III SA/Gl 109/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant St. sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 6 grudnia 2022 r. nr PSIII.8640.585.2022 w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 21 października 2022 r. nr [...]. Decyzją z 6 grudnia 2022 r. nr PSIII.8640.585.2022 Wojewoda Śląski, na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 690 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm. – dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T.S., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 21 października 2022 r. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na mocy decyzji organu pierwszej instancji T.S. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej z dniem 11 października 2022 r. na okres 180 dni. Z zebranych w sprawie dokumentów źródłowych wynikało, że nie stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. w wyznaczonym terminie, co skutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnego na wskazany w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy okres. T.S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wyjaśniając, że o przyczynie niestawiennictwa powiadomiła telefonicznie 11 października 2022 r. i osobiście 12 października 2022 r. Wskazała, że list polecony, pod adresem korespondencyjnym, odebrał jej bratanek 10 października 2022 r. Z listem zapoznała się 11 października 2022 r., kiedy przyjechała do mamy. Nie mogła jednak dopełnić nałożonego na nią obowiązku stawienia się 11 października 2022 r., o godzinie 11:45, ponieważ musiała sprawować osobistą opiekę nad schorowaną 82-letnią mamą. Nie miała możliwości zapewnienia mamie natychmiastowej opieki osoby trzeciej. Czas powzięcia wiadomości o obowiązku stawienia się, a wyznaczoną datą był za krótki i obowiązek stawienia się był niemożliwy do spełnienia po zaistnieniu okoliczności, które były od niej niezależne. Organ odwoławczy nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy. Wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Natomiast pozbawienie statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 w/w ustawy następuje, gdy ten nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W rozpoznawanej sprawie odwołująca się, jako osoba bezrobotna, została zobowiązana do zgłoszenia się 11 października 2022 r., o godzinie 11:45 w Dziale ds. pośrednictwa i poradnictwa, wysoki parter, stanowisko 15, celem aktywizacji zawodowej. W terminie tym nie zgłosiła się. Z analizy akt sprawy wynikało, że 11 października 2022 r. T.S. (dalej jako bezrobotna) telefonicznie powiadomiła, że wezwanie do stawienia się odebrał jej krewny 10 października 2022 r. Wyjaśniła, że powodem niestawiennictwa jest choroba matki, którą się opiekuje. Sama też jest przeziębiona. W adnotacji z rozmowy telefonicznej pośrednik pracy zamieścił informację, że odwołująca została pouczona o konieczności przedstawienia zwolnienia lekarskiego, gdyż w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa zostanie wyrejestrowana z ewidencji osób bezrobotnych. W urzędzie pracy stawiła się 12 października 2022 r. składając stosowne oświadczenie o przyczynie niestawiennictwa. Wskazana okoliczność, zdaniem organu, nie stanowiła "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa". Nie była bowiem obiektywną przeszkodą uniemożliwiającą zgłoszenie się w urzędzie pracy. W rachubę mogły wchodzić jedynie nagłe przeszkody, na które strona nie miała wpływu. Okolicznościami takimi są np. nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Co istotne to rolą bezrobotnego jest przekonanie organu, że wykonanie ciążącego na nim obowiązku, było niemożliwe z powodów od niego niezależnych. Ewentualnemu oświadczeniu bezrobotnego muszą towarzyszyć dodatkowe dowody, które uwiarygodnią jego twierdzenia. W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że odwołująca dopełniła warunku powiadomienia w okresie 7 dni o przyczynie niestawiennictwa. Nie przedstawiła jednak dowodu na poparcie podnoszonych twierdzeń. Tym samym uniemożliwiła dokonanie oceny czy powód, dla którego nie mogła wywiązać się z przyjętych zobowiązań, faktycznie wystąpił i był przyczyną uzasadnioną (nagłą i nieoczekiwaną). Świadoma swoich obowiązków jako osoby bezrobotnej nie zadbała o zaświadczenie, które mogłoby potwierdzić konieczność zapewnienia osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny. Tymczasem z porady lekarskiej mogła skorzystać jeśli nie osobiście to np. w ramach teleporady lub wizyty domowej, gdyż okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie. Dlatego organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko organu I instancji pozbawiające T.S. statusu osoby bezrobotnej na okres 180 dni było prawidłowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła T.S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że skarżąca dopełniła obowiązku złożenia oświadczenia o przyczynie nieobecności w wyznaczonym terminie, jednakże nie przedstawiła dowodów potwierdzających przyczyny niestawiennictwa. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewiduje, że bezrobotny musi udowodnić (udokumentować) przyczyny niestawiennictwa. Bezrobotny ma jedynie wskazać uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa w wyznaczonym przez urząd terminie. W jej ocenie nie można jej zarzucić braku dyspozycyjności w stosunku do urzędu pracy, gdyż niezwłocznie poinformowała o niemożności stawienia się i przyczynie niestawiennictwa, a po ustaniu przeszkody stawiła się w urzędzie następnego dnia składając stosowne oświadczenie o przyczynie niestawiennictwa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stano-wisko. Wynikający z akt i przedstawiony przez strony stan faktyczny jest następujący. Pismem z 3 października 2022 r. skarżąca została wezwana do stawienia się 11 października 2022 r. o godz. 11.45 w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. celem aktywizacji zawodowej. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w trybie art. 43 k.p.a., to znaczy 10 października odebrał je dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Doręczenie wezwania w tym trybie miało zatem miejsce 10 października 2022 r. W wyznaczonym dniu – 11 października skarżąca skontaktowała się telefonicznie z Powiatowym Urzędem Pracy i poinformowała, że nie może stawić się tego dnia w Urzędzie, ponieważ opiekuje się chorą matką i sama nie czuje się dobrze. Zastosowany przez Urząd przepis prawa, stanowiący podstawę jego decyzji, to art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia o treści: Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który: nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Dla oceny zasadności skargi konieczne są wykładnia tego przepisu i ocena jego zastosowania w przedstawionym tu stanie faktycznym. Wykładnia musi dotyczyć w szczególności użytego w nim sformułowania ... nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawienia się... , ponieważ do tego sprowadza się istota tego sporu. Skarżąca powiadomiła Urząd w dniu wyznaczonym na spotkanie o niemożności przybycia i wskazała przyczynę swej nieobecności. Urząd najwyraźniej domaga się dowodu potwierdzającego wskazane przez skarżącą przyczyny niestawienia się na spotkanie, którym byłoby zaświadczenie lekarskie. Można zgodzić się z twierdzeniem, że z zacytowanego tu przepisu nie wynika wprost obowiązek przedstawienia dowodów co do przyczyny niestawienia się w urzędzie. Bezpośrednie odczytanie tego przepisu wskazywać by mogło na to, że obowiązek ten został sprowadzony do powiadomienia o uzasadnionej przyczynie nie-stawienia się. Nie mniej jednak, skoro rolą organu jest ocena, czy przyczyny te są uzasadnione, to muszą to być przyczyny, które zaistniały realnie, bo tylko takie usprawiedliwiają niestawienie się na wezwanie. Organ ma zatem prawo domagać się przynajmniej uprawdopodobnienia ich zaistnienia, a w określonych okolicznościach nawet udowodnienia. W tym zatem zakresie Sąd podziela stanowisko organu co do wykładni przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Sąd nie zgadza się jednak z zastosowaniem tego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Otóż wezwanie, i to w trybie zastępczym, zostało skarżącej doręczone w przeddzień spotkania wyznaczonego na godzinę przedpołudniową. Nie można jednak nie uwzględnić tego, co wynika z wyjaśnień skarżącej, że faktycznie wezwanie zostało jej przekazane 11 października, a zatem w dniu, na który zostało wy-znaczone spotkanie w Urzędzie. O ile data 10 października, czyli data doręczenia wezwania trybie art. 43 k.p.a., musi być przyjęta jako otwierająca bieg terminu 7 dniowego z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia, o tyle przy ocenie realnej możliwości stawienia się w urzędzie w wyznaczonym dniu nie sposób nie uwzględnić dnia faktycznego dotarcia wezwania do osoby zobowiązanej. Reakcja skarżącej była prawidłowa i natychmiastowa. Tego samego dnia powiadomiła organ o niemożliwości stawienia się w Urzędzie. Przepis ustawy pozostawiał skarżącej 7 dni na wypełnienie tego obowiązku. Sąd uważa, że zastosowanie w tym stanie przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia nie było właściwe. Wzywanie osób bezrobotnych do urzędu ma na celu sprawdzenie ich gotowości do podjęcia pracy, co jest stwierdzeniem oczywistym. Gotowość ta musi być realna i wykazywana przez bezrobotnego, ale nie może być utożsamiana z zakazem opuszczania miejsca zamieszkania, bo w każdej chwili można spodziewać się wezwania z dnia na dzień do stawienia się w urzędzie. Skarżąca została zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku 5 marca 2020 r. co by miało oznaczać, że przez prawie 2 i pół roku nie mogła opuszczać miejsca zamieszkania (porównaj w tym zakresie stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 31 maja 2017 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2650/16). Takie zastosowanie przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia jest naruszeniem jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji załatwiają sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję pierwszoinstancyjną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 259).