III SA/Gl 1122/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Ł. (Ł.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, [...]-letnim synem i dwiema córkami w wieku [...] i [...] lat (vide: PIT/O stanowiący załącznik do zeznania PIT-36). Ich źródłem utrzymania po zlikwidowaniu prowadzonej przez skarżącego działalności jest gospodarstwo rolne położone w R., z którego uzyskiwany dochód wynosi 4.000,00 zł. Dodatkowo na małoletnie córki A. i W. otrzymuje z tytułu rządowego programu "Rodzina 500+" świadczenie w łącznej kwocie 1.000,00 zł. Wprawdzie żona skarżącego uruchomiła w ostatnim czasie własną działalność pod firmą A, niemniej jednak ta nie przynosi jeszcze żadnych dochodów. Tymczasem wydatki, które zobowiązani są ponosić obejmują: opłaty za mieszkanie (1.100,00 zł), zakup żywności (2.500,00 zł), leków (150,00 zł – 200,00 zł), odzieży (500,00 zł) oraz środków czystości (300,00 zł). Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono kserokopie następujących dokumentów źródłowych: decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego, zaświadczenia z rejestru mieszkańców, dokonywanych z rachunku J. Ż. przelewów bankowych dotyczących opłat za internet B (87,00 zł), abonament telewizyjny w C Sp. z o.o. (96,89 zł), telefon w sieci D Sp. z o.o. (142,00 zł i 867,00 zł), czynsz (727,66 zł), internet mobilny (90,00 zł), gaz (142,00 zł), podatek rolny, leśny i od nieruchomości (184,00 zł – rata), umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego o pow. [...]ha, decyzję o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, które wynosi 520,00 zł, wydruk z CEIDG potwierdzający fakt zaprzestania prowadzenia działalności pod firmą E z dniem 30 czerwca 2016 r., zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2015 r., deklaracje VAT-7 związane z prowadzoną przez żonę skarżącego działalnością wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów. Dodatkowo w piśmie z 13 września 2016 r. skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności wytwórczej w rolnictwie tylko gospodarstwo oparte wyłącznie na hodowli żywego inwentarza i to nie przynosi dochodów. Ponadto nie posiada, podobnie jak jego żona, kont bankowych. Jedyny rachunek, który posiadali został im zajęty przez organ egzekucyjny (blokada rachunku z dnia 15 lutego 2016 r.). Dlatego też opłaty dokonują za pośrednictwem przelewów dokonywanych z rachunku należącego do J. Ż. zamieszkałej pod tym samym adresem. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie podane w treści urzędowego formularza dane nie pokrywały się z przedłożoną do akt dokumentacją źródłową. Mianowicie wbrew złożonemu oświadczeniu jakoby skarżący prowadził gospodarstwo domowe z żoną, synem i córkami z zaświadczenia Prezydenta Miasta G. z dnia [...]r. ustalono, że pod adresem ul. [...] w G. razem ze skarżącym i jego żoną zameldowane są ich dwie córki: A. i W. (syn P. nie został tam wymieniony) oraz osoby trzecie to jest I. Ł., J. Ż. i M. M. A., które w treści urzędowego formularza nie zostały wymienione (vide: rubryka nr 6-10). Podobnie w żaden sposób nie sprecyzowano do kogo należy podane wyżej mieszkanie, jaka jest jego powierzchnia, a nadto kto i w jakiej wysokości partycypuje w kosztach utrzymania tego mieszkania. Na uwagę zasługuje również źródło utrzymania skarżącego i jego rodziny, albowiem poza świadczeniem wychowawczym w kwocie 1.000,00 zł, wysokość osiąganego z tytułu działalności wytwórczej w rolnictwie dochodu wynoszącego 4.000,00 zł (vide: rubryka nr 10 formularza) nie została w żaden sposób udokumentowana – mimo wezwania w tym zakresie. A ponieważ w piśmie z dnia 13 września 2016 r. wskazano, że działalności wytwórczej skarżący nie prowadzi, albowiem zajmuje się hodowlą żywego inwentarza, nie można było ustalić czy prowadzona przez niego działalność rolnicza stanowi działy specjalne produkcji rolnej czy też nie. Informacje odnoszące się do posiadanej ilości trzody chlewnej, drobiu czy krów nie zostały bowiem w rubryce nr 7.1 formularza podane. Również treść pisma z dnia 13 września 2016 r. informacji tych nie zawierała. Podobnie jak dokonywanych z tego tytułu wydatków (dotyczących choćby utrzymania inwentarza) czy uzyskiwanych dochodów. Jedynie § 5 dołączonej do akt umowy dzierżawy wskazywał, że skarżący zobowiązał się uprawiać grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki. O żywym inwentarzu nie było mowy. Co istotne również treść formularza informacji tych nie zawierała, gdyż w rubryce nr 5 skarżący twierdził, że zajmuje się sprzedażą płodów rolnych z tytułu której osiąga dochody pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast w piśmie z dnia 13 września 2016 r. wyjaśnił, że gospodarstwo rolne dochodów nie przynosi. W tej sytuacji źródło pochodzenia środków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego i jego rodziny nie zostało - w ocenie rozpoznającego wniosek - w sposób jednoznaczny wskazane. Również jego wysokość (podana w rubryce nr 10) nie została w żaden sposób udokumentowana, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania, podczas gdy kwota ta budzi istotne wątpliwości, albowiem przedłożone do akt dokumenty źródłowe dotyczące opłat za tzw. media nie pokrywają się z kwotą wskazaną w treści urzędowego formularza i co istotne wraz z pozostałymi wydatkami związanymi z zakupem odzieży, żywności i środków czystości przekraczają kwotę deklarowanego dochodu. A ponieważ niemożliwe jest aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody, zwłaszcza, gdy dodatkowe źródła utrzymania nie zostały w żaden sposób podane, gdyż jak ustalono prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza od 2015 r. przychodu nie przynosi, generuje jedynie wydatki związane z obsługą biura rachunkowego (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów). Dlatego też rozpoznający sprawę uznał, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jego oświadczenie o wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji materialnej, w której się znajduje. Tym bardziej, że poza wydatkami, które przy piśmie z dnia 13 września 2016 r. zobrazowano, a dotyczącymi mieszkania przy ul. [...] w G., zobowiązany jest ponosić jeszcze inne wydatki dotyczące utrzymania nieruchomości, którą dzierżawi, czyli opłacać nie tylko podatek rolny, leśny, czy podatek od nieruchomości w łącznej kwocie 736,00 zł (czyli po 184,00 zł rata) ale również dokonywać opłat za tzw. media związane z utrzymaniem położonego w Gminie C. budynku mieszkalnego, które nie zostały w żaden sposób podane, a przecież muszą być ponoszone. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby zasługiwał na dofinansowanie z budżetu Skarbu Państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. A ponieważ to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich informacji i dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie bądź poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy zwłaszcza, że ten korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.