III SA/Gl 118/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. ustanowić radcę prawnego dla skarżącej; 2. w pozostałym zakresie postępowanie umorzyć. Skarżąca B. A. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Żądanie jej obejmowało zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego wniosku, skarżąca stwierdziła, że od 2004 r. znajduje się w dramatycznej sytuacji materialnej. Skarżąca przebywa w nieogrzewanym mieszkaniu i nie ma ciepłej wody. Brak możliwości rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej spowodował "ubogość, nędzę, bezrobocie bez prawa do zasiłku". Skarżąca zamieszkuje razem ze swoim mężem, Z. A. Jest on osobą obłożnie chorą i pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 641,61 zł miesięcznie. Z kolei jedynym źródłem utrzymania skarżącej są aktualnie alimenty wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 860,91 zł miesięcznie. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że po opłaceniu składek na ubezpieczenia społeczne i po wpłaceniu kwoty 100 zł komornikowi, pozostaje jej na miesięczne utrzymanie jedynie kwota 410 zł. Wraz z wypełnionym urzędowym formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżąca nadesłała od razu komplet materiałów potwierdzających oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPF. W aktach znajdują się wydruki, które potwierdzają wysokość dochodu uzyskiwanego zarówno przez skarżącą, jak i jej męża. Do akt wnioskodawca dołączyła również druczki przelewów składek na ubezpieczenia społeczne, oraz kwity komornicze, z których wynika, że skarżąca regularnie przekazuje komornikowi sądowemu kwotę 100 zł miesięcznie. W aktach sprawy znajduje się także szereg dokumentów obrazujących problemy zdrowotne skarżącej i jej małżonka. Są to wypisy ze szpitala, zaświadczenia lekarskie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że B. A. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W niniejszej sprawie, wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest jednak bezprzedmiotowy, ponieważ stosownie do art. 239 pkt 1 "e" P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma w ogóle obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W tej kategorii spraw obowiązuje z mocy samego prawa ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Tak więc strona nie będzie ponosiła w niniejszej sprawie jakichkolwiek kosztów sądowych (wpisów, ani opłat), związanych z tą sprawą. W tym stanie rzeczy, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 3 P.p.s.a. Pozostał jednak do rozpoznania wniosek o prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącej pełnomocnika procesowego z urzędu. Aktualnie wniosek skarżącej obejmuje więc jedynie częściowe przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście należy uznać, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentowała swój aktualny stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z analizy przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca jest osobą znajdującą się z pewnością w ciężkiej sytuacji materialnej. Jej jedyny dochód stanowi świadczenie alimentacyjne wypłacane w kwocie 860 zł miesięcznie. Z kwoty tej opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne oraz raty spłaty długu do rąk komornika sądowego. Z kolei mąż skarżącej, Z. A. otrzymuje świadczenie emerytalne kwocie 640 zł. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. stwierdzono, że stopień naruszenia sprawności jego organizmu powoduje niezdolność do jakiejkolwiek pracy. Po uregulowaniu wszystkich należności skarżącej pozostaje rzeczywiście niewielka kwota na utrzymanie gospodarstwa domowego. Stan zdrowia skarżącej i jej małżonka ma również istotny wpływ na ich stan majątkowy. Skarżąca i jej małżonek są osobami schorowanymi, wymagają leczenia, co pociąga za sobą konieczność ponoszenia określonych wydatków (lekarstwa, zabiegi pielęgnacyjne). Wydatki te obciążają już i tak skromny budżet domowy. Poza tym rodzaj i charakter tych schorzeń powodują, że utrudnione są możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów przez małżonków A. (Z. A. obecnie nie może podjąć i wykonywać jakiejkolwiek pracy zarobkowej). Uwzględniając powyższe dane należy stwierdzić, że skarżąca z pewnością nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skutkowało to ustanowieniem dla niej radcy prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.