III SA/Gl 1141/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem z dnia 7 września 2011 r. w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił. W sprawie skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, doradcę podatkowego D.B. W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się w wnioskiem o wydanie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem jednocześnie wnosząc o zwolnienie w całości skarżącego od kosztów sądowych. Wraz z pismem pełnomocnika nadesłano wypełniony druk PPF podpisany przez skarżącego. Pismem z [...] r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia danych zawartych we wniosku uprawdopodabniajacych trudną sytuację materialną mandanta przez : - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do kogo należy mieszkanie przy ul. [...] w S., jaka jest jego powierzchnia i na jakich warunkach skarżący z niego korzysta, a nadto kto pokrywa koszty jego utrzymania i w jakiej wysokości; - sprecyzowanie czy skarżący korzysta z jakiejkolwiek pomocy swojej rodziny w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należy przedłożyć stosowne oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez członków rodziny wskazujące na rodzaj i zakres udzielanej mu pomocy; - nadesłanie wystawionego przez zakład pracy zaświadczenia o zarobkach z okresu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - wyjaśnienie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim (w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należy przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe wskazujące na posiadany przez Pana żonę majątek, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a także źródła i wysokość uzyskiwanych przez żonę dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należy nadesłać stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie); - sprecyzowanie czy skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków), jak wynika to z rubryki nr 4 urzędowego formularza wniosku PPF, czy też żądanie to ogranicza się wyłącznie do opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie 100,00 zł (vide: pismo pełnomocnika z dnia [...] r.). W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano: odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu [...] r. wraz z aktem notarialnym, na mocy którego [...] r. małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową małżeńską, potwierdzenie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego przy ul. [...] w S. oraz zaświadczenie z zakładu pracy, z którego ustalono, iż skarżący jest zatrudniony w pełnym wymiarze, na czas nieokreślony, otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie brutto w kwocie 1.386,00 zł, które nie jest obciążone egzekucją sądową bądź administracyjną. Ponadto w treści pisma procesowego z dnia [...] r. skarżący wyjaśnił, iż poza wyżywieniem nie ponosi innych wydatków, w tym dotyczących utrzymania wskazanego wyżej mieszkania, jako że na chwilę obecną nie posiada stałego adresu zameldowania i zamieszkania. Nie jest zatem w stanie przedstawić dokumentów źródłowych wskazujących na właściciela lokalu, w którym przebywał do [...] r. Podał jedynie, iż ten należy do jego siostry, która wyraziła zgodę tylko na okresowe w nim przebywanie. Jednocześnie oświadczył, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych, albowiem koszty ich utrzymania przekraczają jego zdolności finansowe. Natomiast z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, ponieważ z nią nie zamieszkuje. Skargę kasacyjną złożył jego imieniem pełnomocnik z wyboru adw. P.K., który również zawnioskował o zwolnienie mandanta z kosztów sądowych. Do pisma załączono kolejny wniosek W.L. z dnia [...] r. sporządzony na stosownym formularzu (o identycznej treści z wnioskiem z dnia [...] r.), na którym brak jest podpisu skarżącego. Jednocześnie w piśmie z dnia [...]r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo doradcy podatkowemu D.B. ze wskazaniem adresu do korespondencji do aktualnego pełnomocnika adwokata P.K. Skarżący [...] r. uzupełnił brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie podpisanego wniosku (druk PPF). Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2011 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) W.L. pismem datowanym z dnia [...] r. złożył sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia [...] r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 25 listopada 2011 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący w dacie rozpatrywania wniosku uzyskiwał dochody wyłącznie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.032,34 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżący nie posiada żadnego majątku, stałego adresu zameldowania i zamieszkania. Oceniając w tej sytuacji wniosek o udzielenie prawa pomocy należy mieć na względzie znaną z urzędu okoliczność, że prowadzone jest obecnie kilka postępowań sądowych w sprawach podatkowych z udziałem skarżącego. Zdaniem Sądu skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co stanowi przesłankę do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dokonując takiej oceny Sąd miał również na względzie, że prawo pomocy istotnie stanowić ma zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Jednocześnie nadmienić należy, iż w sprawach od III SA/Gl 709/11 do III SA/Gl 713/11 Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem 12 stycznia 2012 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2011 r. i przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.