III SA/Gl 1149/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności podatkowej osób trzecich) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na powyższą decyzję, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z wypełnionego urzędowego formularza PPF wynika, że wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, skarżąc oświadczył, że on i jego rodzina znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej. Wynagrodzenie otrzymywane przez wnioskodawcę ze stosunku pracy wynosi 1.500 zł brutto. Wynagrodzenie jego żony wynosi również 1.500 zł brutto. Skarżący oświadczył, że pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, a na ich wspólnym utrzymaniu pozostaje ich syn, który studiuje. Powyższa kwota z trudnością wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Po dokonaniu opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, media), do dyspozycji pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym kwota, która wystarcza jedynie na zapewnienie niezbędnych potrzeb życiowych, takich, jak wyżywienie. Strona stwierdziła, że uiszczenie kwoty 3.426 zł tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie przekracza jej możliwości finansowe i nie będzie w stanie ponieść takiego wydatku bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje jego żona M. oraz syn M. ([...] lata). Dochody miesięczne uzyskiwane przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącego, zgodnie z jego oświadczeniem złożonym na formularzu PPF, kształtują się następująco: skarżący uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.500 zł brutto oraz kwotę w wysokości 3.800 zł brutto – tytułem umowy o pełnienie funkcji; natomiast jego żona uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.500 zł brutto. Ta kwota jest uzyskiwana wg oświadczenia nieregularnie. Natomiast syn skarżącego uzyskuje miesięcznie kwotę około 2.300 zł z tytułu umowy zlecenia. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika także, że on i jego żona nie posiadają żadnego majątku, ani ruchomego, ani nieruchomego. Nie posiadają również żadnych zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Miesięczne koszty utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny zamykają się w kwocie około 1.850 zł i obejmują czynsz (około 800 zł), media (250 zł), wyżywienie (około 800 zł), ponadto żona skarżącego ponosi koszty związane ze spłatą kredytu konsumpcyjnego w kwocie 1.500 zł, leki niezbędne do funkcjonowania to 70 zł miesięcznie, a 1.200 zł wynoszą alimenty. Ponadto w stosunku do strony i jej żony toczą się postępowania egzekucyjne (zarówno sądowe, jak i administracyjne). Łączna kwota podlegająca egzekucji w tych postępowaniach przekracza nieznacznie kwotę 3.000.000 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 26 marca 2012 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłał: zaświadczenia o zarobkach: swoich i swojej żony (po 1.116,86 zł netto miesięcznie); protokół ze zgromadzenia wspólników z dnia [...] r., z którego wynika, że W. S., jako pełniący obowiązki Prezesa Zarządu, będzie otrzymywał kwotę 3.800 zł brutto za miesiąc, w którym spółka osiągnie zysk; umowę zlecenia, której stronami są: spółka skarżącego i jego małżonki oraz ich syn M. S. (honorarium zamyka się w kwocie 1.300 zł netto) oraz aneks do tej umowy z dnia [...] r. (honorarium wynosi obecnie 2.000 zł netto). Do akt nadesłano również wspólne zeznanie podatkowe małżonków S. (PIT-37) za rok 2011; zeznanie podatkowe M. S. za rok 2011 (PIT-37); wydruk z rachunku bankowego syna skarżącego M. S. za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.; postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego, wniosek o przejęcie nieruchomości; postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości o nr [...] i [...] na rzecz wierzyciela dłużników W. i M. S.; pismo z [...], z którego wynika, że M. S. jest pożyczkobiorcą pożyczki gotówkowej (umowa z dnia [...] r.), z której wynika, że miesięczna rata spłaty tej pożyczki wynosi 1.503 zł; kserokopię ugody zawartej w dniu [...] r., zawartej przed Sądem Rejonowym w Z., zgodnie z którą W. S. zobowiązał się do wypłaty swojemu synowi kwoty 1.200 zł tytułem alimentów. W aktach znajdują się również zestawienia naliczania od początku bieżącego roku opłat za mieszkanie i rachunek opłaty za energię elektryczną – również narastająco od początku bieżącego roku oraz opłata za Internet i telewizję w wysokości 136,18 zł miesięcznie. W piśmie przewodnim z dnia [...] r. wnioskodawca oświadczył, że zarówno on, jak i jego żona nie posiadają rachunku bankowego. Małżonkowie S. nie posiadają również żadnych lokat. Wynagrodzenie ze stosunku pracy pobierają w gotówce. Wynagrodzenie dla syna przelewane jest na jego rachunek bankowy. Strona oświadczyła, że wydatki we wspólnym gospodarstwie na żywność wynoszą około 200 zł tygodniowo, a na środki czystości około 100 zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku W. S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy materiału źródłowego wynika, że skarżący nie spełnia przesłanek skutkujących uwzględnieniem jej wniosku. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że dochód wspólnego gospodarstwa domowego zamyka się średnio w kwocie 4.232 zł (wynagrodzenie strony i jego małżonki – po 1.116,86 zł netto oraz wynagrodzenie ich syna – 2.000 zł netto). Jest to łączny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego, w którym każdy z domowników uzyskuje dochody. Co istotne, w sumarycznym dochodzie wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego nie uwzględniono kwoty 3.800 zł brutto, którą to kwotę ma uzyskiwać strona, w tych miesiącach, w których spółka wykazuje zysk. Jest więc to "ruchoma" część dochodu, która jednak w sposób istotny i wyraźny zasila budżet wspólnego gospodarstwa domowego. Wydatki wspólnego gospodarstwa domowego strony zamykają się w kwocie 3.350 zł – co wynika z jej oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPF. Na kwotę tę składać się mają wydatki na: żywność (800 zł); opłaty za media (250 zł), "czynsz w kwocie 800 zł" oraz rata kredytowa w wysokości 1.500 zł. Z nadesłanych przez stronę dokumentów wynika jednak, że opłata za energię elektryczną naliczana jest w sposób narastający. Jest to kwota sumaryczna, naliczana od początku bieżącego roku kalendarzowego. Sumaryczna kwota 656,40 zł odnosi się więc do sześciu pierwszych miesięcy bieżącego roku. Nie jest to więc kwota, którą należy opłacić za jeden miesiąc. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do tego, aby uwzględniać kwotę 1.200 zł, którą wnioskodawca przekazuje synowi tytułem alimentów, jako kwotę stanowiącą wydatek obciążający wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy. Jest to uzasadnione tym, że kwota, którą W. S. przekazuje swojemu synowi tytułem alimentów i tak pozostaje we wspólnym, trzyosobowym gospodarstwie domowym skarżącej. Wszak M. S. nie prowadzi odrębnego, samodzielnego gospodarstwa domowego, lecz mieszka razem ze swoimi rodzicami. Zakładając, że w gospodarstwie domowym strony wydaje się miesięcznie rzeczywiście 1.850 zł na utrzymanie i 1.500 zł tytułem spłaty rat pożyczki (czyli łącznie 3.350 zł), to należy zauważyć, że po tych wydatkach pozostaje do dyspozycji w tym trzyosobowym gospodarstwie domowym kwota około 900 zł. Nie jest to relatywnie niska kwota pieniężna. Co istotne, powyższe wyliczenie nie obejmuje kwoty 3.800 zł brutto, którą uzyskiwać ma "nieregularnie" strona. Należy zaznaczyć również, że syn skarżącego i jego żony – M. S. posiada rachunek bankowy. Analiza wydruków z tego rachunku bankowego (za okres od [...] r. do [...] r.) wskazuje na to, że rachunek ten posiada płynność finansową. Na rachunku tym nie ma debetu, a transakcje obciążające nie przewyższają wartości transakcji uznaniowych. Innymi słowy, środki wychodzące z tego konta nie przewyższają wpływów na to konto. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest kwestia ustalenia zdolności finansowej strony. Należy uwzględniać przy tym możliwości finansowe strony, jak również ustalać, czy strona posiada środki finansowe umożliwiające poniesienie kosztów sądowych. Uwzględnia się przy tym wszelkie dochody uzyskiwane przez wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego, mając na uwadze również wspólne wydatki. Na drugim planie pozostaje kwestia potencjalnych postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko wnioskodawcy. Właśnie w niniejszej sprawie, niezależnie od toczących się przeciwko stronie postępowań egzekucyjnych, w jej gospodarstwie domowym znajdują się jednak środki finansowe, które wystarczą na poniesienie kosztów sądowych. Odnosi się to zarówno do dochodów małżonków S. ze stosunku pracy, dochodów ich syna z tytułu umowy zlecenia, kwoty 3.800 zł brutto, którą ma otrzymywać skarżący, jak również do środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku bankowym syna wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie, strona wnosząc skargę do tutejszego Sądu, zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie podatku od towarów i usług – odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. W tego typu sprawie, pobiera się wpis stały, który wynosi 500 zł. Jest to stała opłata, niezależnie od tego, jaka jest wartość przedmiotu zaskarżenia. Kwota ta ustalona jest na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W ocenie rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, nie tracąc jednocześnie z pola widzenia tego, że wpis w tej samej wysokości uiści jego żona. Uiszczenie takiej kwoty z pewnością nie pociągnie za sobą uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego oraz jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.