III SA/Gl 1163/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. U Z A S A D N l E N l E Wnioskiem z dnia [...] skarżąca B.S. domagała się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków), w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo prowadzi z mężem i dwójką dzieci w wieku [...] i [...] lat. Wszyscy zamieszkują w domu jednorodzinnym usytuowanym w zabudowie szeregowej o pow. [...] m2. Ponadto skarżąca posiada jeszcze [...] udziału w nieruchomości nabytej w drodze spadku po zmarłym ojcu J.B., co więcej jest też właścicielem samochodu osobowego marki [...] rocznik [...]. Jako źródła utrzymania całej rodziny wymieniła dochody z prowadzonej przez siebie i męża działalności gospodarczej w kwotach [...] zł i [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę męża w kwocie [...] zł brutto. Tymczasem ponoszone wydatki obejmują także czesne za studia córki w kwocie [...] zł na miesiąc. Dodatkowo skarżąca pomaga finansowo swojej matce U.B., albowiem organy egzekucyjne zajęły jej [...] % [...] (tj. kwotę [...] zł miesięcznie). Jednocześnie w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku do akt sprawy nadesłano kserokopie następujących dokumentów: - wyciągi z rachunków bankowych obrazujące wysokość otrzymywanego przez męża skarżącej w ciągu ostatnich trzech miesięcy wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. [...] zł netto; - dowód rejestracyjny samochodu osobowego marki [...] rocznik [...]; - decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia ]...] ustalającą wysokość opłacanej w [...] r. karty podatkowej z tytułu prowadzonego przez skarżącą w miejscu zamieszkania [...]; - deklaracje ZUS P DRA za miesiące [...], [...] i [...] [...] r.; - faktury VAT obrazujące wysokość ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci opłat za energię elektryczną ([...] zł), gaz ([...] zł), podatek od nieruchomości ([...] zł rocznie, tj. [...] zł rata), wodę ([...] zł) oraz inne opłaty związane z prowadzoną przez skarżącą oraz jej męża działalnością gospodarczą (tj. telefon, internet itp.); - akt notarialny z dnia [...] dot. przeniesienia prawa użytkowania wieczystego działki gruntu i własności budynku położonego w zabudowie szeregowej wraz z księgą wieczystą nr [...]; - zeznania podatkowe PIT-37 za lata [...] i [...], z treści których wynika, że osiągnięty w tym okresie przez skarżącą i jej męża dochód do opodatkowania wynosił [...] zł i [...] zł oraz [...] zł i [...] zł; - wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający przelew z tytułu opłaty za studia córki A.S. na [...] w kwocie [...] zł za semestr; - zaświadczenia o wpisie do ewidencji prowadzonych przez skarżącą oraz jej męża działalności gospodarczych; - zeznania podatkowe PIT-28 za [...] i [...] r., z których wynika, że przychody z tytułu prowadzonej przez męża skarżącej działalności w zakresie [...] wynosiły [...] zł i [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia B.S. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy – przeprowadzona w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżąca jest w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny ponieść występujące w sprawie koszty sądowe, w tym należny od skargi wpis w kwocie [...] zł. Posiada bowiem razem z mężem stały dochód (vide: urzędowy formularz wniosku), którego wysokość ([...] zł brutto) po odliczeniu ponoszonych z tytułu utrzymania domu (a nie prowadzonej działalności gospodarczej) wydatków jest w ocenie rozpoznającego wniosek w zupełności wystarczająca na jego pokrycie. Tym bardziej, że opłaty związane z utrzymaniem samochodu osobowego czy opłacaniem czesnego za studia córki nie należą już do niezbędnych wydatków. Podobnie jak okoliczność dobrowolnego finansowania przez skarżącą jej matki U.B., której miesięczna emerytura po potrąceniach dokonywanych przez organ egzekucyjny w wysokości [..]% wynosi [...] zł netto (vide: akta sprawy o sygn. III SA/Gl 1158/07). Wskazać ponadto w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, tj. opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego jej zastosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa - powinno się sprowadzać do wypadków, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Tymczasem okoliczność, iż dochody B.S. oraz jej męża wynosiły w [...] r. ok. [...] zł (vide: kserokopia zeznań podatkowych PIT-37 za [...] r.), natomiast przychód z prowadzonej w formie ryczałtu działalności wyniósł [...] zł oznacza, że gdyby skarżąca poczyniła w tym okresie stosowne oszczędności mogłaby je w chwili obecnej przeznaczyć na uiszczenie należnych w sprawie kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowym (vide: postanowienia NSA o sygn. akt I FZ 687/05, I FZ 8/06, FZ 750/04, niepublik.) powszechny jest wszakże pogląd, iż każdy podmiot zamierzający wytoczyć sprawę lub biorący udział w sprawie powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i odpowiednio wcześniej w miarę istniejących możliwości gromadzić stosowne środki potrzebne na ich pokrycie zwłaszcza, gdy strona posiada – tak jak w niniejszej sprawie - zdolność kredytową oraz udziały w innej nieruchomości odziedziczonej w drodze spadku po zmarłym ojcu, co więcej ma również inne możliwości zarobkowe w postaci np. praw autorskich przysługujących jej mężowi. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za niemożnością poniesienia należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, a także innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych i wydatków. Ich poniesienie nie spowoduje bowiem większego uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu, do którego nie można przecież zaliczyć ponoszonych w ramach prowadzonych - w miejscu zamieszkania - działalności gospodarczych wydatków w postaci opłat za internet, telefon czy inne media. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.