III SA/Gl 1148/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 17 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności podatkowej osób trzecich) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. M. S. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego E. G. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] dołączając do niej wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca stwierdziła, iż wraz z rodziną znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a uiszczenie wpisu od przedmiotowej skargi w kwocie 3.426,00 złotych przekracza jej możliwości finansowe, albowiem nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF Strona skarżąca wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z M.S. pozostaje jej mąż W. oraz syn M. (22 lata). Miesięczne dochodu zgodnie z oświadczeniem Strony, kształtują się następująco: skarżąca uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.500 zł brutto, natomiast jej mąż uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.500 zł brutto oraz nieregularnie kwotę w wysokości 3.800 zł brutto w związku z tytułem umowy o pełnienie funkcji. Ponadto syn skarżącej uzyskuje miesięcznie kwotę około 2.300 zł z tytułu umowy zlecenia. Wnioskodawca – M. S. określając stan majątku swojego i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie wskazał, że ona jak i jej mąż nie posiadają żadnego majątku, ani ruchomego, ani nieruchomego, nie posiadają również żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Opisując miesięczne koszty utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny M. S. stwierdziła, iż zamykają się one w kwocie około 1.850 zł i obejmują czynsz w wysokości około 800 zł, media kwota 250 zł, wyżywienie około 800 zł, ponadto Strona skarżąca ponosi koszty związane ze spłatą kredytu konsumpcyjnego w kwocie 1.500 zł, do wydatków zaliczono także leki "niezbędne do funkcjonowania’’ (70 zł miesięcznie), a dodatkowo wskazano, że W. S. płaci alimenty na rzecz syna w wysokości 1.200 zł. Zaakcentowano także, iż w stosunku do Strony skarżącej i jej męża toczą się postępowania egzekucyjne zarówno sądowe, jak i administracyjne. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pismem z dnia 11 lipca 2012 r. wezwał pełnomocnika M. S. do uzupełnienia danych, na które Strona skarżąca powołał się we wniosku, poprzez wykazanie swojego aktualnego stanu majątkowego w celu zobrazowania aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, Strona skarżąca przedłożyła następujące dokumenty: zaświadczenia o zarobkach: swoich i swojego męża (po 1.116,86 zł netto miesięcznie); protokół ze zgromadzenia wspólników z dnia [...] r., z którego wynika, że W. S. , jako pełniący obowiązki Prezesa Zarządu, będzie otrzymywał kwotę 3.800 zł brutto za miesiąc, w którym spółka osiągnie zysk; umowę zlecenia, której stronami są: spółka skarżącej i jej męża oraz ich syn M. S. (honorarium zamyka się w kwocie 1.300 zł netto) oraz aneks do tej umowy z dnia 1 lipca 2010 r. (honorarium wynosi obecnie 2.000 zł netto). Do akt nadesłano również wspólne zeznanie podatkowe małżonków S. (PIT-37) za rok 2011; zeznanie podatkowe M. S. za rok 2011 (PIT-37); wydruk z rachunku bankowego syna skarżącej M. S. za okres od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2012 r.; postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego, wniosek o przejęcie nieruchomości; postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości o nr [...] i [...]na rzecz wierzyciela dłużników M. i W. S. ; pismo z "A". w W. ([...]), z którego wynika, że M. S. jest pożyczkobiorcą pożyczki gotówkowej (umowa z dnia [...] r.), z której wynika, że miesięczna rata spłaty tej pożyczki wynosi 1.503 zł; kserokopię ugody zawartej w dniu 17 października 2007 r., zawartej przed Sądem Rejonowym w Z. , zgodnie z którą W. S. zobowiązał się do wypłaty swojemu synowi kwoty 1.200 zł tytułem alimentów. W aktach znajdują się również zestawienia naliczania od początku bieżącego roku opłat za mieszkanie i rachunek opłaty za energię elektryczną – również narastająco od początku bieżącego roku oraz opłata za Internet i telewizję w wysokości 136,18 zł miesięcznie. Nadto wnioskodawca w piśmie z dnia 1 sierpnia 2012 r. oświadczył, że zarówno on, jak i jej mąż nie posiadają rachunku bankowego. Małżonkowie S. nie posiadają również żadnych lokat. Wynagrodzenie ze stosunku pracy pobierają w gotówce. Wynagrodzenie dla syna przelewane jest na jego rachunek bankowy. Strona oświadczyła, że wydatki we wspólnym gospodarstwie na żywność wynoszą około 200 zł tygodniowo, a na środki czystości około 100 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.) postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 p.p.s.a., to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.). Wskazać trzeba, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). Zatem wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 p.p.s.a., uzależnione jest od wykazania, że strona ta nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń. Sąd stanął na stanowisku, iż M. S. nie spełnia przesłanek w zwartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zatem złożony przez nią wniosek o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań podkreślić trzeba, iż niniejsza sprawa dotyczy odpowiedzialności podatkowej w podatku od towarów i usług Strony skarżącej jako osoby trzeciej, a stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w takich sprawach wpis od skargi wynosi 500 złotych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdziła, iż uiszczenie wpisu od przedmiotowej skargi w kwocie 3.426,00 złotych przekracza jej możliwości finansowe, albowiem nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie wskazać należy, iż wnioskodawca – M. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem – W. oraz synem M. , przy czym ich miesięczny dochód wynosi odpowiednio: Skarżąca oraz jej mąż zarabiają po 1.116,86 złotych netto, M. S. otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie 2.000 netto, co daje razem kwotę 4.233 złotych. Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki do uszczuplenia dochodu wspólnego gospodarstwa rodziny S. o kwotę 1.200 złotych obejmująca alimenty przekazywane przez męża skarżącej synowi M. , albowiem syn M. S. nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego, a mieszkając wraz z rodzicami prowadzi wraz z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Warto zaakcentować, iż Sąd nie wliczył do dochodu wspólnego gospodarstwa domowego rodziny S. kwoty 3.800 brutto będącej wynagrodzeniem W. S. z tytułu sprawowania funkcji Prezesa Zarządu w zarządzie spółki ""B"" Sp. z o.o. z siedzibą w G. , w którym to przedsiębiorstwie został ponadto zatrudniony (jako dyrektor do spraw handlowo-technicznych), pracuje tam także skarżąca – M. S. (na stanowisku głównej księgowej) oraz syn (umowa zlecenie na tłumaczenie pisemne i ustne według zleceń). Jednakże wskazać warto, że opisana kwota, wprawdzie w sposób nie regularny, jednakże zasila wspólny budżet domowy rodziny S. . Uwzględniając oświadczenie Strony skarżącej zawarte na urzędowym formularzu PPF Sąd przyjął, iż wydatki gospodarstwa domowego prowadzonego przez M. , W. i M. S. wynoszą 3.350 zł. Na kwotę tę składają się wydatki na: żywność (800 zł); opłaty za media (250 zł), czynsz w kwocie 800 zł oraz rata kredytowa w wysokości 1.500 zł. Z nadesłanych przez stronę dokumentów wynika jednak, że opłata za energię elektryczną naliczana jest w sposób narastający. Jest to kwota sumaryczna, naliczana od początku bieżącego roku kalendarzowego. Zatem kwota 656,40 zł odnosi się do sześciu pierwszych miesięcy bieżącego roku i nie jest to kwota, którą należy opłacić za jeden miesiąc. Nie umknął uwadze Sądu fakt, iż syn skarżącej – M. S. posiada rachunek bankowy, który posiada płynność finansową i znajdują się na nim środki finansowe, na co wskazuje wydruków z tego rachunku bankowego za okres od maja 2012 r. do lipca 2012 r. Mając na uwadze całość przedstawionych dochodów oraz wydatków Strony skarżącej prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz synem, Sąd stwierdził jednoznacznie, iż niezależnie od toczących się przeciwko stronie postępowań egzekucyjnych, w jej gospodarstwie domowym znajdują się środki finansowe, które wystarczą na poniesienie kosztów sądowych, albowiem jak wynika z przedłożonych dokumentów oraz informacji zawartych w formularzu PPF rodzina S. po uwzględnieniu miesięcznych wydatków dysponuje nadwyżką w kwocie około 900 złotych. Ponownie podkreślić należy, iż zasadniczy wydatek na obecnym etapie postępowania stanowi wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Opłata ta, zdaniem Sądu, w zestawieniu z ze stałymi dochodami uzyskiwanymi przez samą skarżącą oraz jej rodzinę z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie jest na tyle duża, aby mogła zakłócić płynność finansową jej miesięcznych wydatków. Zaakcentować trzeba, iż Sąd nie wliczył do dochodu wspólnego gospodarstwa domowego rodziny S. kwoty 3.800 brutto będącej wynagrodzeniem W. S. z tytułu sprawowania funkcji Prezesa Zarządu w zarządzie spółki ""B"" Sp. z o.o. z siedzibą w G. , jednakże kwota ta wprawdzie nieregularnie, ale stanowi "dodatkowy" dochód wspólnego budżetu gospodarstwa domowego rodziny S. . Sąd stanął na stanowisku, iż w niniejszej sprawie brak jest uzasadnionych obaw co do możliwości uiszczenia wpisu sądowego przez skarżącą, która jest w stanie ponieść tego rodzaju wydatek bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i rodziny. Tym samym nie można stwierdzić, aby sytuacja materialna wnioskodawcy była ciężka i wymagała zwolnienia z daniny publicznoprawnej jaką są koszty postępowania sądowego. Sąd rozważył także sytuację w której do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pod sygnatura akt III SA/Gl 1149/12 w tej samej wysokości może zostać zobowiązany mąż skarżącej – W. S. , jednakże uznał, że nawet dodatkowy wydatek obejmujący uiszczenie dwóch wpisów od złożonych skarg w wysokości po 500 złotych nie przekracza możliwości finansowych małżeństwa M. i W. S. prowadzących wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem M. W tym stanie sprawy, mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.