III SA/Gl 1094/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r. tutejszy Sąd oddalił skargę K. G. na ww. decyzję. Wnosząc skargę kasacyjną od tego wyroku, strona opłaciła skargę kasacyjną w części, wpłacając tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej kwotę 100 zł. Zarządzeniem o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wezwano stronę do uiszczenia pozostałej kwoty w wysokości 6.823 zł. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że od stycznia 2011 r. jest bez pracy, a w dniu [...] r. wydano w stosunku do niej orzeczenie o uznaniu za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. W czasie jego pobierania, zasiłek był jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy. Jednakże od czerwca 2012 r. skarżący utracił prawo do pobierania zasiłku i od tej pory nie posiada żadnego źródła dochodu. Od tego czasu strona nie może znaleźć pracy. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką I. G., która pobiera rentę w wysokości 1.660 zł – jest to jedyny regularny dochód miesięczny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. Strona oświadczyła, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem kształtują się następująco: czynsz (368 zł); gaz (30 zł); prąd (40 zł); telefon (37 zł). Z uwagi na wiek i stan zdrowia matki strony, jest ona zmuszona regularnie kupować lekarstwa, co generuje miesięcznie koszty rzędu 200 zł. Ponadto, wnioskodawca musi uiszczać zaległe należności za telefony firmowe, w czym korzysta z pomocy finansowej matki (około 220 – 240 zł). Skarżący posiada dwa stare samochody, których, wg swojego oświadczenia nie może zbyć, ponieważ są one zajęte, a rocznie musi płacić składki OC (łącznie 798 zł rocznie). W tym przypadku również matka pomaga skarżącemu finansowo. Do "życia", po uregulowaniu powyższych opłat pozostaje 587 zł, a więc niecałe 300 zł na osobę miesięcznie. Strona nie jest w stanie uiścić wpisu. Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe ze swoją matką I. G. Strona mieszka w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni [...] m2, a jego udział w spółdzielczym prawie do tego lokalu wynosi 1/6. Jedynym źródłem dochodu w tym gospodarstwie domowym jest renta matki skarżącego – 1.660 zł netto miesięcznie. Matka jest jednak chora i jest ona osobą niepełnosprawną. Ponadto, strona nie posiada żadnych innych ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Wnioskodawca podniósł, że został zwolniony od wpisu w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 284/14 i 285/14, 744/14 i 504/12. Oświadczył, że zwolniono go również w sprawach III SA/Gl 1094/14 i 125/14. Skarżący zwrócił jednocześnie uwagę, że do sprawy I SA/Gl 284/14 zakończonej postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r. nadesłał już wszelkie dokumenty, obrazujące jego trudną sytuację materialną. W jego ocenie Sąd dysponuje w pełni aktualną dokumentacją obrazującą jego aktualny stan majątkowy. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w przekonujący sposób, aby aktualnie rzeczywiście znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy. Odnosi się to w szczególności do tego, czy nadal pozostaje on osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku. W pierwszej kolejności należy ustosunkować się do twierdzeń skarżącego odnośnie zwolnienia go od wpisów w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem. W sprawie niniejszej, skarżący został zwolniony od wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 500 zł, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2014 r. Takie samo rozstrzygniecie w przedmiocie prawa pomocy zapadło w sprawach: I SA/Gl 504/12 – postanowienie wydane zostało jednak w dniu 30 sierpnia 2012 r.; w sprawie III SA/Gl 125/14 – postanowienie wydane zostało w dniu 17 marca 2014 r. i w sprawie I SA/Gl 744/14 – postanowienie wydane zostało w dniu 20 sierpnia 2014 r. Z kolei w sprawie I SA/Gl 285/14, referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. zwolnił skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 250 zł. Takie samo rozstrzygniecie zapadło w sprawie I SA/Gl 284/14 w dniu 22 kwietnia 2015 r. W sprawie III SA/Gl 434/15, postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r., referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Wynika z tego, że w żadnej z ww. spraw skarżący nie został zwolniony od kosztów sądowych w całości, jego wniosek zostawał uwzględniany z reguły jedynie częściowo. W części z powyższych spraw, postanowienia zostały wydane w roku 2012 i 2014 r. Wynika z tego, że te rozstrzygnięcia i ich uzasadnienia nie mogą być miarodajne przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów w tej sprawie w czerwcu 2015 r. Odnośnie dwóch "najnowszych" spraw (I SA/Gl 284/14 i I SA/Gl 285/14) stwierdzić należy, że bazowano w nich na stanie majątkowym wnioskodawcy wykazanym przez niego w lutym 2015 r. W postanowieniu z dnia 25 lutego 2015 r. (I SA/Gl 285/14) referendarz sądowy miał do dyspozycji dokumentację obrazującą aktualny stan majątkowy wnioskodawcy – aktualny na dzień rozpoznania wniosku. Skarżący nadesłał określone dokumenty i materiały źródłowe, zarówno z własnej inicjatywy, jak i na wezwanie referendarza sądowego. Z uwagi na krótki upływ czasu, w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2015 r. (I SA/Gl 284/15) referendarz sądowy mógł również oprzeć się jeszcze na dokumentacji obrazującej stan wnioskodawcy z lutego 2015 r. W niniejszej sprawie, brak jest jednak podstaw do tego, aby opierać się na złożonej przez skarżącego dokumentacji, obrazującej jego kondycje finansową w lutym 2015 r. Różnica czasowa między lutym a czerwcem bieżącego roku jest jednak zbyt znaczna. Z tego właśnie powodu, pomimo zawartego przez skarżącego na druku formularza PPF wniosku, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał go jednak do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować rzeczywisty i aktualny stan majątkowy wnioskodawcy oraz osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Nie należy bowiem tracić z pola widzenia tego, że skarżący dysponuje w istocie wysokimi kwalifikacjami zawodowymi. Z tego też powodu, sytuacja, w której pozostaje on osobą bezrobotną może się zmienić. Z tego powodu istotne jest wykazanie, czy aktualnie nadal jest on osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku. Wśród materiałów nadesłanych do spraw: I SA/Gl 284/14 i 285/14 znajdują się przykładowo pisma adresowane do wnioskodawcy, informujące go o braku możliwości zatrudnienia w określonych podmiotach. Są to jednak pisma z 2014 r. i obrazują stan sprzed ponad pół roku. Przykładowo: pismo z [...] – R. B. jest datowane na [...] r., z [...] z [...] i [...] r., z [...] Sp. z o.o. – z [...] r. Trudno przyjąć, aby informacje zawarte w tych pismach obrazowały aktualny stan wnioskodawcy w kwestii poszukiwania przez niego pracy. W aktach tych brak również decyzji o waloryzacji emerytury pobieranej przez matkę skarżącego, brak wyciągów z rachunków bankowych oraz dowodów ponoszonych opłat za media (do spraw tych nadesłano jedynie książeczkę opłat za mieszkanie w spółdzielni mieszkaniowej, w której jako ostatnia widnieje opłata za styczeń 2015 r. Wszystkie te dokumenty stanowią w istocie załączniki do pisma przewodniego pełnomocnika wnioskodawcy z dnia [...] r. i z uwagi na swoją nieaktualność nie mogą być miarodajną podstawą ustaleń w przedmiotowej sprawie. W przedmiotowej sprawie, wnioskodawca przeszedł jednak nad wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. do porządku dziennego i do tej pory nie nadesłał żadnych dokumentów, ani materiałów źródłowych, o które był wzywany. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń wskazujących na jego aktualną kondycje finansową. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia [...] r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.