III SA/Gl 1135/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym po wznowieniu postępowania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] r. wpłynął do tutejszego Sądu kolejny wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy. Został on złożony na druku urzędowego formularza PPF. Wniosek obejmuje żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Strona utrzymuje się z prac dorywczych (pomoc przy remontach, przeprowadzkach, koszeniu trawy) i miesięcznie uzyskuje z tych prac dochód w wysokości około 1.100 zł. Całość tej kwoty wnioskodawca przeznacza na spłatę rat kredytów zaciągniętych w roku 2007 i 2012 – tj. przed wszczęciem postępowania przez organy celne. Skarżący podkreślił, że nie ma żadnego majątku, ani oszczędności, obecnie zamieszkuje u swojej matki. Strona spłaca raty kredytowe: w banku – w kwocie około 550 zł oraz w "A" – w kwocie około 400 zł. Dodatkowo strona ma zadłużenie na karcie kredytowej w "B" w wysokości 2.800 zł, które spłaca średnio po 120 – 150 zł miesięcznie. Strona określiła to ostatnie zadłużenie, jako zaciągnięte na "życie". W zakupie odzieży i żywności pomagają skarżącemu jego bracia. Skarżący zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się już oświadczenia braci oraz kserokopie stosownych umów. Pozostałe rubryki druku urzędowego formularza PPF pozostały niewypełnione – oprócz rubryki nr 10 Dochody, w której skarżący oświadczył, że z prac dorywczych uzyskuje 1.100 zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego matki strony skarżącej, u której, wg swojego oświadczenia obecnie zamieszkuje oraz oświadczenia mające stwierdzić, czy pomoc braci jest nadal aktualna i czy skarżący nadal spłaca zadłużenie w takim samym stopniu, jak w trakcie rozpoznawania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. skarżący nadesłał do akt sprawy: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. z którego wynika, że wnioskodawca w 2014 r. nie osiągnął praktycznie dochodu; decyzję ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury W. B. – matki strony skarżącej i jej zeznanie podatkowe za 2014 r.; harmonogram spłaty pożyczki (ostatnia rata płatna w dniu 6 kwietnia 2015 r.) wraz z pismem informującym o rozliczeniu tego kredytu; zaświadczenie z "C" wraz z wyciągami z tego rachunku bankowego; wyciąg z rachunku "Kredytu Bezpiecznego" zaciągniętego w ww. banku (za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.); kserokopię dowodu wpłaty wnioskodawcy na jego rachunek w "A" kwoty 482,46 zł. W piśmie przewodnim z dnia [...] r. skarżący stwierdził, że nie może nadesłać zaświadczenia o nieodprowadzaniu przez niego zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2015 r. (taką informację uzyskał on w urzędzie skarbowym). Aktualnie pozostało mu zadłużenie w "C" S.A.(rata – 550 zł miesięcznie) oraz zadłużenie na karcie kredytowej spłacane miesięcznie w kwocie około 120 – 150 zł. W kwietniu 2015 r. strona spłaciła ostatnią ratę pożyczki, którą zaciągnęła w "A". Wnioskodawca stwierdził z kolei, że jego bracia nie udzielają mu już żadnej pomocy finansowej, ani rzeczowej. Skarżący utrzymuje się z prac dorywczych, które pozwalają mu zarobić około 1.100 zł miesięcznie. Na życie pozostaje stronie kwota około 400 zł, którą przeznacza na zakup żywności, odzieży i środków czystości. Skarżący wg swojego oświadczenia nie posiada żadnych oszczędności i nie jest w stanie przeznaczyć kwoty 1.000 zł na uiszczenie wpisu sądowego. Nie ma od kogo pożyczyć tej kwoty, a i tak nie miał by jej jak oddać. P. B. – jeden z braci wnioskodawcy również zamieszkuje u swojej matki i pozostaje na jej utrzymaniu. Jest on osobą bezrobotną i nadużywającą alkoholu – nie chce wystąpić do urzędu pracy o wydanie stosownego zaświadczenia. Skarżący wniósł o przedłużenie terminu na nadesłanie reszty dokumentów o kolejne czternaście dni. Wniosek ten został przez rozpoznającego wniosek o prawo pomocy de facto uwzględniony. Wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. skarżący nadesłał kolejne dokumenty: zaświadczenie o średnich miesięcznych zarobkach brata W. B. (3.635,97 zł netto); zaświadczenie o statusie bezrobotnego P. B. z dnia [...] r.; zeznanie podatkowe PIT-37 złożone przez jego brata W. B. za 2014 r.; wydruk z rachunku bankowego W. B. (okres od dnia [...] r. do [...] r.); wydruk z rachunku bankowego skarżącego (od 30 grudnia 2014 r. do 28 maja 2015 r.); wyciąg z rachunku bankowego matki wnioskodawcy (okres od 5 marca 2015 r. do 6 maja 2015 r.). W powyższym piśmie przewodnim wnioskodawca oświadczył, że mieszka w mieszkaniu swojej matki razem z braćmi: W. i P. Brat W. ma syna P. (który przebywa obecnie w zakładzie karnym), córkę oraz wnuczkę, które mieszkają razem z jego byłą żoną. Wnioskodawca oświadczył, że z żadną z powyższych osób (ani z żadną inną osobą) nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. B., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować albo zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności stwierdzić należy że, postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Tak więc postanowienie tutejszego Sądu odmawiające wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest prawomocne. Kolejny wniosek jest w istocie zbieżny w swoim zakresie z poprzednim wnioskiem – skarżący wnioskuje również o zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przypadku – częściowe zwolnienie). W takiej sytuacji wniosek skarżącego zasługiwałby na uwzględnienie tylko wtedy, jeżeli skarżący przedstawiłby istotną zmianę w swojej aktualnej sytuacji majątkowej – taką zmianę, która ewidentnie pogarszałaby jego kondycję majątkową. W przedmiotowej sprawie skarżący nie zdołał jednak takich faktów wykazać, co więcej, jego oświadczenia budzą istotne wątpliwości. Nie uległa zmianie kwestia miesięcznych dochodów wnioskodawcy. Nadal, podobnie jak przy pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczył, że uzyskuje kwotę około 1.100 zł z tytułu prac dorywczych. Należy przyjąć, że jest to w istocie kwota netto, skarżący nie przedłożył bowiem żadnych odpisów, ani kserokopii zawieranych umów. Poza tym, w aktach znajduje się zaświadczenie z urzędu skarbowego stwierdzające, że skarżący nie osiągnął w 2014 r. praktycznie żadnego dochodu. Kwota 63 zł na cały 2014 r. nie znajduje pokrycia w opisanych wyżej oświadczeniach skarżącego o jego pracach dorywczych i osiąganym z ich tytułu wynagrodzeniu. W poprzednim postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, skarżący oświadczył, że pomocy w utrzymaniu udzielają mu jego bracia: S. B. i P.B. Z ich oświadczeń z dnia [...] r. wynika, że ww. bracia udzielają mu głównie wsparcia rzeczowego w postaci wyżywienia (wnioskodawca często spożywa u nich posiłki), zakupu odzieży, obuwia, leków. Wysokość tego wsparcia każdy z braci ocenił na kwotę około 200 – 250 zł. W uzasadnieniu swojego wniosku, zawartym na druku formularza PPF skarżący podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym jego bracia pomagają mu w zakupie żywności i odzieży, stwierdzając, że ich oświadczenia znajdują się już w aktach sprawy. W piśmie przewodnim z dnia [...] r. strona oświadczyła jednak, że jej bracia S. i P. nie udzielają mu już żadnej pomocy finansowej, ani rzeczowej. Jakkolwiek fakt ten jest wprawdzie prawdopodobny, to wnioskodawca nie nadesłał stosownych oświadczeń tych braci w tej kwestii. Brak więc podstaw do tego, aby dać wiarę jedynie oświadczeniu strony skarżącej w tym zakresie. Tym bardziej, że na druku formularza PPF, inicjującego ponowne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, oświadczył, że bracia S. i P. nadal mu pomagają. Ponadto okazało się jednak, że skarżący ma dwóch kolejnych braci: W. i P., którzy razem z nim mieszkają u ich wspólnej matki W. B. Co istotne, W. B. ma syna i córkę, którzy jednak nie mieszkają razem z nim – nie pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoimi dziećmi (i wnuczką) oraz ze swoją byłą żoną, lecz mieszka razem z wnioskodawcą, P. B. oraz z matką. Z całokształtu oświadczeń skarżącego wynika więc, że tworzą oni wspólne czteroosobowe gospodarstwo domowe. Podkreślić należy, że z oświadczeń skarżącego nie wynika, żeby W. B. partycypował w utrzymaniu swojej byłej żony, nie sposób jednocześnie zgodzić się z tym, że utrzymuje swojego syna, który przecież obecnie znajduje się w zakładzie karnym. Brak jest podstaw do tego, aby zaaprobować twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i funkcjonuje całkowicie samodzielnie. Nie jest bowiem wiarygodne, aby skarżący mieszkał razem ze swoją matką (jak również z braćmi) i nie korzystał ze wspólnego utrzymania (spożywanie posiłków, nieodpłatne korzystanie z mieszkania). Wnioskodawca w swoich oświadczeniach nie stwierdza, aby partycypował w jakimkolwiek zakresie w kosztach utrzymania mieszkania. Skarżący powołuje się konsekwentnie na swoje obciążenia finansowe związane ze spłatą kredytów. Jednocześnie już kwietniu 2015 r. zakończył spłacanie kredytu zaciągniętego w "A", gdzie rata kredytowa wynosiła 411 zł miesięcznie. Natomiast odnośnie kredytu zaciągniętego w "C", w aktach znajduje się tylko wyciąg z rachunku "kredytu bezpiecznego", za okres od [...] r. do dnia [...] r. Dokument ten obrazuje stan zadłużenia sprzed ponad roku. Nie jest to więc miarodajny dokument, obrazujący aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy. Odnośnie karty kredytowej "B" stwierdzić należy, że skarżący nie dokonuje spłat w sposób regularny, co wynika z istoty posiadania karty kredytowej i korzystania z otwartego rachunku bankowego. Co istotne jednak, wnioskodawca może dysponować określoną gotówką, którą podejmuje korzystając z karty kredytowej. Jednakże w zakresie zadłużenia kredytowego, stwierdzić należy, że – zgodnie z powszechnie obowiązującą linią orzeczniczą – skarżący nie może przedkładać swoich zobowiązań cywilnoprawnych (np. wynikających z obciążenia kredytowego) nad zobowiązania publicznoprawne. A do takich właśnie zobowiązań zalicza się niewątpliwie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych – w tym uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Reasumując, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki zwolnienia go od kosztów sądowych – w całości, ani w części. Na podstawie analizy przedłożonego przez wnioskodawcę materiału źródłowego stwierdzić należy, że skarżący w zasadzie nadal nie ponosi wydatków związanych z bezpośrednim utrzymaniem swojej osoby. Strona nie ponosi bowiem faktycznie kosztów utrzymania mieszkania, stołuje się w domu swojej matki, która pobiera emeryturę. Razem z wnioskodawcą, jego bezrobotnym bratem P. B. mieszka również W. B., który, osiągając regularny miesięczny dochód, de facto nie ma na swoim utrzymaniu swoich dzieci i byłej żony. Należy podkreślić, że brak jest podstaw do tego, aby przyjąć, że bracia wnioskodawcy: S. B. i P. B. przestali udzielać jemu pomocy materialnej i rzeczowej. Oświadczenie strony, wskazujące na zaprzestanie tej pomocy nie jest wiarygodne, brak jest bowiem pisemnych oświadczeń tych braci o zaprzestaniu udzielania pomocy wnioskodawcy (a o pisemne ustosunkowanie się ww. braci do tej kwestii był wnioskodawca przecież wzywany pismem referendarza sądowego z dnia [...] r.). Należy więc przyjąć, że ci bracia nadal tej pomocy wnioskodawcy udzielają – a faktycznie jest to pomoc wydatna i odczuwalna, wszak wnioskodawca często u obu braci spożywa posiłki, jak również czasem bracia kupują mu odzież, obuwie i ewentualnie leki. Jednocześnie, skarżący zakończył w kwietniu bieżącego roku spłatę jednego kredytu (w "A"), nie zdołał jednocześnie wykazać, że nadal spłaca kredyt zaciągnięty w "C". W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Stwierdzenie to pozostaje nadal aktualne przy uwzględnieniu faktu, że w pięciu zainicjowanych przez wnioskodawcę sprawach sądowych toczących się w tutejszym Sądzie (III SA/Gl 1131 – 1135/14) przedmiot jest taki sam, a więc łączny, sumaryczny wpis sądowy od tych skarg wyniesie 1.000 zł. Jest to bowiem kwota, która odpowiada przeciętnemu dochodowi, który wnioskodawca uzyskuje z prac dorywczych. Kwota ta jest zresztą konsekwentnie podawana przez samego wnioskodawcę, zarówno w tym wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i we wniosku pierwotnym. Skarżący bowiem znajduje się aktualnie w takiej sytuacji, że nie musi ponosić wydatków koniecznych związanych ze swoim utrzymaniem. Nie opłaca mieszkania, w którym mieszka, natomiast w bieżącym utrzymaniu jego osoby (wyżywienie i zakup odzieży) pomagają mu wydatnie jego bracia oraz jego matka. W takiej sytuacji wnioskodawca powinien być w stanie ponieść koszty sądowe, przeznaczając na ten cel uzyskiwany przez siebie zarobek bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.