III SA/Gl 1128/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.), Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Katowicach Anny Podsiadło sprawy ze skargi G. M.– Firmy A w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, wymiaru należności celnych i określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ( słownie: [...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżoną tu decyzją z dnia [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. M. – Firma A w K., od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]r., nr [...], (1) uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej powstałej w dniu [...]r., w kwocie [...]zł i w tym zakresie umorzył postępowanie, (2) w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy nawiązał do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tych zaś ramach wskazał, że G. M. prowadzący Firmę A w dniu [...]r. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu importowany z [...] towar w postaci [...] z [...]. Zgłoszeniu celnemu nadano nr ewidencyjny [...]. Zgłaszający zadeklarował dla tego towaru stawkę celną obniżoną na podstawie deklaracji o pochodzeniu towaru zawartych na fakturach: nr [...]z dnia [...]r. i nr [...]z dnia [...]r., dołączonych do zgłoszenia celnego, w których eksporterzy potwierdzili [...], preferencyjne pochodzenie towaru. Na podstawie art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego skierowano wniosek do [...] władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji o [...], preferencyjnym pochodzeniu towaru zawartych na wyżej opisanych fakturach. W odpowiedzi na ten wniosek [...] władze celne poinformowały (pismo z [...]r. nr [...]), że eksporterzy nie przedstawili dowodów potwierdzających pochodzenie towaru zgodnie z wymogami określonymi w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że organy celne korzystając z uprawnień wynikających z art. 34 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego wystąpiły do [...] władz celnych o weryfikację deklaracji na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego, potwierdzających [...], preferencyjne pochodzenie. Z odpowiedzi [...] władz celnych wynika, że nie można odnaleźć przedsiębiorców (firm [...]) ponieważ przenieśli siedzibę lub zaprzestali działalności. Dlatego firmy nie przedstawiły dowodów na pochodzenie towarów, zgodnie z wymogami Protokołu nr 4 umowy Europejskiej. Tak sformułowany wynik weryfikacji, w kontekście art. 32 pkt 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, jest wystarczający do odmowy zastosowania przez polski organ celny preferencji wobec importowanego towaru. Przepisy wspomnianego wyżej Protokołu nie przewidują możliwości kwestionowania wyniku weryfikacji otrzymanego od właściwych władz celnych kraju eksportera towaru. Jedynym dowodem dającym podstawę do odmiennego rozstrzygnięcia od podjętego przez organ pierwszej instancji, tj. do zastosowania stawki celnej obniżonej dla towarów pochodzących z krajów Wspólnot Europejskich, mogła być tylko i wyłącznie informacja władz celnych kraju eksportu o zmianie swoich ustaleń dotyczących weryfikacji dowodów pochodzenia towarów. Zaakcentowano przy tym, że na eksporterze towaru ciąży obowiązek dochowania wszelkiej staranności (np. powiadomienie właściwego organu celnego o zmianie siedziby), by weryfikacja mogła być przeprowadzona. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że przedłożone przez stronę świadectwa pochodzenia ( "certyficate of orgin"), chociaż potwierdzają [...] pochodzenie towaru, to nie mogą stanowić podstawy do zastosowania obniżonych stawek celnych, wynikających z umów o strefach wolnego handlu. W Protokole nr 4 do Układu Europejskiego jako dowód preferencyjnego pochodzenia towaru wskazano: świadectwo przewodowe EUR 1, lub deklaracje na fakturze. Natomiast wspomniane na wstępie "certyficaty" stanowią świadectwo niepreferencyjnego pochodzenia towaru i mogą stanowić podstawę do zastosowania wobec importowanych towarów stawek celnych ogólnego stosowania, tj. autonomicznych i konwencyjnych, ryczałtowych, zawieszonych zwykłych oraz stawek w ramach ogólnych plafonów i kontyngentów taryfowych. Organ pierwszej instancji na podstawie tych "certyficatów" prawidłowo zastosował stawkę celną konwencyjną. Organ pierwszej instancji określając kwotę podatku od towarów i usług w z tytułu importu towaru wezwał do uiszczenia różnicy podatku w terminie 10 dni od powiadomienia o wysokości należności. Dopiero po upływie tego okresu niezapłacony podatek staje się zaległością podatkową, od której należy liczyć odsetki za zwłokę, a zatem nie było podstaw do obciążenia strony odsetkami za zwłokę od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. [...]r.. W związku z powyższym w tym zakresie decyzję pierwszoinstancyjną należało uchylić. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik G. M., zarzucając organom celnym: 1. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art., 16 ust. 1, art. 21 ust. 3, art. 32 ust. 5 i 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, 2. naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, 3. naruszenie art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 4 i § 5 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że istnieją uzasadnione podstawy do naliczenia długu celnego, 4. naruszenie art. 6 ust. 7, art. 11 ust. 3, art. 11 c ust. 1 i 2, art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1 ustawy VAT, poprzez przyjęcie, iż istnieją uzasadnione podstawy do naliczenia podatku VAT, 5. sprzeczność rozstrzygnięcia ze zgromadzonym materiałem dowodowym wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego wraz z poprzedzającą ją decyzją pierwszoinstancyjną oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że: - odpowiedź [...] władz celnych nie jest wystarczająca dla przyjęcia, że wyniki weryfikacji są "wyraźne" i że w oparciu o nie można odmówić udzielonych preferencji, - na fakturach widnieje pieczęć eksportera – sporządzona zgodnie z wymaganiami załącznika nr 4 do Protokołu - który deklaruje, iż produkty mają preferencyjne pochodzenie, a wiarygodność i autentyczność tych dokumentów nie została zakwestionowana, - skarżący dostarczył wiarygodne informacje, że kontrahenci zagraniczni prowadzą nadal działalność gospodarczą, - skarżący dostarczył aktualne oświadczenia właścicieli firm [...], że importowany towar został wyprodukowany we [...], - nie było uzasadnionych wątpliwości do wystąpienia o przeprowadzenie weryfikacji deklarowanego pochodzenia, - w innych sprawach organ celny z urzędu zawiesił postępowanie i wystąpił do [...] władz celnych o ponowną weryfikację, - [...] władze celne wiedziały, że informacje przekazane polskim władzom celnym są nierzetelne, bowiem u kontrahentów przeprowadzały kontrolę obrotu za lata [...] – [...], a więc za okresy, kiedy kwestionowane faktury były wystawione, a w zakresie pochodzenia towarów ustaliły, że "jeżeli chodzi o pochodzenie towaru z powyższych faktur, to należy uznać, że jest on pochodzenia [...]...", - przedstawione przez skarżącego dokumenty pochodzące od [...] władz celnych stanowią dowód, że dokumentacja "[...] firm" została sprawdzona i nie było podstaw do kwestionowania preferencyjnego pochodzenia towarów, lecz zostało to pominięte przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Dodał, że przekazane przez skarżącego protokoły [...] władz celnych nie dotyczą faktur załączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Wynik weryfikacji był jednoznaczny nie było zatem podstaw do przeprowadzenia ponownej weryfikacji. Na rozprawie w dniu 2 marca 2007 r. pełnomocnik strony skarżącej, podtrzymując skargę zaakcentował, że postępowanie weryfikacyjne, prowadzone przez [...] służby celne było nierzetelne. Złożył do akt sprawy pismo Agencji Celnej we F. z dnia [...]r.. Dodał, że w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 55/06, w analogicznym stanie faktycznym zapadł wyrok uchylający decyzję organu celnego. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi, akcentując, że weryfikacji był jednoznaczny i uzasadniał odmowę zastosowania preferencji celnych. Dodał, że uzupełnienie wyniku weryfikacji zostało sporządzone po wydaniu zaskarżonej decyzji, a zatem dowód ten może być uwzględniony ewentualnie po wznowieniu postępowania. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na wady postępowania prowadzonego przez organy celne, które doprowadziły do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, bowiem oparto się na niejednoznacznym wyniku weryfikacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ostatnio powołanej ustawy). Dokonując ocen zaskarżonej decyzji wyżej przedstawionym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że mająca zastosowanie w rozpatrywanej sprawie Taryfa celna stanowiąca załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) zawiera kilka rodzajów stawek celnych m.in. autonomiczne, konwencyjne oraz obniżone w związku z umowami o strefach wolnego handlu, w tym dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej (kolumna oznaczona symbolem UE). Stawki celne obniżone stosuje się do towarów, których pochodzenie zostało ustalone zgodnie z wymogami i kryteriami określonymi w wiążących Polskę umowach międzynarodowych oraz przepisach prawa celnego [ art. 20 § 1 i § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz ust. 12 Części Pierwszej Taryfy celnej – Postanowienia Wstępne A. Stawki Celne]. W przypadku towarów pochodzących z krajów członkowskich Unii Europejskiej kwestie te reguluje Protokół nr 4 do Układu Europejskiego ( zał. do Dz. U. z 1997r., Nr 104, poz. 662). Warunkiem zastosowania preferencji celnych jest m.in. bezpośredni przywóz z kraju członkowskiego Unii Europejskiej do Polski zgodnie z zasadami określonymi w art. 13 Protokołu oraz udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją , której tekst jest zamieszczony w załączniku IV do Protokołu, złożoną przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (art. 16 ust. 1 Protokołu). Oczywistym jest, że opisane wyżej dowody pochodzenia mogły być wystawione tylko dla towarów pochodzących w rozumieniu Protokołu nr 4. Trzeba też mieć na uwadze, że zgodnie z art. 28 ust. 2 Protokołu nr 4 eksporter towaru zobowiązany jest do przechowywania kopii deklaracji oraz dokumentów potwierdzających preferencyjny status pochodzenia przez okres trzech lat. Natomiast władze celne kraju eksportu, dokonując weryfikacji mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą (art. 32 ust. 2 Protokołu nr 4). W dniu [...]r. w Oddziale Celnym w B. zostało przyjęte przedmiotowe zgłoszenie celne, w którym na podstawie deklaracji na fakturach o [...], preferencyjnym pochodzeniu towaru zadeklarowano stawkę celną obniżoną ( ad valorem) w wysokości 0%. Organy celne korzystając z uprawnień wynikających z art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 wystąpiły do [...] władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji pochodzenia towaru wskazanego na fakturach dołączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Powołany wyżej przepis stanowi, że "dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu". Treść przytoczonego przepisu nie budzi wątpliwości, że organy celne kraju importu mogą poddać weryfikacji każdy dowód pochodzenia - wyrywkowo lub w przypadku uzasadnionych wątpliwości. Dodać przyjdzie, że postanowienia zawarte w Protokole nr 4 nie przewidują obowiązku wskazania powodów weryfikacji dowodu pochodzenia. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie argumentacja naprowadzona w skardze, że organy celne nie miały podstaw wszczęcia procedury weryfikacyjnej, bowiem nie wykazały istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do pochodzenia towarów. Z odpowiedzi [...] władz celnych ( pismo nr [...]z [...]r.) wynika, że "nie można odnaleźć przedsiębiorców (firm [...]), ponieważ przenieśli siedzibę lub zaprzestali działalności. Dlatego firmy nie przedstawiły dowodów na pochodzenie towarów, zgodnie z wymogami Protokołu nr 4 Umowy Europejskiej". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, który w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt – I SA/Kr 1664/98, SA/Wr 290-295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 2209/97, I SA/Sz 1016/98). To zaś oznacza, że jeżeli wynik weryfikacji nie zawiera jakichkolwiek informacji w kwestii autentyczności weryfikowanych dokumentów, jak i preferencyjnego pochodzenia, to organy celne, zgodnie z art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4, mogą odmówić zastosowania preferencji dla importowanego towaru. Jednak w realiach rozpatrywanej sprawy, zdaniem Sądu, odpowiedź [...] władz celnych nie może być uznana za rzetelną, a tym samym wystarczającą do odmowy zastosowania preferencji celnych. Do takiego wniosku prowadzi ocena przekazanych przez skarżącego, w toku postępowania administracyjnego, dokumentów wskazujących, iż eksporterzy towaru nadal prowadzą działalność gospodarczą. Skarżący kwestionował ustalenia [...] władz celnych podnosząc, że opiera się ono na błędnych ustaleniach faktycznych i wnioskował o powtórne przeprowadzenie weryfikacji zakwestionowanych faktur, powołując się na wyciągi z rejestrów prowadzonych Izbę Handlowo Przemysłowo Rzemieślniczo Rolniczą we F., które wskazują, że eksporterzy, w tym objęci niniejszym postępowaniem, nadal prowadzą działalność gospodarczą (akta wspólne karta nr [...] - pismo z [...]r. wraz z załącznikami). Dodatkowo wraz z pismem [...]r. ( akta wspólne – karta nr [...]) skarżący przesłał organowi odwoławczemu protokoły z kontroli przeprowadzonych w okresie od [...]r. do [...]r. u 10 eksporterów, których deklaracje na fakturach o [...] pochodzeniu towarów poddano weryfikacji oraz certyfikaty wskazujące na [...] pochodzenie towaru. Jeden z protokołów dotyczył kontroli u eksportera objętego niniejszym postępowaniem - [...]–[...]. W świetle opisanych wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, organy celne powinny ponownie wystąpić do [...] władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji o pochodzeniu, zawartych na fakturach dołączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego, bowiem przekazane przez skarżącego organom celnym dokumenty, których wiarygodności nie zakwestionowano, podważają rzetelność ustaleń organu przeprowadzającego weryfikację dowodu pochodzenia. Taki stan rzeczy daje postawy do stwierdzenia, że organy celne przeprowadziły postępowanie administracyjne z naruszeniem art. 122, art. 180, art. 191 i art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, polegającym na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i dowolnej ocenie dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i z tego powodu skargę należało uwzględnić. W kwestii pozostałych zarzutów podniesionych w skardze przyjdzie stwierdzić, że nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że z uzyskanych przez nią z własnej inicjatywy protokołów, sporządzonych przez [...] władze celne wynika, iż dokumentacja "[...] firm" została sprawdzona i nie było podstaw do kwestionowania preferencyjnego pochodzenia towarów. Przede wszystkim w protokołach tych brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że [...] władze celne weryfikowały pochodzenie towarów ujętych w fakturach dołączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego, zatem ustalenia zawarte w tych protokołach odnoszą się do innych towarów (innych dostaw). Natomiast jeżeli chodzi o przekazane w toku postępowania administracyjnego świadectwa pochodzenia (certyficate of orgin), wystawione przez [...] władze celne, potwierdzające [...] pochodzenie spornego towaru, to słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że nie mogły one stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej, bowiem takiego dowodu pochodzenia nie przewidują postanowienia Protokołu nr 4. Potwierdzają one [...] pochodzenie towaru, lecz niepreferencyjne i stanowią one dowód pochodzenia, o którym mowa w § 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.). Na koniec dodać trzeba, że złożone na rozprawie pismo [...] władz celnych nie mogło mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem zostało sporządzone po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jednak mając na uwadze, że nawiązuje ono do wyniku weryfikacji, który stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, organy celne w toku ponownego postępowania, po włączeniu go do materiału dowodowego, poddadzą ocenie zawarte w nim stwierdzenia w zakresie preferencyjnego pochodzenia spornego w sprawie towaru. Pismo to, stanowiące w istocie wynik weryfikacji, zwalnia organy celne z obowiązku ponownego wystąpienia do władz celnych kraju eksportu z wnioskiem o weryfikację dowodów pochodzenia . W tych okolicznościach Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję orzekając zarazem, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.