III SA/Gl 1112/19
WyrokWSA w Gliwicach2020-07-01
Skład orzekający: Barbara Orzepowska-Kyć, Barbara Brandys-Kmiecik, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prowadzenie prac ziemnych polegających na niwelacji terenu i usuwaniu gruzu, które doprowadziły do powstania wyrobiska i odłączenia kopaliny od złoża, stanowi działalność górniczą podlegającą opłacie podwyższonej, nawet jeśli wykonawca twierdzi, że działał na zlecenie właściciela i nie miał zamiaru wydobycia?Ratio decidendi
Prowadzenie prac ziemnych, które skutkują odłączeniem kopaliny od złoża i powstaniem wyrobiska, stanowi działalność górniczą podlegającą opłacie podwyższonej, nawet jeśli wykonawca twierdzi, że zlecenie dotyczyło jedynie niwelacji terenu i usunięcia gruzu. Kluczowe jest faktyczne odłączenie kopaliny od złoża, a nie zamiar wykonawcy. Organ nadzoru górniczego jest właściwy do ustalenia takiej opłaty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty podwyższonej za wydobycie kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji. Skarżący J.D. został zobowiązany do zapłaty opłaty za wydobycie w okresie od września 2015 r. do marca 2016 r. Skarżący twierdził, że wykonywał jedynie prace porządkowe, niwelację terenu i usuwanie fundamentów oraz gruzu, a nie wydobycie kopalin. Kwestionował ilość wydobytego kruszywa i sposób obliczenia opłaty, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i P.g.g. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił opłatę, uznając, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji, co potwierdziły oględziny, dokumentacja fotograficzna i zeznania świadków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Beata Kozicka, Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej oddala skargę.
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], Idz. [...], po rozpoznaniu odwołania A. D. i J. D. uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. z [...] r. nr [...], Idz. [...] i ustalił J. D. (dalej: strona, skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od września 2015 r. do marca 2016 r., bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny (kruszywa naturalnego), na działkach o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...] położonych w miejscowości O., Gmina W., powiat [...], województwo [...] w wysokości [...] zł oraz zobowiązał skarżącego, do wniesienia w wysokości 60 % ustalonej opłaty, tj. [...] zł na konto Gminy W. i w wysokości 40% ustalonej opłaty, tj. [...] zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji wobec A. Z.
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, poz. 730 i poz. 1133, dalej: K.p.a.), w związku z art. art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868, poz. 1214 i poz. 1495, dalej: P.g.g.).
Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z [...] r. nr [...], Idz. [...], w oparciu o art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 P.g.g., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P., zwany dalej: "organem I instancji", ustalił łącznie J. D. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "A" opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od grudnia 2015 r. do marca 2016 r., bez wymaganej koncesji, [...] ton kopaliny (kruszywa naturalnego), na działkach o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...] położonych w miejscowości O., Gmina W., powiat [...], województwo [...] w wysokości [...] zł oraz zobowiązał wyżej wymienionych do wniesienia ustalonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Gminy W. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W.
Odwołanie od tej decyzji wniosły obie strony postępowania.
A. Z. w odwołaniu wniósł o zwolnienie z obowiązku zapłaty za wydobyte kruszywo bez zezwolenia i całkowitą kwotą obciążenie wykonawcy, tj. "A". Podniósł, że firmie specjalistycznej skarżącego zlecił prace, w zakresie usunięcia nieczystości oraz niwelacji terenu i przygotowania pod budowę wiaty. Prace te miały miejsce w [...] r., kiedy on znalazł się w szpitalu i nie miał nad nimi kontroli. Był przekonany, że będą wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami bez naruszania pokładów ziemi, stanowiących kruszywo, na wydobycie, którego winno być zezwolenie. Swierdził, że skarżący głęboko wybrał grunt i zapewniał go, że wie co robi.
Natomiast skarżący wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji, zarzucił naruszenie:
1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa i górnictwa na okoliczność przeprowadzonych prac, ich rozmiaru, osób odpowiedzialnych za powstanie wykopaliska,
2. art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez niewyczerpujące i niepełne wskazanie w uzasadnieniu powodów, dla których organ I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przedłożonym przez J. D., a także brak podania przyczyn odmówienia waloru wiarygodności jego zeznań opisujących szczegółowo i logicznie zamiar i rozmiar prowadzonych robót,
3. art. 140 ust. 6 P.g.g. poprzez jego błędną interpretację oraz zastosowanie i przez to przyjęcie, że nastąpiło wydobycie kopaliny bez koncesji podczas, gdy przepis ten nie powinien mieć zastosowania bowiem prace wykonane przez skarżącego nie wymagały uzyskania koncesji ani pozwolenia innego organu.
W uzasadnieniu odwołania skarżący potwierdził, że powierzono mu zlecenie uporządkowania terenu, oczyszczenie z fundamentów oraz uprzątnięcie śmieci. Nadmienił, że zawiadomił urząd o prowadzonych pracach, pomimo, że nie wymagały one zgłoszenia. Przyznał, że prace wykonywał przez cztery miesiące. Według jego obliczeń, ten okres czasu i ładowność ciężarówek uniemożliwiają pozyskanie ilości kruszca wskazanej w zaskarżonej decyzji. Podtrzymał, że zakres prac, jakie wykonał na przedmiotowych działkach był zgodny ze zgłoszeniem i nie miał zamiaru prowadzić działalności w postaci wydobycia. Zarzucił, że nie zweryfikowano podanej przez niego wersji i bezzasadnie uznano jego zeznania za niewiarygodne, nie wyjaśniono szczegółowo sposobu w jaki obliczono ilości wydobytego kruszywa oraz sprawcy wydobycia. Jego zdaniem nie może on ponosić odpowiedzialności za działania właściciela gruntu ponad te, które mu on zlecił. Stwierdził ponadto, że obszar działki jest bardzo zdegradowany i znacznie przeobrażony w wyniku działalności człowieka, zatem nie można go uznać za złoże w rozumieniu art. 6 pkt 19 P.g.g. Dodał, że o wadliwości zastosowania P.g.g. świadczy jego postawa, przedłożone dowody i zeznania złożone w sprawie.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i ustalił J. D. opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od września 2015 r. do marca 2016 r., bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny (kruszywa naturalnego), na działkach o numerach ewidencyjnych [...] oraz [...] położonych w miejscowości O., Gmina W., powiat [...], województwo [...] w wysokości [...] zł, zobowiązując skarżącego, do wniesienia w wysokości 60 % ustalonej opłaty, tj. [...] zł na konto Gminy W. i w wysokości 40% ustalonej opłaty, tj. [...] zł na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji wobec A. Z.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał zastosowane przepisy prawa, akcentując, że art. 143 ust. 2 P.g.g. w sposób jednoznaczny wskazuje wydobywającego jako stronę postępowania. Organ wskazał też, że w myśl art. 143 ust. 3 P.g.g. stroną może być również właściciel działki w przypadku, gdy brak jest podmiotu, o którym mowa w art. 143 ust. 2 P.g.g., tj. w sytuacji braku przedsiębiorcy albo podmiotu, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.
W ocenie organu odwoławczego z zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że na przedmiotowych działkach, niezależnie od motywów jakimi kierowały się strony postępowania, doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a zatem do jej wydobycia. Faktu tego nie kwestionuje A. Z. (dowód: Protokół z wyjaśnień z dnia [...] r.). Potwierdza to również przeprowadzone, przez pracowników organu I instancji, [...] r. rozpoznanie na działkach o numerach ewidencyjnych; [...] i [...] położonych w miejscowości O.. (dowód: Notatka służbowa z [...] r.) Fakt ten został stwierdzony już [...] r., kiedy to pracownicy Starostwa Powiatowego w K. przeprowadzili wizję lokalną na działce o numerze [...] i stwierdzili prowadzenie bez koncesji wydobycia kruszywa naturalnego, (dowód: Protokół z [...] r. wraz z dokumentacją zdjęciową na płycie CD-R).
Ponadto organ I instancji stwierdził, że w porównaniu do stanu z dnia kontroli przeprowadzonej przez Starostwo Powiatowe w K., dno wyrobiska zostało wyplantowane, skarpy złagodzono i pokryto warstwą humusu oraz zasadzono drzewa. Podczas rozpoznania dokonano pomiaru wyrobiska oraz powierzchni zniwelowanej w zachodniej części działki [...].
Następnie organ przeanalizował zeznania A. Z. i wskazał, że wynika z nich, że: zlecił J. D. zniwelowanie wyniesienia na działce między innymi pod posadowienie budynku gospodarczego i wiaty na składowanie drewna oraz usunięcie śmieci i starych fundamentów; w sprawie wykonania niwelacji zwrócił się do Starostwa Powiatowego w K. uzyskując informację, że roboty te nie wymagają zgłoszenia w trybie ustawy — Prawo budowlane.
Zdaniem organu zgłoszenie dotyczyło niwelacji terenu polegającej tylko na zebraniu nadmiaru gruntu, który podczas opadów deszczu spływał wraz z wodą opadową pod zabudowania mieszkalne i gospodarcze (dowód: pismo z [...] r.). Stwierdzony stan faktyczny dowodzi, że zakres zgłoszenia został znacząco przekroczony, dodatkowo zdziwienie organu wzbudza prowadzenie niwelacji ładowarką.
Organ przywołał też zeznania J. D. z [...] r., wskazując, że: potwierdza on otrzymanie ustnego zlecenia uporządkowania terenu na działce [...] w O.; twierdzi, nie wywoził piasku z terenu działki, a materiał uzyskany podczas prowadzonej niwelacji został rozplantowany w jej zachodniej części; dokonywał jedynie uporządkowania przedmiotowej działki.
Organ odwoławczy nie dał wiary skarżącemu w świetle stanu faktycznego stwierdzonego przez organ I instancji, jak i stwierdzonego ubytku mas skalnych (piasku) w wyrobisku zobrazowanym na zdjęciach, sporządzonych przez pracowników Starostwa Powiatowego w K. [...] r. Wskazał, że zdjęcia te przedstawiają wyrobisko poeksploatacyjne kruszywa naturalnego ze śladami pracującego tam sprzętu. Zakres wykonanych przez skarżącego prac znacznie wykracza poza zebranie nadmiaru gruntu spływającego z wodą opadową, o którym mowa w zgłoszeniu z [...] r., czy też porządkowania terenu, oczyszczania go z fundamentów oraz sprzątania śmieci. Zebrany materiał dowodowy wskazuje na wydobycie kopaliny bez koncesji. Za niezrozumiały organ uznał zarzut naruszenia art. 140 ust. 6 P.g.g., bowiem przepis ten stanowi o terminie, w którym należy wnieść ustaloną opłatę podwyższoną oraz wskazuje podmioty, którym należy przedstawić dowód wniesienia tej opłaty.
Odnosząc się do nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa i górnictwa na okoliczność charakteru prowadzonych prac i wadliwą ocenę zebranych w sprawie dowodów, organ wskazał, że działający z upoważnienia Starosty - Naczelnik Wydziału Budownictwa, Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa, kierując zawiadomienie do organu I instancji, jednoznacznie zakwalifikował realizowane na działce o numerze [...] prace, jako polegające na wydobyciu kruszywa naturalnego bez koncesji, a nie jako prace budowlane. Ponadto w zakresie oceny wykonanych prac, w sposób niebudzący wątpliwości wypowiedział się też Sąd Rejonowy w K. w wyroku z [...] r. w sprawie o sygn. akt [...]. Dodatkowo organ II instancji podniósł, że prace pomiarowe wykonał pracownik organu I instancji legitymujący się kwalifikacjami mierniczego górniczego nadanymi przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, posiadający wieloletnie doświadczenie w kontroli i nadzorze odkrywkowych zakładów górniczych oraz wymaganą dla tego rodzaju czynności wiedzę specjalistyczną. Pomiar wykonano techniką pozycjonowania satelitarnego urządzeniem [...] klasy [...] firmy "B", z wykorzystaniem stacji sieci referencyjnych [...]. Obliczając ilość wydobytej kopaliny w okresie wskazanym w decyzji, organ I instancji jako stan terenu przed eksploatacją przyjął model terenu do którego stworzenia wykorzystano pomierzone pikiety górnej krawędzi wyrobiska, a także pikiety pierwotnej rzeźby terenu powstałe przez wektoryzację w punktach mapy zasadniczej pozyskanej z PODGiK w K. Analiza treści tej mapy wskazuje, że przedstawia ona obraz terenu przed przekształceniem robotami ziemnymi. W ocenie organu II instancji wykonane obmiary wyrobiska i obliczenia nie budzą zastrzeżeń. Wątpliwość organu II instancji budzi jedynie przyjęta przez organ I instancji początkowa data rozpoczęcia robót wskazana w zaskarżonej decyzji, tj. grudzień 2015 r. Dokonana przez organ II instancji analiza zdjęć lotniczych z datą uzyskania obrazu na dzień [...] r. dostępnych poprzez aplikację "C" wskazuje, że prace związane z powstaniem wyrobiska rozpoczęto wcześniej, a w dacie uzyskania obrazu roboty były już prowadzone. Wcześniejsze wykonywanie prac na przedmiotowej działce potwierdził A. Z., który podczas rozprawy w sprawie o wykroczenie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w K., [...] r. zeznał, że we wrześniu skarżący zaczął prace. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z [...] r. wynika, że w okresie od [...] r. do [...] r. A. Z. przebywał w szpitalu. Zeznał on również, że po około 10-ciu dniach po wyjściu ze szpitala zobaczył dziurę o głębokości około 3 metrów. Organ uznał, że te zeznania są spójne z zdjęciem lotniczym z datą uzyskania obrazu na dzień [...]r. Biorąc powyższe pod uwagę, wskazaną w zaskarżonej decyzji początkową datę wydobycia na grudzień 2015 r. w ocenie organu II instancji uznać należy za nieprecyzyjną, zatem organ ją skorygował, wskazując początkowy okres wydobycia na wrzesień 2015 r.
W tej sytuacji wobec uzasadnionego wydłużenia okresu prowadzenia wydobycia argumenty skarżącego, jakoby w okresie 4 miesięcy nie byłby w stanie pozyskać blisko [...] ton kruszywa tracą na znaczeniu, choć zdaniem organu nawet w okresie 4 miesięcy pozyskanie [...] ton kruszywa jest od strony technicznej, możliwe. Organ II instancji dodatkowo zauważył, że twierdzenia skarżącego, jakoby na przedmiotowej działce prowadził on jedynie oczyszczanie i niwelację terenu, wobec stwierdzonego stanu faktycznego, w tym "dziury o głębokości około 3 metrów" nie mogą się ostać i być uznane za wiarygodne. Ponadto zarówno w trakcie kontroli Starostwa Powiatowego w K. [...] r. jak i podczas rozeznania przeprowadzonego przez organ I instancji [...] r. oraz na wykonanych zdjęciach nie stwierdzono fundamentów wymagających usunięcia. Widoczne jest natomiast wyrobisko z piaskiem, które jak ustalono w toku postępowania było efektem prac prowadzonych przez pracowników i sprzętem należącym przedsiębiorstwa skarżącego. Za chybiony organ uznał też zarzut odnoszący się do braku wyjaśnienia przez organ I instancji sposobu obliczenia ilości wydobytego kruszywa oraz ustalenia sprawcy wydobycia". Organ II instancji wskazał, że organy nadzoru górniczego pomiary w przedmiotowych sprawach wykonują specjalistycznym sprzętem, a w aktach sprawy znajduje się Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z [...] r., która zawiera szczegółowe dane w tym zakresie, z którymi na każdym etapie postępowania odwołujący się mógł się zapoznać. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że wydobywającym kopalinę na przedmiotowych działkach był skarżący, który pomimo wyrażenia wątpliwości nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając:
Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
I. art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez;
1) zaniechanie ustalenia przez organ na jakim obszarze i na jakiej głębokości znajdowały się pozostałości fundamentów, gruz, śmieci i inne pozostałości porozbiórkowe, a także czy na terenie przedmiotowych działek prowadzone było wydobycie kopalin przez poprzednich właścicieli, którzy nawieźli śmieci na miejsce wyrobiska;
2) przyjęcie do obliczenia ilości wywiezionego kruszywa objętości wyrobiska przyjmując za punkty graniczne pikiety górnej krawędzi wyrobiska oraz pikiety pierwotnej rzeźby terenu powstałe przez wektoryzację, podczas gdy na części terenu, co nie jest kwestionowane przez organy, znajdowały się pozostałości porozbiórkowe, przez co nie jest możliwe przyjęcie, aby z całej objętości wyrobiska dokonywano wydobycia kopaliny,
3) niewyczerpanie wszystkich źródeł dowodowych, w tym zeznań pracowników skarżącego, na okoliczność, że wypożyczył jedynie pracowników i sprzęt, a wydobywającym kopalinę był A. Z.,
2. art. 80 Kpa poprzez:
1) dowolne wnioskowanie, że odpady mogły znajdować się na powierzchni gruntu, podczas gdy z wyjaśnień A. Z. wynika, że było tam stare wyrobisko, a z akt sprawy nie wynika na jakiej powierzchni i na jakiej głębokości znajdowały się odpady,
2) dowolną ocenę, iż brak gruzu na dnie wyrobiska podczas kontroli oznacza, że skarżący dokonywał wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji, co nie dowodzi, że nie znajdowały się tam kiedyś odpady,
3) dowolną ocenę, że z materiału dowodowego wynika, że skarżący wydobył [...] ton kopaliny podczas, gdy z materiału tego to nie wynika w ogóle, a z pewnością nie w tej ilości.
3. art. 81 § 1a K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącego niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w całej objętości wyrobiska znajdowały się kopaliny wydobyte bez koncesji przez skarżącego.
Skarżący wniósł w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania o: zobowiązanie organu I instancji do przesłuchania w charakterze świadków wskazanych pracowników skarżącego na okoliczność ustalenia, że wydobywającym kopalinę był A. Z., a nie skarżący, który jedynie wypożyczył mu pracowników i sprzęt.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi I instancji, że zaniechał ustalenia procentowej objętości wyrobiska zajętej uprzednio przez gruz i inne odpady wywiezione przez skarżącego, a organowi II instancji, że nie podzielił zarzutów wskazanych przez skarżącego w odwołaniu i przyjął, że odpady znajdowały się na powierzchni gruntu, a skarżący kopiąc na głębokość 3 m dokonywał wydobycia kopalin bez koncesji, co w ocenie skarżącego nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Podniósł, że na przedmiotowym terenie znajdowały się stare wyrobiska zasypane gruzem, czego nie wzięto pod uwagę, a wydobycie najprawdopodobniej prowadzili poprzedni właściciele. Skarżący przyznał, że właściciel działki zlecił mu jedynie niwelację terenu i usunięcie gruzu na przedmiotowej działce, wyznaczył zakres prac i sprawował kierownictwo nad pracami na terenie przedmiotowych działek, a on dostarczył jedynie sprzęt i pracowników. W ocenie skarżącego zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że w ogóle dokonywał on wydobycia kopalin z przedmiotowych działek, a tym bardziej w ilości wskazanej w zaskarżonej decyzji. Bowiem przekracza to jego możliwości i jest sprzeczne z zeznaniami świadka S. D., który zeznał, że wywoził tylko gruz i jedynie 20 ciężarówek o ładowności 16 ton. Skarżący stoi na stanowisku, że wobec wątpliwości winien mieć zastosowanie art. 81a § 1 K.p.a. nakazujący rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, bowiem nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 81a § 2 K.p.a., a skarżący nie uchylał się od udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącego wobec tego, że nie jest możliwe ustalenie czy w wyrobisku powstałym na skutek jego działalności znajdował się piasek czy gruz lub odpady z dawnych wyrobisk, to koniecznym jest umorzenie zaskarżonej decyzji i postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Badając decyzję w zakreślonych wyżej ramach Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa.
Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji. Stosownie do treści art. 143 ust. 3 P.g.g. stroną może być również właściciel działki w przypadku, gdy brak jest podmiotu, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g.,
Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
1) prac geologicznych;
2) wydobywania kopalin ze złóż;
3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4) podziemnego składowania odpadów;
5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.
W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą-jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pracownicy Starostwa Powiatowego w K. [...] r. przeprowadzili wizję lokalną na działce o numerze [...] i stwierdzili prowadzenie bez koncesji wydobycia kruszywa naturalnego, dowód: Protokół z dnia [...] r., znak: [...] wraz z dokumentacją zdjęciową (na płycie CD-R).
Następnie [...] r. pracownicy inspekcyjno-techniczni Okręgowego Urzędu Górniczego w P. przeprowadzili ustalenie stanu faktycznego oraz dokonali obmiaru wyrobiska na działce nr [...] w obecności skarżącego. Podczas tego rozpoznania ustalili, że prowadzonymi robotami wydobywczymi naruszona została też sąsiednia działka nr [...]. Wyrobisko w części wschodniej działki nr [...], przedstawione w materiale fotograficznym przesłanym [...] r., przez Starostwo Powiatowe w K., było już zrekultywowane, tj. dno wyrobiska zostało wyplantowane, skarpy wyrobiska złagodzone i pokryte warstwą humusu. Inspektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. ds. miernictwa z uprawnieniami mierniczego górniczego na podstawie pomiaru geodezyjnego wyrobiska, przy użyciu urządzenia [...] klasy [...], wykonał dokumentację ustalającą ilość wydobytej kopaliny. Dla urządzenia [...] wystawiono [...] r. świadectwo instrumentu przez "D" Sp. z o.o. z siedzibą w W., wskazujące, iż "parametry instrumentu są zgodne ze specyfikacją producenta". Z przeprowadzonego pomiaru geodezyjnego i sporządzonych na jego podstawie obliczeń wynikało, że wydobyto kopalinę w części wschodniej działki nr [...] i z części działki nr [...] a kubatura wyrobiska wynosiła [...] m2 Natomiast w części [...]-[...] działki [...] dokonano tylko niwelacji terenu polegającej na przemieszczeniu mas ziemnych. Wykonano również dokumentację fotograficzną.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że bezspornym jest, że właścicielem tej działki jest A. Z.. Jednakże prawidłowo organ ustalił, że wydobywającym jest strona skarżąca, która nie posiada koncesji na wydobywanie z niej kopalin na podstawie ustawy P.g.g., ani też na inną jej eksploatację. Wynika to z zeznań A. Z. złożonych [...] r. podczas rozpoznania, które są spójne z jego zeznaniami złożonymi na rozprawie [...] r. w sprawie o wykroczenie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w K., kiedy zeznał, że zlecił skarżącemu prace w zakresie niwelacji terenu pod budowę wiaty. Skarżący bez zlecenia kopał na dużej głębokości. Wynika to również z zeznań T. K. Naczelnika Wydziału [...] Starostwa Powiatowego w K., złożonych w Sądzie Rejonowym w K., który zeznał, że [...] r., dokonał oględzin terenu działki nr [...] w m. O. w celu potwierdzenia wydobywania kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji. Na miejscu stwierdził istnienie wyrobiska, z którego wydobywano kruszywo. Obok wyrobiska stała koparka i samochód "wywrotka" z firmy budowlanej z K., należącej do skarżącego.
Zeznania właściciela nieruchomości w części potwierdził skarżący, przyznając, że otrzymał ustne zlecenie od właściciela nieruchomości uporządkowania terenu.
Tymczasem z działki tej wydobywał kopalinę.
Słusznie zatem organy stwierdziły, że czynności wykonywane przez skarżącego stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Sam skarżący nie przeczył tym ustaleniom, twierdząc, że prowadził prace ziemne celem niwelacji terenu, że na terenie działki były stare fundamenty, że to właściciel wydobywał kruszywo, ze organ nie ustalił kto poprzednio wydobywał kruszywo, że teren był zdegradowany, zatem nie można tam było prowadzić wydobycia.
Sąd nie dał wiary tym twierdzeniom. Słusznie wskazał organ, że na zdjęciach, sporządzonych przez pracowników Starostwa Powiatowego w K. [...] r., (dowód: płyta CD-R - fot. [...], [...], [...], [...] – [...]) widać wyrobisko poeksploatacyjne kruszywa naturalnego ze śladami pracującego tam sprzętu. Zakres wykonanych przez skarżącego prac znacznie wykracza poza zebranie nadmiaru gruntu spływającego z wodą opadową, o którym mowa w zgłoszeniu właściciela nieruchomości z [...] r., czy też porządkowania terenu, oczyszczania go z fundamentów oraz sprzątaniu śmieci, na które powołuje się skarżący.
W tym stanie rzeczy wymierzenie opłaty podwyższonej było – zdaniem Sądu - uzasadnione. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.
Odnosząc się do pozostałych zrzutów skargi, wskazać przyjdzie, że nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
W szczególności bezzasadny okazał się zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego w kwestii ilości wydobytej kopaliny.
Prawidłowo organ przeanalizował zdjęcia lotnicze z datą uzyskania obrazu na dzień [...] r., dostępne poprzez aplikację "C" wskazujące, że prace związane z powstaniem wyrobiska rozpoczęto wcześniej, a w dacie uzyskania obrazu roboty były już prowadzone.
Organ nie miał też obowiązku powoływać biegłego, celem ustalenia ilości wydobytej kopaliny, gdyż prace pomiarowe wykonał pracownik organu I instancji legitymujący się kwalifikacjami mierniczego górniczego, techniką pozycjonowania satelitarnego urządzeniem [...] klasy [...] firmy "B", z wykorzystaniem stacji sieci referencyjnych [...], jako stan terenu przed eksploatacją przyjął model terenu do którego stworzenia wykorzystano pomierzone pikiety górnej krawędzi wyrobiska, a także pikiety pierwotnej rzeźby terenu powstałe przez wektoryzację w punktach mapy zasadniczej pozyskanej z PODGiK w K. Analiza treści tej mapy wskazuje, że przedstawia ona obraz terenu przed przekształceniem robotami ziemnymi. Zatem obmiary wyrobiska i obliczenia nie budzą zastrzeżeń.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy administracji publicznej, rozstrzygając sprawę, nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego. W toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jednocześnie w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.), a zebrany materiał dowodowy oceniły stosownie do reguł wskazanych w art. 80 K.p.a. W konsekwencji zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Motywy podjęcia kwestionowanych rozstrzygnięć, treść zastosowanych przepisów, ich wykładnia zostały przedstawione w szczegółowych uzasadnieniach decyzji obu instancji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu i art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło