III SA/Gl 1158/09
WyrokWSA w Gliwicach2010-04-27
Skład orzekający: Henryk Wach, Katarzyna Golat, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmowna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, oparta na braku przesłanek całkowitej nieściągalności lub uzasadnionych okoliczności do umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Decyzja organu ZUS odmowna w sprawie umorzenia należności z tytułu składek jest prawidłowa, jeśli organ przeprowadził wszechstronne postępowanie wyjaśniające, uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, a brak jest przesłanek całkowitej nieściągalności lub uzasadnionych okoliczności do umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, a nie słuszność czy sprawiedliwość społeczną, dlatego nie ingeruje w uznaniową decyzję organu, jeśli została ona prawidłowo uzasadniona i poprzedzona należytym postępowaniem.Stan faktyczny
J. S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Organ ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz niewystarczające udokumentowanie trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca posiadał samochód, a jego małżonka pobierała świadczenie emerytalno-rentowe, a on sam osiągał dochody z umowy zlecenia. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku ZUS utrzymał decyzję odmowną. Skarżący podniósł, że nie jest w stanie spłacać zaległości z powodu niskich dochodów i długiego czasu oczekiwania na decyzję.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi J. S. (S.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z., działając na podstawie art. 83 ust. 4 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), po rozpatrzeniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] odmawiającą J. S. umorzenia należności z tytułu składek, w tym:
ubezpieczenie społeczne - za okres od [...] do [...] należność główna w kwocie [...] zł + odsetki za zwłokę na dzień [...]. w kwocie [...] zł;
ubezpieczenie zdrowotne - za okres [...] , [...] , od [...] do [...] należność główna w kwocie [...] zł + odsetki za zwłokę na dzień [...] 2009r. w kwocie [...] zł;
FP- za okres [...] , od [...] do [...] należność główna w kwocie [...] zł + odsetki za zwłokę na dzień [...] 2009r. w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Prezes ZUS-u w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy.
W dniu [...] 2009 r. do Oddziału ZUS-u w Z. wpłynął wniosek J. S. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek. We wniosku J. S. podniósł, iż działalność gospodarczą zakończył [...] 1999r. w tym czasie spłacając układ ratalny. Będąc przekonany, że składki ZUS są regulowane na bieżąco wystąpił z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w składkach ZUS. Wówczas dowiedział się, iż posiada zadłużenie z tytułu nie opłaconych składek. Obecnie nie jest w stanie odtworzyć dowodów wpłat i pozostaje bez stałej pracy.
W dniu [...] 2009 r. ZUS po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia sytuacji materialno finansowej wnioskodawcy wydał decyzję odmowną. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przepisy prawa ubezpieczeniowego stwarzają możliwość umorzenia należności z tytułu składek w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności- zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Powołując przypadki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 przywołanej wcześniej ustawy organ stwierdził, iż w rozpoznawanej brak jest przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje bowiem, iż status materialny J. S. obejmuje samochód osobowy marki Opel-Corsa (r. prod. 2002). Ponadto w badanym zakresie ustalono również, iż małżonka pobiera świadczenie emerytalne - rentowe w wysokości [...] zł netto m/c. Natomiast wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia, z których to w 2008r. zgodnie z przedstawioną dokumentacją uzyskał kwotę [...] zł. Ponadto z przedstawionej kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu wynika, iż w roku 2007 uzyskał dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł.
Rozpoznano też wniosek o umorzenie należności z tytułu składek pod względem istnienia okoliczności przewidzianych w artykule 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powołując treść § 3 ust. Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365 ) wydanego w wykonaniu art. 28 ust. 3a w/w organ wskazał, iż w jego ocenie w odniesieniu do sytuacji J. S. nie można stwierdzić by zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek.
W tym zakresie stwierdzono, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnej dokumentacji świadczącej o ponoszonych kosztach związanych z utrzymaniem jak również z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych. W związku z powyższym uznano, iż nie wykazano w dostateczny sposób, iż w analizowanym przypadku zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby umorzenie należności wobec Zakładu w oparciu o cytowane uprzednio przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi na szczególnie uzasadnione okoliczności.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, iż nie ona jest właścicielem samochodu a syn. Sposób rejestracji samochodu gdzie jako współwłaściciel figuruje J. S. wynikał z faktu, iż posiada on maksymalne zniżki na ubezpieczenie samochodu. Dochody uzyskane w 2007r. wyniosły [...] zł i około [...] zł z tytułu świadczenia emerytalno -rentowego współmałżonki. Jednakże już 2008r. dochód był znacznie niższy. Wskazano także, iż po opłaceniu kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem pozostaje niewielka kwota, co powoduje, iż konieczna jest pomoc bliskich. Nadmienił także, iż spłacał układ ratalny, który został uregulowany. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w kwestii umorzenia należności z tytułu składek dołączono kopię zaświadczenia o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.
Po rozpatrzeniu tegoż wniosku ZUS Oddział w Z. wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu tejże decyzji podzielono ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji I instancji ponownie dokonując analizy sytuacji materialno – finansowej w aspekcie rozważenia czy zachodzą przesłanki do przychylenia się do wniosku. Podniesiono, iż rozpoznając wniosek organ musi zgodnie z art. 7 k.p.a. kierować się zarówno interesem strony rozważając czy w sprawie istnieją przesłanki do przychylenia się do wniosku ale także musi mieć na uwadze czy ewentualne umorzenie nie byłoby sprzeczne z interesem społecznym.
Dalej wskazano, iż J. S. nie należy do grona osób uprawnionych do poboru zasiłków oraz świadczeń socjalnych. Podkreślono, iż nie wykazano także by J. S. był trwale i całkowicie pozbawiony możliwości podjęcia pracy i uzyskiwania dochodu, a co z tym związane - możliwości regulowania zobowiązań finansowych. Nie wskazał także dowodów świadczących, iż nie jest możliwe podjęcie zatrudnienia ze względów zdrowotnych lub też ponoszone wydatki spowodowane stanem zdrowia pozbawiają stronę środków do życia lub istotnie je pomniejszają. Zauważono iż J. S. nie pozostaje bez jakiegokolwiek źródła dochodu, albowiem uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia natomiast współmałżonka pobiera w Oddziale ZUS Oddział w Z. świadczenie emerytalno –rentowe z, którą to wnioskujący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Podkreślono, iż nie przedstawiono dokumentacji świadczącej o wydatkach gospodarczych, tj. rachunków i dowodów wpłat, co pozwoliłoby na oszacowanie relacji dochodu względem kosztów podstawowego utrzymania, a w konsekwencji ocenę kondycji finansowej gospodarstwa domowego, w ramach którego strona funkcjonuje. Zaakcentowano iż J. S. posiada, prawo do pojazdu mechanicznego o określonej wartości rynkowej, jako osoba figurująca w dokumentacji rejestracyjnej pojazdu.
Końcowo organ stwierdził, iż mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, ważny interes strony oraz uznaniowy charakter decyzji podjętej w przedmiocie umorzenia należności, nie można uznać by w sprawie zachodziły przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. podniósł , iż nie jest w stanie spłacać zaległości z tytułu należnych składek dla ZUS z uwagi na niski poziom dochodów. Podkreślił, iż przez długi okres czasu oczekiwał na wydanie decyzji przez ZUS. Wskazał także na okoliczność ratalnego uregulowania należności wobec ZUS, jednak z uwagi obecnie na brak dowodów okoliczność tę potwierdzających faktu tego nie jest w stanie udowodnić. Nadmienił także, iż pomimo istnienia zaległości, jak twierdzi obecnie ZUS, przez okres 10 lat o istnieniu tychże zaległości nie był powiadamiany.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS-u wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wszystkie argumenty zarówno faktyczne jak i prawne na jego poparcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie okazała się zasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.
2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty." W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.
3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych."
Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji."
W uchwale z dnia 6 maja 2006 r. (sygn. akt II UZP 6/04 – OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwarza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 – LEX nr 368197): "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia."
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Prezesa ZUS-u, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ZUS-u stwierdził,: iż status materialny J. S. obejmuje majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego m-ki Opel corsa, małżonka J. S. pobiera świadczenie emerytalne zasilające budżet gospodarstwa domowego, on sam zaś osiąga dochody z tytułu umowy zlecenia. Nie zostały przedstawione także jakiekolwiek dowody świadczące o wydatkach miesięcznie ponoszonych na bieżące utrzymanie co pozbawiło organ możliwości oceny kondycji gospodarstwa domowego w jakim strona funkcjonuje .
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Zakładu nie wystąpiła również żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., którą na zasadzie wyjątku, może organ ZUS-u zastosować mimo braku przesłanki ustawowej, tj. przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ w tym względzie zaznaczył, iż nie wykazano szczególnych uzasadnionych okoliczności które uzasadniałyby przychylenie się do wniosku. Wskazano także, iż przedłożony dowód do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (wpis Strony do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych) nie wpływa na zmianę stanowiska organu w zakresie złożonego wniosku o umorzenie należności z tytułu zaległych składek . Podniesiono także, iż z uwagi na dobro państwowych funduszy celowych których dysponentem jest ZUS postanowiono podjąć decyzję odmowną.
W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić , iż przepisy art. 28 w tym i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak też § 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulujące kwestie umarzania należności z tytułu składek, oparte są na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym jego zebraniem oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności występujących w sprawie. Tym samym, sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające ich wydanie i ocenę wyników tego postępowania na tle obowiązujących przepisów przy rozważeniu argumentacji wnioskodawcy.
Sąd po analizie w tym zakresie spornego rozstrzygnięcia doszedł do przekonania iż sporna decyzją jest prawidłowa. Organy przed podjęciem decyzji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z udziałem strony na okoliczność ustalenia jej aktualnej sytuacji materialno finansowej w aspekcie konieczności rozważenia w niej zaistnienia przesłanek zarówno z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak przepisów § 3 rozporządzenia z 3 1lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W wydanych rozstrzygnięciach rozważono wszystkie okoliczności faktyczne sprawy dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.. Podjęta ocena istnienia rzeczowych przesłanek w kontrolowanej sprawie została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zebranego w sposób wyczerpujący. W ocenie Sądu organ ZUS-u dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie za pomocą postępowania dowodowego, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Tak zatem dokonanej przez organ ocenie stanu faktycznego nie można postawić zarzutu dowolności .
W przedstawionej sytuacji, gdy zdaniem Sądu - Zakład wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków i przeprowadził analizę sytuacji materialnej skarżącej i jej możliwości płatniczych w kontekście możliwości umorzenia należności z tytułu składek oraz gdy sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowania poprzedzające ich wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy należności z tytułu składek powinny być umorzone rozstrzyga organ administracji publicznej, a nie sąd, skład orzekający uznał, iż sporna decyzja odpowiada prawu i w konsekwencji skargę oddalił .
Odnosząc się do argumentu osiągania niewysokich dochodów nie pozwalających na uregulowanie zaległych należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i FP to zauważyć trzeba, iż – jak wyżej już nadmieniono - decyzje wydawane w tego rodzaju sprawach mają charakter uznaniowy, co oznacza, iż w tego rodzaju sprawach sądowej kontroli legalności zaskarżonych aktów administracyjnych nie poddawana jest kwestia prawidłowości zastosowania lub nie, wnioskowanej przez stronę ulgi w spłacie należności z tytułu składek. Kontroli podlega jedynie realizacja zasad ogólnych unormowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które jak wyżej wskazano zostały w sprawie zrealizowane. W takich sprawach gdzie regulacje prawa pozostawiają gestii organu decyzję czy należy uwzględnić wniosek strony czy też nie Sąd nie może ingerować w ostateczną decyzję w tym zakresie. Zatem argumenty strony zawarte w skardze braku środków finansowych nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi. Ponadto odnosząc się do argumentów strony, iż przy tak niewysokich dochodach nie było koniecznym przedłożenie organowi dowodów potwierdzających wydatki związane z bieżącym utrzymaniem zauważyć należy, iż nawet w sytuacji gdy dochody, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie są niewysokie, nic nie zwalnia strony z obowiązku ich przedstawienia organowi. Strona ubiegając się o umorzenie należności z tytułu składek ZUS jest obowiązana wykazać przed organem, iż jej sytuacja materialno finansowa lub rodzinna uzasadnia przychylenie się do wniosku. To na niej bowiem leży ciężar wykazania przesłanek mających uzasadniać uwzględnienie wniosku, zaś skutki nie zastosowania się do wezwania organu obciążają stronę.
Słusznym jest natomiast zarzutu długotrwałego prowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, biorąc pod uwagę wpływ do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - 2 kwietnia 2009r., datę wydania decyzji przez ZUS Oddział w Z. - [...] r. oraz regulacje normujące kwestie terminu załatwiania spraw. Bowiem zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2).
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Jednakże zaistniałe uchybienie w terminowości załatwienia sprawy która to winna być załatwiona w terminie miesięcznym, jakkolwiek stanowi naruszenie przepisów postępowania, to jednak jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy pozostaje bez wpływu na jego ostateczny wynik. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro zaistniałe naruszenie takowego charakteru nie ma brak podstaw do uwzględnienia skargi.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło