III SA/Gl 1132/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym po wznowieniu postępowania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 13 kwietnia 2016 r. oddalono skargę A. B. na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, wpłynął do tutejszego Sądu kolejny wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca jest obecnie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego. Na druku urzędowego formularza PPF skarżący określił zakres swojego kolejnego żądania: wniosek ten obejmuje żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem i opłaty pod skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że od września 2015 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od tego czasu nie przedstawiono wnioskodawcy żadnej oferty pracy. Skarżący mieszka razem z matką i jest na utrzymaniu rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w czteroosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoją matką oraz dwoma braćmi: P. B. i W. B. Matka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości około 1.159 zł; brat W. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.900 zł, natomiast P. B. jest osobą bezrobotną. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że ani on, ani jego domownicy nie posiadają żadnego majątku, żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. W rubryce nr 11 druku urzędowego formularza PPF wnioskodawca oszacował miesięczne koszty związane z regulowaniem opłat za media, mieszkanie, koszty leczenia, wyżywienia, odzieży oraz spłaty czterech zaciągniętych pożyczek. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego matki strony skarżącej, u której, wg swojego oświadczenia obecnie zamieszkuje oraz oświadczenia mające stwierdzić, czy pomoc braci jest nadal aktualna i czy skarżący nadal spłaca zadłużenie w takim samym stopniu, jak w trakcie rozpoznawania pierwszego i drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wraz z pismem przewodnim z dnia 8 sierpnia 2016 r. skarżący nadesłał do akt sprawy: zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w J. z dnia [...]r., z którego wynika, że wnioskodawca nadal jest zarejestrowany, jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania świadczeń z tego tytułu; zaświadczenie takiej samej treści dotyczące P. B.; zaświadczenie z A z dnia 8 sierpnia 2016 r. o stanie zawartej umowy limitu kredytowego; zaświadczenie o osobach zameldowanych pod adresem wskazanym na druku urzędowego formularza PPF, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy; zaświadczenie o zarobkach brutto W. B.; decyzję o waloryzacji emerytury matki wnioskodawcy z dnia 1 marca 2016 r. i wyciąg z jej rachunku bankowego za okres od końca kwietnia 2016 r. do końca lipca 2016 r.; dokumenty obrazujące aktualny stan zdrowotny W. B. W piśmie przewodnim z dnia 8 sierpnia 2016 r. skarżący stwierdził, że jego brat W. nie przekazał mu swojego wyciągu z rachunku bankowego. Średni koszt leczenia matki wnioskodawcy wynosi około 1.700 zł miesięcznie. Strona oświadczyła, że bracia S. B. i P. B. obecnie nie udzielają mu już żadnej pomocy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. B., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować albo zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności stwierdzić należy że, postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Tak więc postanowienie tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2014 r. odmawiające wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się prawomocne. Wnioskodawca złożył jednak kolejny, drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania A. B. prawa pomocy, a w dniu 28 lipca 2015 r. tutejszy Sąd również odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2015 r. Z powyższych danych wynika, że wnioskodawcy już dwukrotnie prawomocnie odmówiono uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem skarżący złożył w czerwcu bieżącego roku kolejny, już trzeci, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Kolejny wniosek jest w istocie zbieżny w swoim zakresie z poprzednim wnioskiem – skarżący wnioskuje również o zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przypadku – częściowe zwolnienie). W takiej sytuacji wniosek skarżącego zasługiwałby na uwzględnienie tylko wtedy, jeżeli skarżący przedstawiłby istotną zmianę w swojej aktualnej sytuacji majątkowej – taką zmianę, która ewidentnie pogarszałaby jego kondycję majątkową. W przedmiotowej sprawie skarżący nie zdołał jednak takich faktów wykazać, co więcej, jego oświadczenia budzą istotne wątpliwości. W trzecim wniosku o przyznanie prawa pomocy (na kolejnym, już trzecim druku urzędowego formularza PPF) wnioskodawca nie złożył już oświadczenia o podejmowaniu przez siebie prac dorywczych i uzyskiwaniu z tego tytułu kwoty około 1.100 zł miesięcznie. Kwestia ta nie jest jednak wiarygodna. Trudno wszak przyjąć, że wnioskodawca przestał już podejmować jakiekolwiek prace dorywcze i nie przyczynia się do utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego, tym bardziej, że jego matka ma poważne problemy zdrowotne, które generują koszty leczenia. W poprzednim postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, skarżący oświadczył, że pomocy w utrzymaniu udzielają mu jego bracia: S. B. i P. B. Z ich oświadczeń z dnia 29 września 2014 r. wynika, że ww. bracia udzielają mu głównie wsparcia rzeczowego w postaci wyżywienia (wnioskodawca często spożywa u nich posiłki), zakupu odzieży, obuwia, leków. Wysokość tego wsparcia każdy z braci ocenił na kwotę około 200 – 250 zł. aktualnie, przy trzecim wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca stwierdził, że bracia mu tej pomocy nie udzielają. Fakt ten, jakkolwiek prawdopodobny, nie posiada jednak w rzeczywistości przymiotu wiarygodności. Oświadczenie takie należałoby bowiem uznać za prawdziwe, jeżeli jego dwaj bracia złożyliby stosowne pisemne oświadczenia o tym, że przestali już udzielać wnioskodawcy pomocy materialnej. Jest to o tyle istotne, że wnioskodawca dwukrotnie powoływał się na stosowne oświadczenia swoich braci S. i P. Zaznaczyć należy, że przy drugim wniosku – na druku formularza PPF, inicjującego ponowne, drugie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, wnioskodawca oświadczył, że jego bracia S. i P. nadal mu pomagają. Natomiast w piśmie przewodnim wnioskodawca stwierdził, że jednak już mu nie pomagają. Reasumując, brak jest więc podstaw do tego, aby dać wiarę jedynie oświadczeniu strony skarżącej w tym zakresie. Wnioskodawca nadal pozostaje w czteroosobowym gospodarstwie domowym. Skarżący mieszka razem ze swoimi dwoma braćmi: W. B. i P. B. u ich wspólnej matki W. B. Co istotne, W. B. ma syna i córkę, którzy jednak nie mieszkają razem z nim – nie pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoimi dziećmi (i wnuczką) oraz ze swoją byłą żoną, lecz mieszka razem z wnioskodawcą, P. B. oraz z matką. Z całokształtu oświadczeń skarżącego wynika więc, że tworzą oni wspólne czteroosobowe gospodarstwo domowe. Podkreślić należy, że z oświadczeń skarżącego nie wynika, żeby W. B. partycypował w utrzymaniu swojej byłej żony, nie sposób jednocześnie zgodzić się z tym, że utrzymuje swojego syna, który przecież obecnie znajduje się w zakładzie karnym. Odnośnie syna P. (bratanka wnioskodawcy) wsparcie może przybierać formę okazjonalną, ponieważ jego podstawowe potrzeby życiowe są zaspokajane w zakładzie. Skarżący powołuje się konsekwentnie na swoje obciążenia finansowe związane ze spłatą kredytów. Jednocześnie już kwietniu 2015 r. zakończył spłacanie kredytu zaciągniętego w B "J.", gdzie rata kredytowa wynosiła 411 zł miesięcznie. Natomiast odnośnie kredytu zaciągniętego w A, w aktach znajduje się tylko aktualne zaświadczenie (a nie wyciąg z rachunku "kredytu bezpiecznego") obrazujące saldo na tym rachunku na dzień 4 sierpnia 2016 r., tymczasem limit kredytowy wynosi 25.000 zł. Trudno zakładać, aby instytucja bankowa udzielała osobie fizycznej produktu w postaci limitu kredytowego bez stosownego zabezpieczenia majątkowego udzielanego kredytu oraz bez regularnego i aktualnego pilotażu jego stanu majątkowego. Odnośnie natomiast karty kredytowej C stwierdzić należy, że skarżący nie dokonuje spłat w sposób regularny, co wynika z istoty posiadania karty kredytowej i korzystania z otwartego rachunku bankowego. Co istotne jednak, wnioskodawca może dysponować określoną gotówką, którą podejmuje korzystając z karty kredytowej. Jednakże w zakresie zadłużenia kredytowego, stwierdzić należy, że – zgodnie z powszechnie obowiązującą linią orzeczniczą – skarżący nie może przedkładać swoich zobowiązań cywilnoprawnych (np. wynikających z obciążenia kredytowego) nad zobowiązania publicznoprawne. A do takich właśnie zobowiązań zalicza się niewątpliwie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Reasumując, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki zwolnienia go od kosztów sądowych – w całości, ani w części. Na podstawie analizy przedłożonego przez wnioskodawcę materiału źródłowego stwierdzić należy, że skarżący w zasadzie nadal nie ponosi wydatków związanych z bezpośrednim utrzymaniem swojej osoby. Strona nie ponosi bowiem faktycznie kosztów utrzymania mieszkania, stołuje się w domu swojej matki, która pobiera emeryturę. Razem z wnioskodawcą, jego bezrobotnym bratem P. B. mieszka również W. B., który, osiągając regularny miesięczny dochód, de facto nie ma na swoim utrzymaniu swoich dzieci i byłej żony. Należy podkreślić, że brak jest podstaw do tego, aby przyjąć, że bracia wnioskodawcy: S. B. i P. B. przestali udzielać jemu pomocy materialnej i rzeczowej. Oświadczenie strony, wskazujące na zaprzestanie tej pomocy nie jest wiarygodne, brak jest bowiem pisemnych oświadczeń tych braci o zaprzestaniu udzielania pomocy wnioskodawcy (a o pisemne ustosunkowanie się ww. braci do tej kwestii był wnioskodawca przecież wzywany pismem referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2016 r.). Należy więc przyjąć, że ww. bracia nadal tej pomocy wnioskodawcy udzielają – a faktycznie jest to pomoc wydatna i odczuwalna, wszak wnioskodawca często u obu braci spożywa posiłki, jak również czasem bracia kupują mu odzież, obuwie i ewentualnie leki. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący jest w stanie w tej sprawie uiścić na tym etapie postępowania koszty sądowe w kwocie 200 zł (opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł). Uwzględniając, że takie same koszty występują we wszystkich pięciu sprawach wnioskodawcy toczących się przed tutejszym Sądem (III SA/Gl 1131 – 1135/14) – to łączne koszty sądowe na obecnym etapie postępowania zamkną się w sumarycznej kwocie 1.000 zł. Co istotne, wnioskodawca był jednak w stanie uiścić już taką kwotę wcześniej tytułem wpisów sądowych od ww. skarg w łącznej kwocie 1.000 zł. Nie należy pomijać również tego, że wnioskodawca udzielił pełnomocnictwa fachowemu pełnomocnikowi procesowemu w osobie radcy prawnego. Jest to pełnomocnik z wyboru. Są więc podstawy do tego, aby stwierdzić, że wnioskodawcę stać jest na ponoszenie fakultatywnych kosztów postępowania, a jednocześnie chce on uniknąć poniesienia kosztów obligatoryjnych. W ocenie rozpoznającego wniosek, sytuacja majątkowa skarżącego wcale się nie pogorszyła w stosunku do stanu z października 2015 r. (kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ostatnie postanowienie tutejszego Sądu w przedmiocie prawa pomocy). Faktu tego skarżący nie zdołał w żaden sposób wykazać, nawet pomimo tego, że jego matka boryka się z problemami zdrowotnymi, a jej leczenie generuje koszty. Wysokość tych kosztów nie została jednak wykazana. Wnioskodawca nie wykazał wszak, aby następowały jakiekolwiek przerwy w spłacie kredytów – spłaty następują regularnie. Poza tym, wszelkie opłaty (w tym za mieszkanie oraz za tzw. "media") również dokonywane są regularnie – brak wykazania, aby występowały w tym zakresie jakiekolwiek zaległości płatnicze. Co więcej, w czteroosobowym gospodarstwie domowym opłacany jest abonament za cztery telefony (w sumie – 250 zł, wg oświadczenia złożonego na druku formularza PPF). Trudno założyć, aby w czteroosobowym gospodarstwie domowym ponoszono opłaty czterech abonamentów, w sytuacji, gdy dwie osoby nie uzyskują jakichkolwiek dochodów, a gospodarstwo to nie korzysta z żadnej pomocy innych osób (np. rodziny, czy bliskich). Reasumując, wnioskodawca jest w stanie ponieść również na obecnym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, zarówno swoim, jak i swojej rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.