III SA/Gl 1153/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie przez A Sp. z o.o. z siedzibą w G. (zwana dalej Spółką) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], nr [...] odmawiającą zwrotu cła. W podstawach prawnych powołał art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako O.p.), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.; dalej jako Prawo celne). W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż wskazana wyżej decyzja organu celnego I instancji została doręczona stronie w dniu [...] (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru znajdującym się w aktach – k. 54 akt adm.) Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało nadane w Urzędzie Pocztowym G. [...] w dniu [...], a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia (jeden dzień po terminie). Postanowienie to stało się przedmiotem skargi pełnomocnika Spółki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca wniosła o uchylenie tego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając organowi błąd w ustaleniach przyjętych za podstawę jego wydania, a także naruszenie przepisów prawa procesowego, tzn. art. 223 § 2 pkt 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że odwołanie skarżącej Spółki zostało wniesione po upływie przepisanego terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki twierdzi, iż w rzeczywistości decyzja I instancji "wpłynęła do B Sp. z o.o. w dniu [...]" Również na otrzymanej przez skarżącą Spółkę decyzji "widnieje przybity przez pracownika agencji celnej B Sp. z o.o. stempel ze wskazaniem daty wpływu pisma: [...]" Pełnomocnik przy tym powołał się na dwa dowody: 1) pismo B Sp. z o.o z dnia [...] i 2) decyzja otrzymana przez skarżącą od B Sp. z o.o Dowody te mimo ich powołania w treści skargi i wymienienia w załącznikach do skargi nie zostały jednak dołączone do skargi jako jej załączniki. Pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, iż przypuszcza, że w Urzędzie Celnym zaszła pomyłka polegająca na błędnym odczytaniu niewyraźnej być może daty na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Nadto pełnomocnik wniósł o to by Sąd zwrócił się do Poczty Polskiej o udzielenie informacji kiedy przedmiotowa decyzja została doręczona przedstawicielowi Spółki tj. B Sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, iż strona skarżąca nie dołączyła do skargi opisanych w niej dwóch dowodów. "Podobnie do skargi nie załączono potwierdzenia uiszczenia wpisu, choć pełnomocnik strony wymienia ten dokument jako jeden z załączników". Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, iż w stanie faktycznym tej sprawy nie znajduje podstaw twierdzenie, że organ błędnie odczytał datę odbioru decyzji I instancji. Przez przedstawiciela strony, tj. agencję celną B Sp. z o.o. (Cyt:): "Data odbioru ww. decyzji wynika bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji (k. 54) i nie jest nieczytelna. Jak wynika z treści potwierdzenia odbioru – przesyłka została doręczona przez Pocztę Polską adresatowi, tj. agencji celnej B Sp. z o.o. (zaznaczono odpowiednią kratkę). Przesyłka została odebrana przez Panią A.B. (jak wynika z adnotacji na potwierdzeniu odbioru – pracownika) dnia [...]. Ww. osoba potwierdziła odbiór czytelnym podpisem. Datę doręczenia potwierdza również na zwrotnym potwierdzeniu odbioru listonosz – [...] (w miejscu: data i podpis doręczającego). Na odwrocie potwierdzenia odbioru znajduje się odcisk pieczęci Urzędu Pocztowego oddawczego w T. na którym widnieje data [...]. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w K. w sprawie oczywiste jest, iż adresat nie mógł odebrać przesyłki [...], skoro [...] Urząd Pocztowy w T. odesłał już potwierdzenie odbioru do urzędu pocztowego nadawcy. W powyższej sytuacji (...) nie było podstaw do występowania do Poczty Polskiej (Urzędu Pocztowego w T.) o ustalenie daty doręczenia a przesyłki przedstawicielowi Skarżącej." Zdaniem organu odwoławczego nie ma znaczenia okoliczność, ze na otrzymanej decyzji I instancji agencja celna B Sp. z o.o. przybiła stempel z data [...]. Faktyczna data odbioru wynika bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji znajdującego się w aktach sprawy, a strona nadała odwołanie w dniu [...], co z kolei wynika z odcisku stempla Urzędu Pocztowego – G. [...] na kopercie, w której znajdowało się odwołanie (k. 57 akt adm.). Data wysłania odwołania nie jest zresztą sporna. Na rozprawie przed WSA w Gliwicach w dniu 8 grudnia 2009 r. nie stawiła się żadna ze stron, mimo prawidłowego zawiadomienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. Jeżeli jednak Sąd ustali, że naruszenie prawa miało cechy kwalifikowanego naruszenia o jakim mowa w art. 156 k.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia – art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. Przechodząc zatem do kwestii merytorycznej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 Prawa celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV O.p. Art. 223 2 pkt 1 O.p. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie do art. 228 § 1 pkt 2) O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z brzmienie § 2 art. 228 O.p. postanowienie to jest ostateczne. Jak podkreśla się zarówno w doktrynie jak i w judykaturze warunkiem skuteczności czynności prawnej, jaką w niniejszej sprawie jest wniesienie przez stronę postępowania przed organem celnym odwołania od decyzji I instancji, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek w momencie gdy wpływa do niego odwołanie zbadać w pierwszej kolejności, w ramach postępowania wstępnego, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości, stosownie do zasady ogólnej wyrażonej w art. 128 O.p. (por. B. Adamiak [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2007. Wrocław 2007, s. 892 oraz powołane tam orzecznictwo). Aby złagodzić te negatywne skutki uchybienia terminu ustawowego do dokonania czynności prawnej ustawodawca wprowadził instytucję przywrócenia przez organ terminu do podjęcia czynności procesowej przez stronę postępowania administracyjnego. Instytucja przywrócenia terminu unormowana jest w art. 58 k.p.a. Z jego treści wynika, iż przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uzależnione jest od spełnienia przez zainteresowanego czterech przesłanek przywrócenia terminu, które muszą być spełnione kumulatywnie (łącznie), a mianowicie: 1) pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 2) przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowana barku swojej winy w uchybieniu terminu, 3) trzecią przesłanką jest dochowanie przez zainteresowanego zawitego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia i wynosi 7 dni; 4) czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin – np. wniesienie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, w oparciu o akta sprawy, iż nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka wniosła swoje odwołanie z uchybieniem terminu ustawowego. W dniu [...] została stronie skarżącej doręczona decyzja organu I instancji. W ocenie Sądu data na zwrotnym poświadczeniu odbioru (k. 54 akt adm.) jest czytelna i nie budzi żadnych wątpliwości, a odwołanie zostało nadane przez skarżącą w Urzędzie Pocztowym G. [...] w dniu [...] (środa), tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu [...] (wtorek). Ustalenia faktyczne poczynione w tym zakresie przez organ odwoławczy (szczegółowo wskazane wyżej), w ocenie Sądu były bardzo wnikliwe i nie rodzą żadnych wątpliwości. Jednocześnie skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy podkreślić, iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Przywrócenie terminu nie może zatem nastąpić z urzędu przez organ odwoławczy. Podniesione w skardze argumenty pełnomocnika strony skarżącej, nie poparte stosownymi dowodami, na które się w skardze powołano, należy ocenić jako gołosłowne. Oceniając wniosek pełnomocnika strony skarżącej dotyczący tego by to Sąd zwrócił się do Poczty Polskiej o udzielenie informacji kiedy przedmiotowa decyzja została doręczona przedstawicielowi Spółki tj. B Sp. z o.o. należy, w świetle zgromadzonych w sprawie przez organy obu instancji dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń, uznać za całkowicie niezasadny. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 P.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (podkr. Sądu) i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." W niniejszej sprawie Sąd nie powziął jednak takich wątpliwości. Konsekwencją wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozparzenie sprawy) po upływie terminu ustawowego, który nie został przywrócony, jest zakończenie przez organ odwoławczy postępowania odwoławczego w formie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydanego w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2) O.p. w zw. z art. 223§ 2 pkt 1) O.p. Reasumując, w ocenie Sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to skutkuje koniecznością, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalenia skargi.