III SA/Gl 1180/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant Staż. ref. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu od czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, orzekł o odpowiedzialności podatkowej W. L. – członka Zarządu Spółki Akcyjnej A z siedzibą w K. przy ul. [...] solidarnie z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za [...] r., [...] i[...] r. oraz [...] i [...] r. w łącznej wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami; jednocześnie umorzono postępowanie dot. wcześniejszego okresu tj. [...] , [...] i [...] r. oraz [...] i [...] r . jako bezprzedmiotowe. Powyższa decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z uchyleniem w dniu [...] r. przez organ II instancji (decyzja nr [...]) poprzedniej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] r. w tym przedmiocie. W zaleceniach podkreślono obowiązek sprawdzenia istnienia wskazywanych przez stronę w piśmie z dnia [...] r. wierzytelności jakie Spółka posiada wobec B S.A. w R. w kwocie [...] zł oraz z tytułu kaucji gwarancyjnej przysługującej od firmy C S.A. Zaznaczono także obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału oraz konieczność powiadomienia pozostałych członków zarządu o toczącym się wobec W. L. postępowaniu. W motywach swego drugiego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji uznał, iż zaistniały przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności W. L., z uwagi na to, że w okresie powstania zobowiązania podatkowego pełnił on obowiązki członka zarządu wymienionej spółki, a egzekucja należności ciążących na dłużniku pierwotnym okazała się bezskuteczna co stwierdzono w postanowieniu z dnia [...] r. o nr [...]. W odwołaniu zarzucając naruszenie art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz przepisów procesowych strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W. L. podkreślił, że pomimo wskazania istnienia wierzytelności mogących zaspokoić zaległości podatkowe organ nie podjął żadnych czynności aby zabezpieczyć i wyegzekwować majątek Spółki. Ograniczenie się wyłącznie do wysłania zawiadomienia do B S.A. w R. nie wypełnia tego obowiązku. Powołując się na wyroki Sądu Najwyższego zakwestionowano podjęcie przez organ wszelkich możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych i stwierdzono, że uznanie egzekucji za bezskuteczną było przedwczesne. Zwrócono także uwagę na przedawnienie zobowiązań z [...] r. i [...],[...] r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdują uregulowania Ordynacji podatkowej w zakresie dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., gdyż odpowiedzialność podatkowa osób trzecich powstała przed tą datą. W dalszej kolejności opisano stan faktyczny sprawy i przywołano treść art. 116 § 1 w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanym okresie. Organ podkreślił, że w tym stanie prawnym nie było miernika skuteczności egzekucji, ale mowa była o bezskuteczności egzekucji, a ta okoliczność została potwierdzona postanowieniem z dnia [...] r. po uprzednim przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego do rachunku bankowego, do siedziby Spółki (z raportów wynikało że pomieszczenia są zamknięte, a Spółka nie prowadzi działalności); zajęto wierzytelności w firmach D S.A. ale nie zostały one uznane; dokonano zajęcia w C S.A. ale kwota [...] zł nie stanowi zabezpieczenia należności Spółki Akcyjnej A z siedzibą w K. Dalej podkreślono, że możliwością uniknięcia odpowiedzialności jest wskazanie majątku Spółki, z którego możliwa będzie egzekucja, ale majątku pominiętego podczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Strona jednak tej przesłanki nie wypełniła. Zajęcie bowiem wskazanego mienia i wierzytelności w Spółkach B S.A. w R. oraz w C S.A. w Z. okazało się niemożliwe. Pod adresem w R. B S.A. nie prowadzi już działalności, a adres ten został podany przez właściwy miejscowo urząd skarbowy. Natomiast wierzytelność w C S.A. w Z. jest niewspółmiernie niska w stosunku do zaległości. Powyższe okoliczności skłoniły organ odwoławczy do wniosku, że brak jest podstaw do uwolnienia W. L. od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki Akcyjnej A z siedzibą w K. w podatku od towarów i usług za [...] r., [...] i [...] r. oraz [...] i[...] r. wraz z należnymi odsetkami. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się W. L. składając w dniu [...]. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W argumentacji podtrzymano dotychczasowe zarzuty i podkreślono brak podstaw do stwierdzenia, że istotnie wykazano bezskuteczność egzekucji. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów i w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Pismem procesowym z dnia [...] r. skarżący uzupełnił skargę. Podkreślił, że Izba Skarbowa potwierdziła istnienie majątku C S.A., ale uznała za niewspółmiernie niską jego wartość. Natomiast zobowiązania tej spółki były przeliczane na akcje 1 : 1, a obecnie wartość jednej akcji wynosi [...] zł. Zatem wartość spornej kaucji może wynosić ok. [...] zł, co zupełnie pominięto. W trakcie rozprawy w dniu [...] r. strona podtrzymała skargę. Korzystając z prawa repliki pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię istnienia przesłanek prawnych, określonych w art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) regulującym podstawę przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika będącego spółką kapitałową na osoby trzecie, tj. członków jej zarządu. Dopiero po rozstrzygnięciu tego zagadnienia możliwe będzie rozstrzygnięcie zasadności obciążenia odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki Akcyjnej A z siedzibą w K. W. L. – będącego członkiem jej zarządu. Przede wszystkim należy wskazać, że bezspornym w sprawie jest zaistnienie przesłanki pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu Spółki Akcyjnej A z siedzibą w K. w czasie powstania zobowiązania podatkowego. Natomiast – zdaniem składu orzekającego Sądu – niewskazana została druga przesłanka – bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego przesłanego do Sądu wraz ze skargą postanowienie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. zostało faktycznie poprzedzone licznymi czynnościami wyjaśniającymi, egzekucyjnymi – miały one jednak miejsce począwszy od [...] r. do [...] r. , kiedy to [...] r. zawieszono to postępowanie w związku ze wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego przez w/w Spółkę. W dniu [...] r. organ I instancji wydał swoją pierwotną decyzję w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na W. L. Natomiast podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego nastąpiło [...] r. z uwagi na umorzenie tegoż postępowania restrukturyzacyjnego. Wskazać należy, że pismem z dnia [...] r. – zatem jeszcze przed pierwotnym rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym i przed postanowieniem o bezskuteczności egzekucji – skarżący wskazał na wierzytelności w Spółkach B S.A. w R. oraz w C S.A. w Z. Jednakże organ I instancji nie podjął żadnych czynności w tym zakresie, co zresztą było przyczyną kasacyjnej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. W dniu [...] r. dokonano zajęcia wierzytelności w C S.A. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji przed wydaniem kolejnej swojej decyzji z dnia [...] r. ograniczył się do wezwania strony do przedstawienia dokumentów dot. wskazanych wierzytelności, zawiadomił o możliwości zapoznania się z aktami oraz wysłał zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego do B S.A. w R., które wróciło z adnotacją adresat wyprowadził się. Natomiast dopiero organ II instancji rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym pismem z dnia [...] r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o podanie adresu B S.A. w R. oraz wyjaśnienie czy podmiot ten prowadzi działalność i składa deklaracje podatkowe. W odpowiedzi z dnia [...] r. organ podatkowy w R. podał informacje adresowe w/w spółki: R., ul. [...] oraz S., ul. [...]. Odnośnie deklaracji wskazano, że ostatnia deklaracja CIT-2 za [...] r. o wysokości osiągniętego dochodu została złożona [...] r., a VAT-7 dla podatku od towarów i usług [...] r.; podobnie PIT-4 na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy. W tym stanie wydana została zaskarżona do Sądu decyzja i zdaniem składu orzekającego zarówno to rozstrzygniecie było przedwczesne jak i postanowienie o bezskuteczności egzekucji. Jak bowiem wykazano wyżej skarżący wskazywał znane mu wierzytelności mogące zaspokoić zaległości podatkowe już w [...] r. Organ I instancji pominął ustalenia w tym zakresie ograniczając się wyłącznie do wyżej wskazanych czynności. Dopiero organ odwoławczy próbując konwalidować stwierdzone uchybienia wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Pominięto jednak zawnioskowanie do Krajowego Rejestru Sądowego o podanie aktualnych danych w/w podmiotu gospodarczego; zaniechano wystąpienie do Urzędu Skarbowego w [...], choć istniało prawdopodobieństwo, że Spółka tam mogła przenieść swoją działalność i siedzibę. Natomiast w niniejszej sprawie organy obu instancji stanęły na stanowisku, że to na stronie spoczywał obowiązek wskazania rzeczywiście istniejącego mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych – jako przesłanki eskulpującej od przeniesienia odpowiedzialności. Powyższe stanowisko byłoby prawidłowe gdyby podanie przez stronę spornych wierzytelności nastąpiło po zamknięciu postępowania egzekucyjnego i wydaniu postanowienia o bezskuteczności egzekucji. Jednakże W. L. ponad pół roku wcześniej nim organ stwierdził powyższą bezskuteczność wskazywał na istnienie wierzytelności w B S.A. w R. oraz w C S.A. w Z. (pismo z [...] r.). Podobnie zresztą obowiązek wyjaśnienia kwestii w/w wierzytelności podkreślił organ odwoławczy pierwotnie uchylając rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne decyzja z dnia [...] r. Dlatego też wobec takiej chronologii zdarzeń niemożliwym było uznanie słuszności przerzucenia na stronę ciężaru dowodu w zakresie eskulpacji od ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki Akcyjnej A z siedzibą w K. Reasumując wskazane uchybienia Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił, stwierdzając, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Stosownie do art. 200 i art. 209 cyt. ustawy zasądzono kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.