III SA/Gl 1137/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-04-24
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Krzysztof Kandut, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu przez beneficjenta, w tym nieodebranie telefonu i nieustalenie nowego terminu kontroli, stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności obszarowych, nawet jeśli beneficjent powołuje się na awarię telefonu i pilną delegację jako przyczyny braku możliwości stawienia się na kontroli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu przez beneficjenta, który dwukrotnie nie stawił się na wezwanie i nie podjął skutecznych starań w celu ustalenia nowego terminu, stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności obszarowych. Okoliczności podnoszone przez beneficjenta (awaria telefonu, pilna delegacja) nie zostały uznane za siłę wyższą ani nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu przepisów unijnych, a beneficjent nie przedstawił dowodów potwierdzających te twierdzenia ani nie złożył stosownego oświadczenia w wymaganym terminie. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.Stan faktyczny
Skarżący K.S. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i płatności do bydła na rok 2017. W trakcie postępowania administracyjnego dwukrotnie nie stawił się na wezwanie do przeprowadzenia kontroli na miejscu, powołując się na awarię telefonu i pilną delegację. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności ONW, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli i nie wykazał wystąpienia siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Straszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. (dalej: ARiMR, organ) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania K.S. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] r. nr [...].
W podstawie prawnej organ powołał:
-art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.),
-art. 10 ust 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2137),
- art. 26, art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. 2018 poz. 627),
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U., poz. 364 ze zm., dalej: rozp. ONW PROW 2014-2020).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017, złożyła [...] r. Wniosek o przyznanie płatności na rok 2017 wraz z [...] załącznikami graficznymi, [...] oświadczeniami o zwierzętach zadeklarowanych do płatności oraz oświadczeniem o elementach proekologicznych EFA.
Wniosek zawierał deklarację działek rolnych zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych w obrębach; P., C., B. oraz L., gminy: L., R. oraz C., powiat: g., r. oraz z., województwo [...].
We wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zadeklarowano powierzchnię w ramach poszczególnych wariantów/pakietów:
1. Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone [...] ha.
Powierzchnia, zakwalifikowana do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach poszczególnych wariantów/pakietów wynosi:
1. Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone [...] ha.
Strona wnioskowała również o przyznanie płatności do bydła w zakresie [...] sztuk oraz płatności do krów w zakresie [...] sztuk. Ponadto wnioskujący zawarł deklarację do płatności z tytułu ONW oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020).
Dane wniosku poddane zostały kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej, które to kontrole nie stwierdziły nieprawidłowości.
Z protokołów nr [...] oraz nr [...] wynika, że [...] r. strona została powiadomiona o kontroli na miejscu: w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Ponadto z raportu z czynności kontrolnych nr dokumentu [...] wynika, że strona [...] r. została powiadomiona o kontroli w zakresie wzajemnej zgodności, która miała się odbyć [...] r.
Z kolei w raporcie z czynności kontrolnych w ramach działania rolno-środowiskowo- klimatycznego nr dokumentu [...], zapisano, że przeprowadzenie kontroli na miejscu zostało uniemożliwione. Dokładny opis sporządzony przez kontrolerów brzmi: "Brak możliwości skontrolowania dokumentacji. W dniu [...]r. byliśmy umówieni na kontrolę dokumentacji jednakże rano tego dnia dostaliśmy smsa z wiadomością, iż kontrola w tym dniu nie jest możliwa. Pomimo kilkunastokrotnych prób dodzwonienia się do beneficjenta nie udało się z nim skontaktować. Pomimo tego że telefon był aktywny, a czasem wręcz beneficjent rozmawiał gdy próbowaliśmy się do niego dodzwonić. Minutę później telefon już nie był odbierany. W zaistniałej sytuacji [...] r. wysłano sms z informacją o terminie kontroli [...] r. w godzinach 11:00-12:00. W wyznaczonym terminie nikogo nie zastaliśmy w siedzibie beneficjenta."
W związku z powyższym kontrolerzy wprowadzili zapis ww protokole o oznaczeniu GR2, tj.: Rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.
Uwzględniając wyniki kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu organ pierwszoinstancyjny decyzją z [...] r. nr [...], odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE L z 20 grudnia 2013 r., zwanego dalej rozp. 1306/2013), jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, co skutkuje odmową przyznania wszystkich płatności, o które rolnik ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności.
Organ zauważył też, że strona postępowania [...] r. złożyła wniosek z zaznaczonym celem "Wycofanie całego wniosku" w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Jednakże wniosek ten nie został uznany za skuteczny, w związku z wcześniejszym powiadomieniem strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu tj. [...] r. Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone wynosiła [...] ha i taka powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozp. nr 1306/2013.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie.
W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, iż w związku z pilną delegacją nie mógł stawić się na kontroli. Ponadto uległ awarii jego telefon komórkowy, na który to kontrolerzy ARiMR wykonywali próby połączenia. Zwrócił się z prośbą o ponowną kontrolę w gospodarstwie. Ponadto wyjaśnił, iż wycofanie wniosku w zakresie programu rolno-środowiskowo-klimatycznego związane było z odmową wydłużenia dzierżawy przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji na str. 5-6 przywołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Następnie wyjaśnił, że narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę we wniosku o płatności informacji, są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Konieczność przeprowadzenia kontroli administracyjnej dla wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich wynika z art. 59 ust. 1 rozp. 1306/2013. Analizując materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organ stwierdził, że wyniki kontroli zawarte w raporcie nr [...] są prawidłowe oraz ostateczne. Organ zaznaczył, że przesłał raport do strony [...] r. Strona odebrała go 9 stycznia 2018 r. i nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Z uwagi na fakt, że w wyznaczonym terminie kontrolerzy nikogo nie zastali w siedzibie beneficjenta, prawidłowo zastosowali kod GR2, który doprowadził do wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Organ wyjaśnił też, że poczynione zgodnie z art. 7 K.p.a. ustalenia w toku postępowania pierwszoinstancyjnego w zakresie powierzchni stwierdzonej uprawnionej do płatności oraz przedeklarowania powierzchni są prawidłowe. Podkreślił, iż to po stronie Wnioskodawcy leży ciężar udowodnienia pewnych faktów zawartych w odwołaniu. W związku z tym strona nie może przenosić ciężaru udowodnienia na organ rozpatrujący sprawę. Wskazał, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania płatności są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Strona postępowania została poinformowana o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu zarówno [...] r. jak i [...] r. jednak nie umożliwiła jej przeprowadzenia.
Organ odwoławczy zauważył, że zadaniem i celem kontroli na miejscu jest weryfikacja stanu faktycznego w stosunku do danych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Udział w programie, tj. wnioskowanie o płatności jest dobrowolny, jednakże w chwili jego przystąpienia winny zostać spełnione wszystkie warunki wymagane do uzyskania płatności.
Organ wyjaśnił, że z art. 59 ust. 7 rozp. 1306/2013 wynika, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 31 ustawy o. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 29 ust. 3 i ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, Kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Z kolei uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie o przyznania odpowiednio płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu lub płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) lub płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub płatności ekologicznej lub pomocy na zalesienie.
Organ zanalizował pojęcie siły wyższej w oparciu o przywołanie orzecznictwo, stwierdzając, że należy rozumieć to pojęcie, jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Następnie przywołał art. 2 ust. 2 rozp. nr 1306/2013 i stwierdził, że istnieje możliwość uznania przez właściwy organ (Kierownika BP), innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. Ustalenia w tym zakresie zależą od konkretnych okoliczności danego zdarzenia, które było nadzwyczajne, nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Organ zaznaczył też, że obowiązek dostarczenia dowodów wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności spoczywa na beneficjencie. W przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności związanych do zwierząt lub gdy rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności lub gdy rolnik nie mógł złożyć wniosku lub zmiany do wniosku w terminie, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Jeżeli rolnik dokonał powiadomienia w terminie, o którym mowa powyżej i dostarczył do dnia wydania decyzji dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, kierownik biura powiatowego ARiMR w toku prowadzonego indywidualnego postępowania administracyjnego ustala czy przedstawione przez stronę (wnioskodawcę) dowody potwierdzają wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej oraz ustala czy grunt/zwierzę/uprawa w dniu wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności spełniały warunki/wymogi przyznania danej płatności obszarowej lub płatności w ramach środków obszarowych PROW 2014-2020 oraz czy dana kategoria siły wyższej stanowi przyczynę nie spełnienia warunku kwalifikowalności lub wymogu lub niezgodności w przypadku nie spełnienia wymogów lub norm wzajemnej zgodności.
Następnie organ stwierdził, że na formularzu wniosku, który strona złożyła w organie pierwszoinstancyjnym [...] r. w sekcji [...]. Oświadczenia i zobowiązania, została poinformowana o zasadach obowiązujących przy przyznawaniu płatności obszarowych, co potwierdziła własnoręcznym podpisem w punkcie 16.
Zdaniem organu płatności mogą być przyznawane rolnikom, spełniającym warunki ściśle określone przez prawo. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji drugoinstancyjnej w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie prawa unijnego i ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec nierozważenia, pomimo takiego obowiązku, wszelkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że przyczynę odmowy przyznania płatności, sprowadzić należałoby do skutków nieprzeprowadzenia kontroli na miejscu w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy. Nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem. O braku możliwości przeprowadzenia kontroli w dniu określonym przez organ, skarżący powiadomił informacją sms. Była to przeszkoda niezależna od jego woli i uniemożliwiająca mu udział w czynnościach kontrolnych, w sytuacji gdy gospodarstwo położone jest w kilku miejscach w obrębie ok. 70 kilometrowym. Zawiadomienie o braku możliwości przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie i kontroli dokumentów miało na celu jednocześnie usprawiedliwienie tego faktu oraz wniosek o przeprowadzenie takiej kontroli w innym terminie. Za bezzasadne strona uznała stwierdzenie, że unikała w tym dniu kontaktu telefonicznego, bowiem było to skutkiem awarii aparatu telefonicznego, stąd też nie miała informacji, iż ktokolwiek z Agencji starał się nawiązać kontakt. Zdaniem strony twierdzenie, że wyłącznie z jej przyczyny i to zawinionej nie doszło do kontroli jest za daleko idący i nie może stanowić zasadniczego powodu dla negatywnego rozpoznania wniosku. Tym bardziej, iż istnieją także i inne możliwości kontroli, a kontrola bezpośrednia w gospodarstwie mogła być przeprowadzona w innym terminie, do uzgodnienia którego strona zmierzała.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko pod względem legalności odbywa się kontrola działania administracji publicznej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188).
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy:
- rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm. dalej rozp.1306/2013),
- rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, dalej rozp. 640/2014),
- rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm., dalej rozp. 809/2014),
- rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm.),
- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U., poz. 364 ze zm., zwanego dalej, rozporządzeniem ONW PROW 2014-2020),
- ustawa z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. 2018 poz. 627).
Warunki otrzymania płatności ONW regulują szczegółowo przepisy rozp. ONW PROW 2014-2020. Jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Na tej podstawie organ dokonuje weryfikacji deklarowanej powierzchni, w drodze kontroli administracyjnej albo kontroli na miejscu.
W myśl art. 59 ust. 7 rozp. 1306/2013 wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Zgodnie z art. 31 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 29 ust. 3 i ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW) Kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozp. 1306/2013.
Stosownie do treści art. 2 ust. 2 rozp. 1306/2013 "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:
a. śmierć beneficjenta;
b. długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;
c. poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;
d. zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;
e. choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;
f wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.
Słusznie wskazał organ, że powyższy katalog zdarzeń, które mogą stanowić w danym przypadku działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne, jest katalogiem otwartym. Oznacza to możliwość uznania przez właściwy organ (Kierownika BP), w wyniku indywidualnego rozpatrzenia danej sprawy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów występujących w sprawie, innego zdarzenia za przypadek działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.
Rację ma też organ, że w zakresie ustalenia, czy dane zdarzenia mogą być uznane za siłę wyższą lub okoliczności nadzwyczajne można kierować się orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności (wyroki; z dnia 5 lipca 1987 r. w sprawie 145/85 Denkavit Belgie, Rec. s. 565, pkt 11; z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C-377/03 Komisja przeciwko Belgii, Zb.Orz. s. 1-9733, pkt 95; a także z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie C-218/09 SGS Belgium i in., Zb.Orz. s. 1-2373, pkt 44).
W rozpoznawanej sprawie przyczyną odmowy przyznania płatności jest błąd G2 - uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w miejscu. Strona skarżąca dwukrotnie była zawiadomiona o terminie przeprowadzenia kontroli. Pierwszy termin kontroli został ustalony ze stroną na [...] r. Sposobu ustalenia tego terminu strona nie kwestionuje. Z raportu z czynności kontrolnych, sporządzonego [...] r. (k-191), wynika, że o terminie kontroli strona została powiadomiona telefonicznie [...] r. W dniu kontroli, tj. [...] r. strona przesłała sms, o treści, iż kontrola nie jest możliwa tego dnia. Kontrolerzy, co wynika z w/w raportu z czynności kontrolnych, kilkanaście razy próbowali dodzwonić się do skarżącego. Skarżący nie odbierał telefonu, ani nie skontaktował się z Agencją celem ustalenia innej daty kontroli. Prawidłowo zatem [...] r. kontrolerzy wysłali sms powiadamiając o terminie kontroli [...] w godz. 11- 12.
W tym miejscu wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 25 rozp. 809/2014, organ nie ma obowiązku zapowiadania kontroli na miejscu. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych warunków i norm wzajemnej zgodności. W przedmiotowej sprawie, skarżący o terminie kontroli został powiadomiony sms [...] r., tj. na dzień przed przeprowadzeniem kontroli, a zatem nie można przyjąć, aby w powyższym zakresie organy ARiMR naruszyły jakiekolwiek przepisy. Ponadto zauważyć przyjdzie, że sposób komunikowania i ustalania terminów kontroli telefonicznie i za pomocą sms był przez stronę akceptowany. Świadczy o tym chociażby sms przesłany przez skarżącego do organu [...] r. i poprzednie zawiadomienie telefoniczne o kontroli z [...] r. Niezasadny jest zatem zarzut skarżącego o konieczności pisemnego zawiadomienia o terminie kontroli.
Na rozprawie skarżący zarzucił, że [...] r. w miejscu zamieszkania skarżącego tj. O. ul. [...] przebywała jego żona i kontrolerzy nie pojawili się, mimo że znali jego adres zamieszkania. W tym miejscu wskazać przyjdzie, że we wniosku z [...] r. o przyznanie płatności na 2017 r. strona wskazała adres zamieszkania i siedziby rolnika O. ul. [...]. Zatem uprawnione jest stanowisko, że wobec informacji zawartych we wniosku brak jest jakich przesłanek do prowadzenia kontroli w miejscu faktycznego zamieszkania wnioskodawcy, gdyż nie tam prowadził on gospodarstwo rolne.
Reasumując tę część rozważań Sąd uznał, że organy administracji słusznie odmówiły skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich na 2017 r. Skarżący bowiem dwukrotnie ([...] i [...] r.) uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu. Dodać należy, iż odmowa ta nie była spowodowana "siłą wyższą" lub "nadzwyczajnymi okolicznościami" w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozp. 1306/2013. Wskazane przez skarżącego okoliczności, w postaci awarii aparatu telefonicznego, stąd też brak informacji, by ktokolwiek z Agencji starał się z nim nawiązać kontakt są mało przekonujące. Tym bardziej, że skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na to, że nie mógł uczestniczyć w kontroli [...] r. Odwołał ją sms. Nie starał się skontaktować z Agencją, celem ustalenia nowego terminu kontroli. Mimo iż telefonicznie i za pomocą sms kontaktował się z organem twierdzi, że nie zapoznał się z sms ustalającym termin kontroli na [...] r.
Ponadto wskazać należy, że wyniki kontroli zawarte w raporcie nr [...] przesłane zostały do strony [...] r. i odebrane 9 stycznia 2018 r. Strona nie złożyła żadnych zastrzeżeń do w/w Protokołu.
To nie na organie, ale na beneficjencie ciąży obowiązek wskazania na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Słusznie wskazał organ, że w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności związanych do zwierząt lub gdy rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności lub gdy rolnik nie mógł złożyć wniosku lub zmiany do wniosku w terminie, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Jeżeli rolnik dokonał powiadomienia w terminie, o którym mowa powyżej i dostarczył do dnia wydania decyzji dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, kierownik biura powiatowego ARiMR w toku prowadzonego indywidualnego postępowania administracyjnego ustala czy przedstawione przez stronę (wnioskodawcę) dowody potwierdzają wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej oraz ustala czy grunt/zwierzę/uprawa w dniu wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności spełniały warunki/wymogi przyznania danej płatności obszarowej lub płatności w ramach środków obszarowych PROW 2014-2020 oraz czy dana kategoria siły wyższej stanowi przyczynę nie spełnienia warunku kwalifikowalności lub wymogu lub niezgodności w przypadku nie spełnienia wymogów lub norm wzajemnej zgodności.
Skarżący był poinformowany o fundamentalnych zasadach obowiązujących w temacie przyznawania płatności obszarowych, gdyż na formularzu wniosku z [...] r. w sekcji [...]. Oświadczenia i zobowiązania, potwierdził to własnoręcznym podpisem w punkcie 16. Mimo to nie zastosował się do obowiązujących przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Organy administracji trafnie uznały, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 59 ust. 7 rozp. 1306/2013 i nie przyznały skarżącemu płatności bezpośrednich.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło