III SA/Gl 1084/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą hurtową metali i rud metali. Z uwagi na likwidację prowadzonej działalności nie posiada środków pieniężnych. Jej rachunki bankowe zostały zamknięte, a Spółka poza kapitałem zakładowym rzędu 58.000,00 zł i wierzytelnościami w kwocie 150.000,00 zł, które są w toku egzekucji, innych składników majątku nie posiada. Tym bardziej, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę. Ponieważ bliższych danych w tym zakresie nie podała, pismem z dnia [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku wskazując szczegółowo jakie dokumenty źródłowe należy nadesłać. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy przedłożono: wypowiedzenia rachunków bankowych w "A", "B" oraz "C", deklaracje VAT-7 za okres od października 2017 r. do grudnia 2017 r. wraz z raportami kasowymi z tego okresu, sprawozdanie finansowe za 2015 r., gdzie zaksięgowana została strata rzędu 20.146,38 zł oraz wykaz wierzytelności na dzień [...] r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – może nastąpić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Podobnie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które stosownie do art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, może nastąpić dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a. możliwość ustanowienia fachowego pełnomocnika zachodzi jedynie wtedy, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. umowy zlecenia). Dlatego też składany przez stronę wniosek powinien - zgodnie z art. 252 § 1 i § 1a ustawy p.p.s.a. - zawierać stosowne oświadczenie w tym przedmiocie (vide: rubryki 11 i 12 urzędowego formularza), które z uwagi na to, że składane jest pod odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 233 § 1 w zw. z § 6 Kodeksu karnego, winno pokrywać się ze stanem faktycznym sprawy. Tymczasem jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, skarżąca Spółka reprezentowana jest przez adwokata M. Z., któremu [...] r. udzieliła stosownego pełnomocnictwa (vide: k-25). Ponieważ okoliczność ta wyklucza ustanowienie tego pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy, złożony w tym zakresie wniosek – jako niedopuszczalny - nie mógł zostać uwzględniony. Zastosowanie instytucji podstawienia nie jest bowiem możliwe, gdyż z treści art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy jej nie obejmuje i nie dotyczy. Odnosząc się natomiast do drugiej części złożonego wniosku to jest zwolnienia skarżącej Spółki z kosztów sądowych (to jest opłat sądowych i wydatków) należy zauważyć, że przedmiotem skargi jest decyzja określająca przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług. To z kolei oznacza, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy wynosić będzie 500,00 zł. Mając na uwadze powyższe, w tym posiadane przez Spółkę wierzytelności w kwocie ponad 150.000,00 zł, twierdzenie jakoby poniesienie należnych w sprawie kosztów sądowych, przekraczało jej możliwości finansowe nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Podobnie jak okoliczność, iż Spółka nie osiąga dochodów, a za 2015 r. zadeklarowała stratę rzędu 20.146,38 zł, bo skoro w deklaracji VAT-7 za grudzień 2017 r. wykazała podstawę opodatkowania rzędu 6.100,00 zł, to przedłożony przy piśmie z dnia [...] r. bilans wraz z rachunkiem zysków i strat nie był ostatnim dokumentem księgowym, do którego sporządzenia była zobowiązana zgodnie z ustawą o rachunkowości czy ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych regulującą obowiązek sporządzania na ich podstawie zeznań podatkowych CIT-8. Tym samym przyjąć należało, że brak tych kluczowych przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów i wynikających z nich informacji nie pozwala w sposób rzetelny i wiarygodny ocenić jakie są możliwości finansowe skarżącej Spółki, skoro informacja o zawieszeniu prowadzonej działalności, czy prowadzeniu postępowania upadłościowego w KRS nie została zamieszczona. Wprawdzie rachunki bankowe Spółki w "A", "B" oraz "C" zostały zlikwidowane, niemniej jednak z postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. ustalono, że nie były to jedyne rachunki, którymi Spółka dysponowała, albowiem "D", "E" oraz "F" również takowe rachunki dla Spółki prowadziły. I choć z informacji pochodzących z tych banków wynikało, że te nie odnotowały żadnych obrotów, to powyższe nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Wskazane wyżej dane obrazowały bowiem stan rachunków na dzień [...] r., [...] r. oraz [...] r. Natomiast aktualne dane w tym zakresie nie zostały w żaden sposób podane. A ponieważ podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, a kodeks spółek handlowych przewiduje również rozwiązania, za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2017 r., poz. 1577), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To oznacza, że osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Ponieważ powyższe w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło (vide: raporty kasowe z okresu ostatnich trzech miesięcy i wykazany [...] r. przychód rzędu 7.503,80 zł przy rozchodzie wynoszącym 703,40 zł). Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.