III SA/Gl 1085/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata z wyboru, złożyła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie wolnienia od kosztów sądowych. Wniosek skarżąca uzasadniła tym, że spółka znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji – nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi ponieważ wszystkie jej rachunki bankowe oraz wierzytelności są zajęte. Jednocześnie prowadzona jest wobec spółki egzekucja, a jej zobowiązania wynoszą łącznie ponad [...] zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...]zł, a wartość środków trwałych wynosi [...]zł. W ubiegłym roku obrotowym spółka poniosła stratę w kwocie [...]zł. Wnioskodawca nie posiada gotówki zdeponowanej na swoim rachunku bankowym. Do wniosku dołączono kserokopie wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego w "A" (mało czytelne) oraz kserokopię zeznania podatkowego CIT-8 wraz ze sprawozdaniem finansowym za [...] r. (to jest bilansem, rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową). Zaznaczyć należy, że przedmiotowy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tej sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie – do których należy niewątpliwie zaliczyć wydane wcześniej postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że rozpoznając niniejszy wniosek w aspekcie w art. 165 P.p.s.a., żadnej takiej zmiany nie dopatrzył się. Zasadniczo nie dołączono do akt sprawy żadnych dokumentów, które wskazywałyby na pogorszenie sytuacji wnioskodawcy. Od postanowienia tego został wniesiony sprzeciw, w którym domagano się zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w żądanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że spółka nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub ewentualnie nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu podjęta została polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. W ocenie pełnomocnika wnioskodawcy, dokumenty przedłożone do akt sprawy jednoznacznie wskazują na to, że spółka nie posiada żadnych środków finansowych. Wszystkie rachunki bankowe spółki oraz jej wierzytelności są zajęte. Tymczasem łączna kwota opłat sądowych wynosi [...]zł (dwie sprawy zawisłe przed tutejszym Sądem). Spółka w [...] r. nie osiągnęła żadnego zysku, aktualnie natomiast nie prowadzi działalności gospodarczej. W efekcie spółka nie posiada jakichkolwiek środków finansowych. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy, jej sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu od momentu złożenia pierwszego wniosku, ponieważ spółka nie uzyskuje żadnego przychodu, ponosząc równocześnie wysokie koszty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Wnioskodawca nie zdołała wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. W sprzeciwie podjęto w zasadzie polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, poczynionymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Tak więc nie może ostać się argument pełnomocnika wnioskodawcy, zgodnie z którym przedłożone do akt sprawy dokumenty i materiały źródłowe jednoznacznie wskazują na to, że skarżąca nie posiada żadnych środków finansowych. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą spółkę. Do wniosku dołączono zeznanie CIT-8 za [...] r. sprawozdanie finansowe za [...] r. oraz wyciąg z rachunku bankowego spółki w "A" Odnosząc się do wyciągu z ww. rachunku bankowego zaznaczyć należy, że dokonano prawidłowej jego analizy – na ile pozwala na to czytelność wyciągu i stan jego kserokopii. Faktem jest, że transakcje obciążeniowe przeważają w opisanym na tym rachunku czasie transakcje uznaniowe. Niemniej jednak – ostatnie saldo na tym rachunku bankowym wyniosło [...]zł (stan na dzień [...]r.). z wyciągu tego wynika, że saldo końcowe zmniejsza się regularnie o kwotę [...] zł miesięcznie z tytułu stałych opłat okresowych (opłat za prowadzenie rachunku bankowego). Trudno przyjąć, że podmiot posiadający rachunek bankowy ze zdeponowaną na nim gotówką w takiej kwocie, nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Tym bardziej, że spółka nie wykazała faktycznego stanu prowadzonego postepowania egzekucyjnego. Referendarz uwzględnił w uzasadnieniu fakt zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże przesłanką uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka tymczasem jest reprezentowana w sprawie przez adwokata z wyboru, a stan (saldo) jej rachunku bankowego w Alior Banku nie wskazuje na to, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych w obu zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach. Należy pokreślić, że spółka, reprezentowana w całym toku postępowania sądowoadministracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, była już wzywana (wezwaniem Sądu z dnia [...]r.) przy rozpoznawaniu sprzeciwu od poprzedniego orzeczenia referendarza sądowego o określony zestaw materiału źródłowego – w tym o: raport kasowy za ostatnie sześć miesięcy oraz nadesłanie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki. Powyższy zestaw materiałów nie stanowił załącznika do kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również nie został załączony do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. Zaznaczyć należy, że jeżeli spółka oświadcza konsekwentnie, że nie ma środków pieniężnych na kontach bankowych – z uwagi na zajęcie kont bankowych (wszystkich kont bankowych) – domniemywać można, że rachunek w "A" nie jest jedynym rachunkiem bankowym posiadanym przez wnioskującą spółkę. Tymczasem do akt sprawy nadesłano kserokopie wyciągów bankowych tylko z tego jednego rachunku bankowego. Ponadto istotne informacje o rzeczywistej kondycji finansowej spółki można byłoby ustalić na podstawie raportu kasowego. Wskazywałby ten raport bowiem to, czy spółka rzeczywiście nie posiada dostępu do tzw. "żywej gotówki". Tymczasem brak raportu kasowego, czy też wyciągów z innych rachunków bankowych uniemożliwia dokonania takiej weryfikacji. Spółka reprezentowana przez adwokata w sprawie, składając wniosek o zmianę negatywnego postanowienia w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów powinna z własnej inicjatywy uwzględnić te materiały – tym bardziej, że o materiały te wzywano przecież już pełnomocnika spółki w [...] r. – na etapie rozpoznawania pierwszego sprzeciwu spółki. Dokumentów tych nie nadesłano przy pierwszym sprzeciwie, nie nadesłano ich również obecnie – ani przy kolejnym wniosku o prawo pomocy, ani przy sprzeciwie od kolejnego postanowienia referendarza sądowego w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że brak jest więc jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia sprzeciwu, ponieważ skarżąca spółka nie zdołała wykazać, że nie posiada środków, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.