poprzez ten sam organ, który wydał rozstrzygnięcie w I instancji. W ocenie Sądu przepisy te nie stoją w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania, a praktyka ich stosowania nie budzi wątpliwości, co znajduje odpowiednie oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Biorąc powyższe pod uwagę Sad na mocy art. 146 § 1, art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.