III SA/Gl 1150/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: zwolnić W. D. z kosztów sądowych ponad kwotę 300,00 zł (słownie: trzysta złotych), a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2018 r. skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4.1 formularza). W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z 9 -letnim synem, który pozostaje na jego utrzymaniu. Ponieważ jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę z tytułu zawartej umowy zlecenia, które wynosi ok. 1.800,00 zł, po opłaceniu rachunków za tzw. media, które oszacował na 750,00 zł, na syna wydatkuje kwotę ok. 600,00 zł. Dodatkowo zobowiązany jest do spłaty rat zaciągniętych kredytów, które wynoszą 1.600,00 zł, podczas gdy składniki posiadanego majątku obejmują jedynie nieruchomość rolną o pow. ok. 80 arów, którą stanowią łąki i bagna. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - harmonogram spłat zaciągniętych w "A" S.A. kredytów; - umowę o pracę zawartą na okres próbny od [...] r. do [...] r. z wynagrodzeniem rzędu 2.100,00 zł brutto; - wyciągi z rachunków bankowych, których saldo wynosi 76,84 zł; - wyrok SO w B. z dnia 11 października 2017 r., na mocy którego związek małżeński skarżącego uległ rozwiązaniu, a opiekę nad małoletnim synem powierzono W. D., natomiast na rzecz małoletniej córki zasądzone zostały od skarżącego alimenty w kwocie 250,00 zł; - wydruk z CEIDG potwierdzający fakt zawieszenia z dniem 10 maja 2017 r. prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej; - wezwanie do zapłaty składki za polisę nr [...] w kwocie 318,84 zł; - pismo z dnia 9 marca 2018 r. odmawiające przyznania karty kredytowej "B". Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) jest kolejnym wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Takim orzeczeniem jest niewątpliwie postanowienie z dnia 13 stycznia 2017 r., jako że odnosi się ono w swej treści do należnych kosztów sądowych, co do których strona ponownie ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego w pierwszej kolejności należało ocenić, czy sytuacja strony skarżącej w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku uległa zmianie w takim stopniu, iż uzasadnione jest zastosowanie przewidzianej w art. 165 ustawy p.p.s.a. regulacji prawnej. Dokonując takiej analizy na podstawie przedłożonych do akt dokumentów źródłowych należało zauważyć, że stan cywilny skarżącego i jego możliwości finansowe w porównaniu do poprzednio złożonego wniosku uległy istotnym zmianom. Mianowicie 11 października 2017 r. jego małżeństwo z P. D. zostało rozwiązane, a opiekę nad małoletnim synem W. D. powierzono skarżącemu, podczas gdy na rzecz małoletniej córki W. zasądzone zostały od niego alimenty w kwocie 250,00 zł. Dodatkowo 10 maja 2017 r. zawieszona została prowadzona pod firmą "A" działalność gospodarcza skarżącego, a zatem jego źródłem utrzymania pozostało, jak podano w treści formularza, wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia rzędu ok. 1.800,00 zł. Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że powyższe, jak ustalono z historii rachunku bankowego, w okresie ostatnich trzech miesięcy kształtowało się w następującej wysokości: 4.757,83 zł (grudzień), 802,73 zł (styczeń) oraz 261,68 zł (luty) plus zwroty za delegacje rzędu: 1.111,60 zł, 120,00 zł i 189,74 zł oraz wpłaty własne, które w tym okresie wynosiły łącznie 1.593,90 zł. Skarżący został bowiem zatrudniony w "B" Sp. z o.o. na okres próbny za wynagrodzeniem rzędu 2.100,00 zł brutto. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym ponoszone w związku z koniecznym utrzymaniem wydatki, które w treści formularza oszacowano na kwotę 1.350,00 zł plus alimenty na rzecz córki rzędu 250,00 zł przyjąć należało, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych ponad kwotę 300,00 zł. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, iż spłata zobowiązań cywilnoprawnych (a do takich niewątpliwie należy umowa kredytu czy pożyczki) nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ustawodawca formułując w art. 246 ustawy p.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania i wyżywienia, a nie wydatki związane ze spłatą kredytu czy pożyczki. Dlatego też mając na uwadze powyższe, w tym okoliczność, iż skarżący wydatkuje posiadane środki na użytkowanie samochodu, którego w treści formularza nie deklarował (vide: wydatek rzędu 750,00 zł z dnia 1 lutego 2018 r.), a nadto zamieszkuje wspólnie z synem w domu swojej matki, która oświadczyła, iż w przypadku nieregulowania opłat przez syna sama opłaty te reguluje z własnych środków (vide: dokumenty źródłowe dołączone do pisma z dnia 1 grudnia 2016 r.), na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.