III SA/Gl 110/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi R.C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 grudnia 2024 r. nr SKO.4204.90.2024 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z 3 grudnia 2024 r. nr SKO.4204.90.2024 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej powoływane jako: "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium"), którą to organ ten po rozpoznaniu odwołania R. C. – dalej strona, skarżący – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), od decyzji Prezydenta Miasta C. (dalej również: "organ pierwszej instancji"; "Prezydent") z 21 marca 2024 r. nr [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki Volkswagen Golf o nr VIN: [...] i nr rej. [...] w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stan sprawy jest następujący; W dniu 18 grudnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o rejestrację pojazdu marki Volkswagen Golf o nr VIN: [...] i nr rej. [...]. Do wniosku dołączono umowę kupna-sprzedaży z 4 listopada 2023 r. Po weryfikacji dokumentów organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nabył przedmiotowy pojazd w dniu 4 listopada 2023 r. natomiast w dniu 18 grudnia 2023 r. złożył wniosek o rejestrację pojazdu w organie i tym samym uchybił 30-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o jego rejestrację, co stanowi naruszenie art. 140 mb pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.; dalej: "u.p.r.d") W konsekwencji Prezydent Miasta C. w dniu 27 grudnia 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie. W dniu 21 marca 2024 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] na mocy której nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki Volkswagen Golf o nr VIN: [...] i nr rej. [...] w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu. Ww. decyzja została doręczona stronie 5 kwietnia 2024 r. Prezydent stwierdził, że skarżący miał obowiązek złożenia wniosku o rejestrację pojazdu od dnia 4 listopada 2023 r. do upływu ustawowego terminu 30 dni tj. do 4 grudnia 2024 r., czego jednak nie uczynił w ustawowym terminie. Okoliczność ta, zdaniem organu pierwszej instancji, uzasadnia zatem konieczność nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej. Skarżący nie godząc się z ww. decyzją z 21 marca 2024 r. wniósł od niej w ustawowym terminie odwołanie. W jej uzasadnieniu przekonywano, że strona była nabywcą samochodu, ale nie mogła i nie jest jego właścicielem z winy sprzedawcy, gdyż pomimo zobowiązania do przekazania dowodu rejestracyjnego do dnia dzisiejszego takiego dokumentu nie otrzymała. Z tego powodu, jak dalej zaznaczono, w dniu 18 listopada 2023 r. umowa została wypowiedziana. W ocenie strony: "Wypowiedzenie umowy zakupu nie wymusza zgłoszenia kupna samochodu do Wydziału Komunikacji(...)". Decyzją z 3 grudnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. podzielając w całości ocenę prawną zdarzenia. Zdaniem Kolegium dołączone do akt dokumenty jednoznacznie wskazują, że skarżący nabył 4 listopada 2023 r. pojazd marki Volkswagen Golf Nr [...] nr rej. [...] i zawiadomił o tym fakcie organ pierwszej instancji dopiero 18 grudnia 2023 r., a więc z 14-dniowym przekroczeniem ustawowego terminu. Natomiast w myśl art. 78 ust. 2 u.p.r.d., obowiązującego od 1 stycznia 1998 r., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu; 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Dalej wskazano, że od 1 stycznia 2020 r. obowiązuje do 31 grudnia 2023 r., art. 140mb dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z 19 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz.1579) zmieniającej min. ustawę Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi: "Kto: 1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł." W ocenie organu odwoławczego ww. naruszenie mogło spowodować negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych tj. mogło spowodować zaburzenie warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Kolegium wskazało, iż nie mogło odstąpić od nałożenia kary z uwagi na treść obowiązujących przepisów prawa . W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zarzucił Kolegium naruszenie: art. 145 § 1 k.p.a. "ze względu na to, że decyzja została wydana przez pracownika lub organ, który nie powinien był rozstrzygać sprawy". Strona argumentowała dalej, że z zawartej umowy zrezygnowała w terminie 14 dni od spisania umowy. W konsekwencji strona domagała się "wznowienia postępowania", ewentualnie wnosiła o uwzględnienie skargi i uchylenie rozstrzygnięcia. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. stanowiły przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.oraz art. 140mb u.p.r.d. – w brzmieniu tej ustawy obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.d.r. w razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, jeżeli w dowodzie rejestracyjnym nie jest określony aktualny termin ważności badania technicznego; właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei w myśl art. 140 mb pkt 2 u.p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że ustawodawca wyraźnie wskazał adresata obowiązku, o którym jest w niej wprost mowa, oraz termin wykonania tego obowiązku. Organy orzekające w sprawie słusznie także przyjęły, że nabycie przez skarżącego pojazdu marki Volkswagen Golf o nr VIN: [...] i nr rej. [...] nastąpiło w dniu 4 listopada 2023 r. Skarżący w odwołaniu z 7 kwietnia 2024 r. argumentuje, że w dniu 18 listopada 2023 r. umowa została wypowiedziana, a tego typu czynność prawna – zdaniem strony – nie wymusza zgłoszenia do Wydziału Komunikacji. Dodatkowo ze względu na brak kontaktu ze sprzedającym strona, jak twierdzi, złożyła pozew o zwrot wartości zakupionego pojazdu. Trzeba zwrócić jednak uwagę, że pomimo powyższej okoliczności (tj. wypowiedzenia umowy – por. argumentację odwołania z 7 kwietnia 2024 r., bądź odstąpienia od zawartej umowy – por. argumentację skargi) w dniu 18 grudnia 2023 r. strona przedłożyła do organu pierwszej instancji wniosek o nabyciu pojazdu, równocześnie oświadczając, że podane we wniosku dane i informacje są cyt. "aktualne i zgodne ze stanem faktycznym". Do wniosku strona dołączyła umowę z 4 listopada 2023 r., której fakt skuteczności aktualnie podważa. Wykładnia zastosowana przez skarżącego jest sprzeczna z zasadami logiki. Nie sposób bowiem przyjąć, że umowa z 4 listopada 2023 r. przestała obowiązywać a limine na skutek złożenia przez skarżącego jednostronnego oświadczenia z 18 listopada 2023 r. o odstąpieniu od umowy. W takim przypadku odpadałaby bowiem potrzeba złożenia przez stronę do organu pierwszej instancji wniosku z 18 grudnia 2023 r. – zawiadomienia o zmianie właściciela samochodu (skoro ten ostatecznie nie zmienił się). Poza tym, zgodnie z art. 494 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. z 25 lipca 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1071), strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Zatem po skutecznym odstąpieniu od umowy sprzedaży pojazdu, jak twierdzi skarżący, powinien zatem nastąpić jego zwrot do sprzedawcy przy równoczesnym zwrocie zapłaconej kwoty na rzecz kupującego. Jednak taka sytuacja nie nastąpiła w badanej sprawie. Nie wiadomo również dlatego skarżący zdecydował się dołączyć do ww. wniosku z 18 grudnia 2023 r. umowę kupna-sprzedaży, która w tej dacie – jego zdaniem – miała już nie obowiązywać. Poza tym skarżący do skargi dołączył wezwanie do zapłaty z 21 listopada 2023 r. wraz z dowodem odbioru przez sprzedającego samochód oraz pismo z 14 grudnia 2023 r. adresowane do Urzędu Miasta J. (bez potwierdzenia przesłania go do organu), ale z dokumentów tych nie wynika aby ww. umowa została w jakikolwiek sposób unieważniona. Poza tym skarżący powołał się na fakt sporu "o zwrot wpłaconej kwoty za zakup samochodu" jaka miała zostać wytoczona przed Sądem Rejonowym w J., jednak okoliczności tej na etapie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w ogóle nie dowodził. Natomiast z treści umowy kupna-sprzedaży z 4 listopada 2023 r., z jej § 3 wynika oświadczenie skarżącego, że "stan techniczny pojazdu jest mu znany i nie będzie z tego tytułu występował z żadnymi roszczeniami wobec sprzedającego". Przede wszystkim jednak trzeba zauważyć, że Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania ważności umowy z 4 listopada 2023 r. jak i oceny ewentualnego odstąpienia od umowy przez skarżącego (tj., czy strona skutecznie zrealizowała swoje uprawnienie do odstąpienia od umowy). Zwrócić należy uwagę, że przedmiotowe postępowanie dotyczy naruszenia 30-dniowego terminu na zawiadomienie uprawnionego organu rejestrującego o nabyciu pojazdu, a który to obowiązek wynika z przepisów prawa administracyjnego (publicznego) oraz pozostaje w związku z sytuacją zainicjowaną przez samą stronę, jaką stanowiła okoliczność złożenia w dniu 18 grudnia 2023 r. wniosku – zgłoszenia nabycia pojazdu do organu pierwszej instancji. Natomiast upływ czasu (terminu do dokonania czynności) ma charakter obiektywny i jej wystąpienie nie jest uzależnione od woli, interpretacji czy działań organu administracji. W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy uzasadniały nałożenie na skarżącego kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. zaś wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie miało charakter decyzji związanej. W ocenie Sądu zarzuty podnoszone w skardze nie mogły odnieść skutku. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustalony przez organy obydwu instancji stan faktyczny nie budzi wątpliwości, zaś rozstrzygnięcie podjęte w sprawie przez Kolegium oparte zostało na ustaleniach czyniących zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i uzasadnione w sposób wyczerpujący, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Nadto organ odwoławczy rzetelnie przeanalizował okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 189f k.p.a., co było konieczne z mocy art. 189a § 2 k.p.a. wobec faktu, że ustawa - Prawo o ruchu drogowym nie reguluje kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29 lipca 2022 r., II SA/Gl 323/22, Legalis nr 2745928). W ocenie składu orzekającego, Kolegium poprawnie przedstawiło motywy, dla których uznało, że brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia grzywny w oparciu o powyższy przepis. W tych ramach organ odwoławczy wskazał na bezsporność faktu, że wniosek został złożony po upływie 30 dniowego terminu, który rozpoczął swój bieg z chwilą zawarcia umowy kupna-sprzedaży, tj. 4 listopada 2023 r. Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że wykonanie przez właściciela pojazdu obowiązku (bezwzględnego w myśl art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.) zawiadomienia o jego zbyciu lub nabyciu ma na celu zabezpieczenie przed sytuacjami, w których mimo przeniesienia własności samochodu, pojazd ten nadał jest zarejestrowany na zbywcę i to on figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i innych dokumentach urzędowych jako właściciel tego pojazdu. Uwaga ta ma istotne znaczenie również dla takich sytuacji jaka zaistniała w badanej sprawie: sporu co do skutecznego oświadczenia odstąpienia od umowy zbycia samochodu. W ocenie Sądu ewentualny spór cywilny co do wykonania umowy sprzedaży samochodu oraz ocena okoliczności związanych z odstąpieniem od umowy/wypowiedzeniem umowy nie eliminuje, wbrew odmiennej argumentacji strony, obowiązku rejestracji samochodu. Żaden z przepisów powołanych jako podstawa zaskarżonej decyzji nie przewiduje takiej możliwości, zaś wielomiesięczne spory sądowe (cywilne) i oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie niweczyłyby w wielu przypadkach sens prowadzenia tego typu rejestrów. Sąd podziela zatem pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ze zgromadzonych w ewidencji danych korzysta bowiem wiele podmiotów, w tym ochrony prawnej, więc uzyskanie przez te organy nieprawidłowych lub nieaktualnych danych z ewidencji nie może być uznane za znikome naruszenie przepisów prawa, ponieważ naruszenie terminów zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu niesie za sobą niebezpieczeństwo mające negatywny wpływ na działanie organów państwa. Celem regulacji prawnych przewidujących kary za nieterminowe zgłaszanie nabycia/zbycia pojazdu jest poprawa przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia w określonym terminie zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, co w konsekwencji wpłynie na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 lutego 2024 r., III SA/Gl 760/23, Legalis nr 3053745). Zawierając umowę kupna-sprzedaży pojazdu, skarżący powinien być zatem świadomy obowiązku zawiadomienia o nabyciu czy zbyciu pojazdu. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia trafnie przy tym zaznaczono, że brak jest szczególnych okoliczności mogących uzasadniać niedochowanie przez stronę ustawowego terminu czy też przeszkód, które uniemożliwiałyby wykonanie ciążącego na niej obowiązku. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ odwoławczy uwzględnił niezbędną dokumentację. Oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej. Motywy wynikają jasno z uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ odwoławczy nie naruszył również zarzucanego mu w skardze art. 145 § 1 k.p.a., albowiem przedmiotowa sprawa nie dotyczy wznowienia postępowania. Sąd miał przy tym na uwadze, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym i mógł w jego ramach przedstawić wnioski dowodowe (por. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 27 grudnia 2023 r. znak: [...]). W tym stanie rzeczy, gdy zarzuty skargi okazały się niezasadne Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.