III SA/Gl 118/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego motywach wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i niepełnoletnią córką uczennicą liceum ogólnokształcącego. Ponieważ córka nie osiąga własnych dochodów pozostaje na ich utrzymaniu. Tymczasem skarżący na skutek zajęcia przez organy podatkowe konta bankowego (vide: dołączone do wniosku dokumenty źródłowe) ma trudności z prowadzeniem działalności gospodarczej, która w ostatnim czasie przynosi dochody w kwocie [...] zł. Podobnie jego żona w wyniku dokonywanych potrąceń egzekucyjnych otrzymuje wynagrodzenie rzędu [...] zł (vide: zaświadczenie z zakładu pracy). Z powyższych kwot spłacają raty kredytu hipotecznego w wysokości ok. [...] zł, zabezpieczeniem którego jest dom mieszkalny remontowany i rozbudowywany dla celów gospodarstwa agroturystycznego. Stan zadłużenia z powyższego tytułu wynosi [...] CHF (vide: dokumenty źródłowe dołączone do wniosku). Jednocześnie tytułem opłat związanych z bieżącym utrzymaniem wydatkują: [...] zł (za energię elektryczną), [...] zł (wodę), [...] zł (ogrzewanie), [...] zł (ubezpieczenie domu) oraz [...] zł (koszty dojazdu córki do szkoły). W oświadczeniu o posiadanych składnikach majątku skarżący wymienił objęty wspólnością majątkową małżeńską dom mieszkalny w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 i szacunkowej wartości [...] zł, działkę nr [...] o pow. [...] m2 objętą przedwstępną umową sprzedaży oraz samochód [...] rocznik [...] o wartości [...] zł wykorzystywany do prowadzonej działalności. Dodatkowo wyjaśnił, że córka jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha wraz z budynkiem gospodarczym o pow. [...] m2 i inwentarzem w postaci dwóch koni o łącznej wartości ok. [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: wydruki z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, zeznania podatkowe za 2014 r., raporty kasowe wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów oraz deklaracją VAT za trzeci kwartał 2015 r., podpisaną [...] r. ugodę z bankiem ,,A’’ dotyczącą kredytu własny kąt hipoteczny oraz akt notarialny z dnia [...] r., na mocy którego skarżący i jego żona darowali swoim dzieciom nieruchomości o łącznej wartości [...] zł. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się podstawą sprzeciwie podpisanego przez pełnomocnika skarżącego. W sprzeciwie zawarto polemikę z ustaleniami referendarza, m. in. podnosząc, że kwoty wskazane w podatkowej treści przychodów i rozchodów ujęte są narastająco a zatem przy ocenie stanu majątkowego wnioskodawcy należy uwzględnić przychód średni a nie z ostatnich miesięcy. Zwrócono uwagę, że jedna z dwóch nieruchomości skarżącego jest przedmiotem umowy przedwstępnej i wkrótce zostanie zbyta. Podkreślono, że córka skarżącego, względem której dokonał on darowizny jest małoletnia, w związku z czym nie jest w stanie zapewnić rodzicom pomocy finansowej a ewentualne zbycie należącej do niej nieruchomości bez zgody sądu opiekuńczego jest trudne do przeprowadzenia. Podkreślono także, że ugoda, jaką zawarł z bankiem w dniu [...]r. zobowiązuje go do spłaty kredytu z możliwością anulowania karnych odsetek po spłacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Stosownie natomiast do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że skarżący nie wykazał powyższej okoliczności. Zarówno skarżący jak i jego żona otrzymują przychody odpowiednio z działalności gospodarczej (skarżący) i stosunku pracy (jego małżonka). Biorąc pod uwagę, że wpis od skargi kasacyjnej w sprawie wynosi [...] złotych uiszczenie tej kwoty mieści się w zakresie możliwości płatniczych skarżącego, nawet przyjmując podane we wniosku i powtórzone w sprzeciwie kwoty realnie uzyskiwanych przychodów ([...] i [...] złotych). Nie można tracić z pola widzenia, że skarżący zawarł –o czym sam wspomina – umowę przedwstępną sprzedaży jednej z dwóch nieruchomości, co oznacza, że ewentualne braki w budżecie rodzinnym mogą być pokryte przez sumę uzyskaną z jej sprzedaży. Należności cywilnoprawne, a do takich należą zobowiązania wynikające z umowy kredytowej, nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w przeciwnym bowiem wypadku Skarb Państwa finansowałby działalność gospodarczą lub konsumencką podmiotów prywatnych. Okoliczność, że skarżący, na podstawie ugody spłaca raty udzielonego kredytu świadczy o tym, że dysponuje on stosownymi środkami pieniężnymi, tym samym możliwe jest jednorazowe (na chwilę obecną) uiszczenie opłaty sądowej. Zwrócić należy uwagę także, że skoro córka skarżącego jest małoletnia i pobiera naukę nie osiągając własnego dochodu, faktycznie skarżący i jego żona ponoszą ciężary utrzymania przedmiotu udzielonej je darowizny, obejmującej m. in. żywy inwentarz w postaci dwóch koni, zwierząt – co stanowi fakt powszechnie znany -drogich w utrzymaniu. Podkreślić należy, że nie są to koszty niezbędne do zapewnienia podstawowych potrzeb wnioskodawcy i rodziny, uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.