III SA/Gl 1177/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi D.M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania) oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym z powołaniem się na art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej określanej skrótem O.p.) Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r. nr [...] wymierzającej karę pieniężną dla ""A"s.c." w R. w kwocie [...] zł., jako podmiotowi urządzającemu grę bez koncesji na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu ustalił, iż decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r. nr [...] wymierzającą karę pieniężną dla ""A" s.c." w R. w kwocie [...] zł., jako podmiotowi urządzającemu grę bez koncesji na automatach poza kasynem gry doręczono na adres firmy, a jej odbiór potwierdziła B.M.. Odwołanie od decyzji wnieśli wspólnicy spółki cywilnej ""A"" W odwołaniu, obok zarzutów dotyczących samego nałożenia kary zawarto wyjaśnienie, iż wspólnicy z decyzją faktycznie zapoznali się dopiero [...] r., gdyż w okresie od dnia [...] do [...] r. przebywali na urlopie. Natomiast decyzje odebrała nieupoważniona do dokonania tej czynności B.M., będąca pracownikiem lokalu należącego do strony. Po przekazaniu akt sprawy wraz z odwołaniem organowi odwoławczemu Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do Poczty Polskiej, Urzędu Pocztowego nr 1 w R. z prośbą o wyjaśnienie daty i trybu doręczenia przesyłki zawierającej kwestionowaną decyzję. W odpowiedzi z dnia [...] r. nadesłanej przez Centrum Usług Pocztowych Poczty Polskiej SA w Z. wynikało, że przesyłkę doręczono na adres ""A"" w R. przy ul. [...] w dniu [...] r., a jej odbiór potwierdziła własnoręcznym podpisem i pieczątką firmy osoba upoważniona do tego – B.M. Dodatkowo w piśmie wskazano, że Naczelnik Urzędu Pocztowego w R. dokonał sprawdzenia doręczeń przesyłek poleconych adresowanych do strony w okresie od marca do czerwca 2011 r. i we wszystkich przypadkach odbiór korespondencji potwierdzali właściciele ""A"" lub pracownicy lokalu, w tym także B. M., dysponujący firmową pieczątką. Wspólnicy spółki nie kwestionowali doręczeń pokwitowanych przez pracowników. Ponadto podjęto próbę przesłuchania B. M. w charakterze świadka. Wezwania wysłano na adres lokalu spółki, lecz wracały one z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Dlatego zwrócono się do Urzędu Skarbowego w T. o potwierdzenie adresu Strony. W odpowiedzi uzyskano informację, że spółka cywilna ""A"" została zlikwidowana z dniem [...] r. Wskazano także adresy domowe byłych wspólników. Wobec powyższego Dyrektor Izby Celnej w K., podkreślając, że warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania odwoławczego jest wniesienie w ustawowym 14 dniowym terminie odwołania – art. 223 § 1 i 2 O.p.- uznał, że strona tego warunku nie dopełniła. Zakwestionowana odwołaniem decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 151 O.p. Zgodnie bowiem z tym przepisie osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Zatem, skoro decyzję z dnia [...] r. doręczono Stronie [...] r., to termin do wniesienia odwołania kończył się z dniem [...] r. Odwołanie wniesione [...] było więc już spóźnione. Podkreślił także, że termin do wniesienia odwołania jest terminem peremptoryjnym, po upływie którego odwołanie nie może być już skutecznie wniesione. Postanowienie doręczono byłym wspólnikom zlikwidowanej spółki cywilnej ""A"". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D.M. domagał się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K., jako wydanego z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, naruszenia obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego. Domagał się także zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając swoje zarzuty podkreślił, że organ odwoławczy błędnie uznał doręczenie decyzji wymierzającej karę pieniężną, dokonane do rąk B. M. za prawidłowe i skuteczne. Wręcz odwrotnie sporna decyzja powinna była być doręczona nie spółce, bo jej nie dotyczyła, ale jemu, jako osobie fizycznej, na domowy adres. Ponadto organ odwoławczy, w ocenie skarżącego, nie wskazał, dlaczego przyjął, że B. M. była umocowana do odbioru korespondencji. Stwierdzenie, że listonosz uznał ją za umocowaną do odbioru korespondencji nie dawało podstaw do takiego wniosku. Na koniec nie zgodził się z nałożeniem na niego kary pieniężnej, podobnie jak z pociągnięciem go do odpowiedzialności karnej z tego samego powodu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi w całości podtrzymał swoje argumenty przytoczone już w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nie zgodził się zarzutami naruszenia przepisów procesowych. Zaznaczył, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, dlaczego dokonał takiej, a nie innej oceny faktów i okoliczności sprawy. W jego ocenie prawidłowo zastosowano przepisy o doręczeniach. Zaznaczył także, że przedmiotem zaskarżenia nie była decyzja wymierzająca karę pieniężną. Zatem nie ma podstaw do wypowiadania się w kwestii zasadności tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją lub postanowieniem ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie jest zasadna. Sąd podziela konkluzję Dyrektora Izby Celnej w K., co do skutecznego doręczenia przez organ I instancji decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...]r. wymierzającej karę pieniężną. Z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 201, poz. 1540 ze zm.) wynika, że w do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W odniesieniu do nakładania kar pieniężnych ta ustawa zawiera regulację szczególną zawartą w art. 91, w myśl której do nakładania kar pieniężnych także stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Zatem zasadnie doręczenia decyzji i ustalenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej karę pieniężną określoną w art. 89 dokonano na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Dalej zauważyć należy, że w myśl bowiem art. 151 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 i 3 oraz art. 150 O.p. stosuje się odpowiednio. Z zacytowanego przepisu wynika, ze muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki warunkujące prawidłowość doręczenia, tj. właściwe miejsce dostarczenia przesyłki oraz dostarczenie jej do rąk osoby uprawnionej. Pierwsza z przesłanek przesądzających, tj. siedziba podmiotu oraz miejsce prowadzenia działalności traktowane są równorzędnie co do skuteczności doręczenia, ze względu na występującą między nimi alternatywę łączną. W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w R. wydał decyzję na "A" spółkę cywilną K. B. i D. M. z siedzibą w R. przy ul.[...], uznając, że odpowiadała ona ustawowemu pojęciu "urządzającego grę na automatach poza kasynem gry", o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Adresatem tej normy jest każdy, kto w istocie niezgodnie z warunkami określonymi w ustawie urządza gry na automatach. Warto w tym miejscu podkreślić, że spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U.z 2010 r., nr 220, poz. 1447 ze zm.) status przedsiębiorcy posiadają wspólnicy spółki cywilnej. Zatem będą mogli zostać uznani za przedsiębiorców wyłącznie w sytuacji wykonywania przez nich, w ramach umowy spółki działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy. Utworzona przez nich spółka cywilna nie ma zdolności sądowej, mają ją tylko wspólnicy spółki. Tylko wspólnicy spółki cywilnej jako związani umową spółki cywilnej mogą występować jako strona postępowania sądowo-administracyjnego (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 października 2008 r., II GSK 366/08, LexPolonica nr 1990470; podobnie w postanowieniu SN z dnia 24 czerwca 2009 r., I CZ 31/09, LexPolonica nr 2117272). W związku z przyznaniem każdemu ze wspólników spółki cywilnej statusu przedsiębiorcy, każdy z nich będzie również zobowiązany do spełnienia określonych w prawie obowiązków związanych z podjęciem i wykonywaniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorców. Dotyczy to w szczególności zgłoszenia wpisu do ewidencji. W rozpoznawanej sprawie wspólnicy spółki cywilnej działającej pod nazwą ""A"" zawarli umowę spółki, której celem było wspólne prowadzenie działalności gospodarczej – gastronomicznej. Wspólnicy, co jest niesporne w sprawie prowadzili w ramach tej spółki lokal gastronomiczny w R. przy ul. [...]. Spółka była pracodawcą. W konsekwencji można zatem przyjąć, że prowadzenie lokalu gastronomicznego w ramach działalności spółki cywilnej było jednym wspólnym działaniem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz obu wspólników, a nie działalnością gastronomiczną każdego z nich z osobna. I to w ramach tej działalności doszło do wstawienia do lokalu, w którym działała ""A"" urządzenia zręcznościowego – automatu do gier. To zaś prowadzi do konkluzji, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych podczas wykonywania działalności gospodarczej - gastronomicznej w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia prawa, a nie dwoma sprawami przeciwko dwóm różnym przedsiębiorcom. Jednak obu wspólnikom przysługiwał przymiot strony tego postępowania. Stąd też decyzję wydaną w takiej sprawie, w której wymieniono obu wspólników, można było doręczyć w miejscu prowadzenia przez przedsiębiorców - wspólników spółki cywilnej wspólnej działalności gospodarczej w ramach utworzonej przez nich spółki. Chodzi przy tym o obiektywnie uchwytne miejsce wykonywania działalności. Nie jest zatem istotne, czy adresat dokonał zawiadomienia właściwego organu o miejscu wykonywania działalności, czy też zaniedbał dopełnienia tego obowiązku. Doręczenie w miejscu prowadzenia działalności nie musi wiązać się z koniecznością doręczenia w lokalu, w którym wykonywana jest działalność adresata (por. komentarz do art. 151, (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, LEX). Podkreślić w tym miejscu należy, że Sąd rozpatrując skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest uprawniony do oceny decyzji wymierzającej karę finansową. Odnosząc się do kwestii osoby upoważnionej do odbioru korespondencji to należy przyjąć, podzielając w tym miejscu pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 673/11 (Baza orzeczeń NSA), że osoba, która w siedzibie podmiotu - adresata przesyłki dysponuje pieczęcią firmową tego podmiotu, dokonuje faktycznego odbioru przesyłki od doręczyciela i fakt ten potwierdza swoim podpisem oraz odbiciem pieczęci firmowej adresata nie może być traktowana jako osoba nieuprawniona do odbioru korespondencji adresowanej do tego podmiotu. "W ocenie tut. Sądu, ponad wszelką wątpliwość statusu osoby nieuprawnionej nie można przypisać pracownikowi zatrudnionemu w danym podmiocie, który w obecności doręczyciela dopełnia wymienionych powyżej czynności w siedzibie danego podmiotu". Zasadnie przy tym organ odwoławczy zauważył, że w okresie poprzedzającym doręczenie spornej decyzji, listy polecone doręczane spółce odbierane były również przez jej pracowników i potwierdzane podpisami oraz pieczątką firmową spółki, a wspólnicy nie kwestionowali tych doręczeń. Twierdzenie skarżącego o bezskuteczności doręczenia decyzji w dniu [...] r. do rąk pracownika – B. M. było sprzeczne z dokonywanymi wcześniej doręczeniami na ten sam adres. W związku z powyższym zarzut naruszenia w istocie art. 151 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem doręczenie decyzji wymierzającej karę w rozpoznawanej sprawie należało uznać za prawnie skuteczne. W konkluzji stwierdzić zatem należy, że odwołanie wniesione [...] r. co do zasady naruszało termin określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z przyczyn wyżej podanych te przepisy nie miały w sprawie zastosowania. Ich odpowiednikami były w rozpoznawanej sprawie art. 122, art. 187 i art. 191 O.p. Jednak w ocenie sądu nie doszło do ich naruszenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności doręczenia decyzji wymierzającej karę finansową. Jego ocena nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów. Na koniec należy zauważyć, że po wniesieniu przez obu wspólników spółki cywilnej odwołania spółka z dniem [...] r. uległa likwidacji. Jednak w ocenie sądu kwestia terminowości odwołania zasadnie została rozstrzygnięta przez organ odwoławczy z uwzględnieniem odpowiednio przepisów odnoszących się do przedsiębiorców, przyznając byłym wspólnikom legitymację do występowania w sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić skargę.