III SA/Gl 1088/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie inne – przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku oraz w piśmie z dnia [...] r. oświadczył z kolei, że domaga się jedynie zwolnienia od wspomnianego wpisu. Uzasadniając swoje żądanie, wnioskodawca zwrócił w szczególności uwagę na wymagający kosztownego leczenia stan zdrowia swój i małżonki. Według wniosku utrzymuje się on wraz z małżonką ze świadczeń [...] i nie posiada majątku poza nieruchomością rolną o powierzchni [...] ha. W piśmie z dnia [...] r. skarżący podniósł, że jest po ciężkiej [...], zaś jego małżonka od dłuższego czasu cierpi na chorobę [...] oraz że związane z tym wydatki na leki przekraczają kwotę [...] zł. Podkreślił, iż zamieszkuje wspólnie z córką i jej rodziną, jednak z powodu [...] zięcia samodzielnie ponosi wysokie koszty utrzymania domu. Stwierdził zarazem, iż zmuszony był zaciągnąć pożyczkę na zakup [...]. W piśmie z dnia [...] r. wnioskodawca określił wysokość tej pożyczki na [...] zł. Przyznał wszelako, że nie potrafi tego wydatku udokumentować. Jak zaznaczył przy tym, pomimo wspólnego zamieszkania z córką, prowadzi wraz z małżonką oddzielne gospodarstwo domowe. Wykonując dwukrotne wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, skarżący nadesłał m. in.: "odcinek" [...] swej małżonki (w [...] wypłacono jej świadczenie w kwocie [...] zł), wyciąg z rachunku bankowego skarżącego obrazujący operacje wykonane w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. (według niego na rachunek przelano [...] w wysokości [...] zł, a ze środków nań zgromadzonych opłacono m. in. raty kredytowe w łącznej wysokości [...] zł; ujemne saldo końcowe wyniosło [...] zł), kopie rachunków dotyczących utrzymania domu wystawionych zarówno na nazwisko skarżącego (np. rachunek za paliwo gazowe za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. opiewający na kwotę [...] zł), jak i na nazwisko jego zięcia (np. rachunki za energię elektryczną w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. na łączną kwotę [...] zł), dokumentów związanych ze stanem zdrowia skarżącego i jego małżonki, m, in. orzeczeń zaliczających ich do [...] stopnia [...], oraz ze zobowiązaniami zaciągniętymi przez skarżącego (umowę kredytu zawarto w dniu [...] r., a umowę pożyczki w dniu [...] r.). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku, w pierwszej kolejności należy sprecyzować jego zakres, gdyż oświadczenia skarżącego nie są w tej materii jednolite. Przyjąć zatem trzeba, że jego żądanie obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego. Po pierwsze bowiem jest to wersja korzystniejsza z punktu widzenia praw strony, gdyż jej wniosek zostanie oceniony niejako w szerszym kontekście, po drugie zaś taki zakres wynika z rubryki nr 4 urzędowego formularza, którą przeznaczono właśnie do składania tego rodzaju oświadczeń. Skarżący, zgodnie z zamieszczonym w formularzu pouczeniem, wykreślił wszak wszystkie wskazane zakresu wniosku poza zwolnieniem od kosztów sądowych i ustanowieniem radcy prawnego. Zgodnie zatem z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna więc udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż przesłanka ta w stosunku do niego zachodzi. W ramach jego gospodarstwa domowego uzyskiwany jest bowiem stały dochód, który nie tylko wystarcza na pokrycie wszystkich tych udokumentowanych wydatków, jakie niewątpliwie są przez niego osobiście ponoszone, ale także wydatki te przewyższa. Spostrzeżenie to potwierdza pośrednio okoliczność, iż możliwości płatnicze wnioskodawcy nie powstrzymują go od zaciągania kredytów i pożyczek, czyli w praktyce od zobowiązywania się do regularnego spłacania rat w dłuższej perspektywie czasowej. Nie mniej jednak fakt ten nie przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku, skoro umowy w rozpatrywanym zakresie zostały zawarte jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, kiedy skarżący nie musiał się liczyć z kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Pewne znaczenie ma natomiast to, iż skarżący, jak przyznał w skardze, prowadzi aktywnie działalność rolniczą, co powinno przyczynić się do poprawy jego sytuacji życiowej. To, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazał on także, iż nie może on ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 tego Prawa, m. in. albo zwolnienie od kosztów sądowych, albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie rozpoznającego wniosek zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy właśnie w tym zakresie – poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Znaczną część dochodów skarżący musi bowiem przeznaczać na spłatę comiesięcznych rat. Nie można również tracić z pola widzenia poważnych problemów zdrowotnych wnioskodawcy i jego małżonki, z którymi muszą się wiązać istotne wydatki, niewątpliwie nieodbiegające zbytnio od kwoty wskazanej w oświadczeniu. Pod uwagę należy również wziąć niezbędne koszty utrzymania, w tym także wydatki na ogrzanie domu, które nie zostały udokumentowane. Zaznaczyć wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie radcy prawnego przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Został on już przecież zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest na razie konieczny. Zgodnie wszak z art. 175 § 3 pkt 1 oraz art. 194 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 tego Prawa Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według jego art. 134 § 1 nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.