III SA/Gl 1168/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. Zaskarżoną tu decyzją z [...] nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K. powołując się na art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie O.p., uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] nr [...], odmawiającą stwierdzenia nadpłaty A Sp. z o.o. w podatku akcyzowym za okres od stycznia do grudnia 2006 r. w kwocie [...] zł. Stan sprawy przedstawia się następująco: Spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w K. o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym za okres od stycznia do grudnia 2006 r., podnosząc niezgodność polskich przepisów z przepisami wspólnotowymi w zakresie opodatkowania podatkiem akcyzowym sprzedaży energii elektrycznej przez producentów. W ocenie strony, podatek akcyzowy zapłacony był podatkiem nienależnym (nadpłaconym), gdyż Spółka od 1 stycznia 2006 r. nie jest podatnikiem podatku akcyzowego. Ciąży on na dystrybutorze dostarczającym energię do ostatecznego odbiorcy. Uzasadniając swoje stanowisko Spółka wyjaśniła, że przedmiotem jej działalności jest produkcja oraz sprzedaż ciepła i energii elektrycznej. Wskazała też, że część energii elektrycznej zużyła na potrzeby własne, część zaś sprzedała dystrybutorowi, który dopiero zakupioną energię elektryczną przesyła i sprzedaje odbiorcom końcowym. Podniosła również, że naliczała podatek akcyzowy od całej wyprodukowanej energii, a nie tylko zużytej na własne potrzeby energii elektrycznej, jako konsument oraz na potrzeby produkcji. Równocześnie wyraziła pogląd, że przepisy krajowe regulujące podatek akcyzowy nakazujące opodatkowanie tym podatkiem czynności sprzedaży energii elektrycznej przez producentów są od dnia 1 stycznia 2006 r. niezgodne z prawem wspólnotowym, a mianowicie z art. 21 ust. 5 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania wyrobów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. U. UE. L.03.283.51, zwanej dalej Dyrektywą energetyczną), na mocy którego to przepisu obowiązek zapłaty podatku akcyzowego powstaje dopiero z chwilą dostawy energii elektrycznej przez dystrybutora (redystrybutora) do odbiorcy końcowego, czyli konsumenta energii elektrycznej. W związku z tym, mając na uwadze zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym, na zasadzie art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji RP Spółka uznała, że jako producent energii elektrycznej od tej daty nie powinna płacić podatku akcyzowego od wytwarzania energii elektrycznej i ma prawo wystąpić o zwrot nadpłaty podatku już uiszczonego. Po rozpatrzeniu wniesionego przez Spółkę odwołania, zaskarżoną tu decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił decyzję I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji kasacyjnej organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku strony. Dalej wyartykułował pogląd, iż ewentualny zwrot podatku może budzić wątpliwości i wymaga przeprowadzenia w tym zakresie postępowania podatkowego, albowiem akcyza zapłacona przez producentów została wkalkulowana w cenę energii – tym samym jej ekonomiczny ciężar nie został poniesiony przez producentów. W opinii Dyrektora Izby Celnej w K., konstrukcja instytucji nadpłaty podatkowej w polskich przepisach nie stoi na przeszkodzie, aby organ podatkowy w konkretnej sprawie przeprowadził postępowanie, mające na celu ustalenie ewentualnego przerzucenia ciężaru akcyzy przez producenta energii na jej nabywcę. Nadto, powołując się na treść uchwały NSA z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 1722/08, organ odwoławczy stwierdził, iż jego zdaniem nie jest ona w swej treści kategoryczna. Wyraził pogląd, że: "Z jej treści wynika jedynie, że art. 72 Ordynacji podatkowej nie wyklucza zwrotu nadpłaty podatnikowi akcyzy, także wtedy gdy zostało wykazane, że ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowanego towaru. Przedmiotowa uchwała nie została podjęta jednomyślnie". Dalej powołując się na uzasadnienia wyroków WSA w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2009 r. (sygn. akt III SA/Gl 1291/08) i z dnia 13 lutego 2009 r. (sygn. akt III SA/Gl 1323/08), Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organ I instancji powinien dokonać oceny przedmiotowego wniosku w szerszym aspekcie, tj. dokonać analizy stanu faktycznego z uwzględnieniem przepisów w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną, wydanych na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ustalając ostatecznie, czy ciężar podatku został poniesiony przez konsumenta, który zapłacił go w cenie towaru, w związku z czym doszłoby do przerzucenia ciężaru ekonomicznego podatku akcyzowego. Jednocześnie powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, wskazał, że państwo członkowskie nie jest zobligowane do zwrotu podatku, jeżeli w danej, indywidualnej sprawie zostanie ustalone, że ciężar tego podatku został poniesiony przez konsumenta, który zapłacił go w cenie towaru. Zatem, jeżeli organ podatkowy udowodni w postępowaniu podatkowym, że podatnik przerzucił ciężar podatku na konsumenta, wówczas zwrot podatku mu się nie należy. W skardze na tę decyzję pełnomocnik Spółki zarzucając naruszenie art. 21 ust. 5 Dyrektywy energetycznej, naruszenie art. 72 § 1 oraz art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) O.p. w związku z wyrokiem ETS z 12 lutego 2009 r. nr C-475/07, poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty oraz naruszenie art. 72 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię wniósł o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty. W uzasadnieniu przywołał zaprezentowane już we wniosku, a także podczas postępowania podatkowego stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia rozliczeń podatnika z dystrybutorami i uzyskanego zwrotu zapłaconego nienależnie podatku akcyzowego w cenie sprzedaży towaru dystrybutorowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie sądowe z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten reguluje podstawę fakultatywnego zawieszenia postępowania, o czym decydują względy celowościowe. Celowość zawieszenia postępowania w sytuacjach uregulowanych w tym przepisie pozostawiona jest ocenie sądu. Zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna) musi mieć bezpośredni wpływ na wynik danego postępowania. Zawieszenie postępowania ze względu na prejudycjalny charakter innego postępowania może nastąpić jedynie wtedy, gdy to drugie postępowanie jest już w toku. Postanowieniem z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt l FSK 240/08, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, póz. 643 ze zm.) przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "Czy przepisy Działu III Rozdziału 9 "Nadpłata" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w szczególności zaś art. 72 § 1 pkt 1 ustawy w zakresie jakim nie warunkują stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Przedstawione do rozstrzygnięcia Trybunałowi Konstytucyjnemu zagadnienie prawne dotyczy poważnych wątpliwości interpretacyjnych związanych z treścią przepisów prawnych. Odnosząc to do rozpoznawanej sprawy, wskazać trzeba, że przed tutejszym Sądem, badana jest prawidłowość decyzji kasacyjnej, w której organ odwoławczy nakazał przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, czy ciężar podatku został poniesiony przez konsumenta, który zapłacił go w cenie towaru w związku z czym, czy doszło do przerzucenia ciężaru ekonomicznego podatku akcyzowego. Kwestia ta wiąże się z rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny przedstawionego w sprawie I FSK 240/08, albowiem będzie ono miało znaczenie dla oceny, czy po stronie skarżącej Spółki powstanie nadpłata w podatku akcyzowym podlegająca zwrotowi w sytuacji, gdy ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowanego towaru. Nie ulega wątpliwości, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zgodności z Konstytucją art. 72 § 1 pkt 1 O.p. w zakresie uzależnienia zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny podatku, ma znaczenie nie tylko w sprawie, w której wystąpiono z zagadnieniem prawnym, lecz także w innych podobnych sprawach. Skoro więc wydanie orzeczenia w niniejszej sprawie zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie l FSK 240/08, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uznał za celowe zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.